خلقت جنیان را نمی توان متفاوت از خلقت همه موجودات دیگر دید و برای آن فلسفه ای مجزا در نظر گرفت، زیرا بر اساس فلسفه خلقت اگر چیزی امکان ایجاد شدن را داشته باشد و خلقت او مطابق با مصالح نظام آفرینش باشد، خداوند او را ایجاد خواهد نمود، دلیل این امر ان است که اگر خداوند به عنوان علت فاعلی توانایی ایجاد آن را داشته باشد اما آن را ایجاد نکند، با توجه به این که وجود، خیر محسوب می شود، پس نیافریدن، منع از خیر و بخل محسوب می‌شود و بخل از خداوند محال است.
بنابراین هدف فاعل و خدا در آفرینش جن، فیاض بودن خداوند است و فیاض بودن (که علت نهایی آفرینش است) خارج از ذات خدا نیست، پس اگر سؤال شود که چرا خداوند جن را آفرید، خواهیم گفت. چون لازمه خداوندی خدا ایجاد کامل ترین نظام و وجود دادن به هرآنچه امکان وجود دارد است و وجود جنیان به عنوان موجوداتی دارای عقل و اختیار و تمایلات مادی و شهوانی با قابلیت های کمال و تعقل محدود در این ساختار هم ممکن بود و هم به زیباتر شدن این مجموعه می انجامید.
به عبارت روشن تر هدف نهایی در همه افعال اله و همه خلق و ایجاد ها، خود خداوند است. زیرا این ذات الهی است که به خاطر دارا بودن صفاتی چون فیض و جود مطلق اقتضای ابجاد هر موجود ممکنی را در خود دارد و به دلیل همین خصیصه ذاتی است که فعل خلق و ایجاد محقق می گردد.
شاید بتوان همین معنا را از برخی آیات استفاده کرد مانند: "إلیه یرجع الأمر کلُّه؛(1) تمام کارها به او بازگردانده می‌شود". در جای خود ثابت شده است که بین فیاض بودن و آفرینش اختیاری و ارادی خدا تلازم است.
البته حال که معلوم شد هدف خداوند از آفرینش جن یا موجودات دیگر، ذات خداوند است، پس هر چه غیر از ذات به عنوان هدف ذکر شود، به عنوان هدف ابتدایی یا متوسط مطرح است؛ نه هدف حقیقی و نهایی، مثلاً خداوند می‌فرماید: هدف از خلقت جن، عبادت خدا است،(2) بلکه لازمه کمال فیاض بودن خداوند این است که هر کمال ممکنی را بیافریند.
او قبل از آفرینش انسان و جن، موجودات دیگری را به نام ملائکه آفریده که از ابتدای آفرینش دارای همه کمالات ممکن بوده اند، یعنی همه کمال‌ها را بالفعل دارا بوده اند، پس هرگز به کمال جدیدی دست پیدا نمی‌کنند و مرتبه وجودی شان تکامل پیدا نمی‌کند، از این رو جن و سپس انسان را آفرید که این دو از ابتدا دارای همه کمالات نیستند اما به گونه ای هستند که می‌توانند به کمال‌ها برسند؛ با این تفاوت که در سطح دریافت کمالات و ارزش وجودی با هم متفاوتند.
کمالی که این دو با اختیار و انتخاب خود به دست می‌آورند، از کمال اعطایی ملائک بالاتر است، پس هدف خداوند از آفرینش جن فیاض بودن خداوند است و لازمه فیاض بودن خداوند این است که این نوع کمال را بیافریند..
پی‌نوشت‌ها:
1. هود (11) آیه 123.
2. ذاریات (51) آیه 56.
