آیا از قبل مشخص بوده که انسان به زمین خواهد آمد و در بهشت باقی نمی ماتد؟ چراکه در سوره بقره هم وقتی خداوند به ملائکه در مورد خلقت انسان می گوید، ملائکه می گویند چرا موجودی را که می خواهد در زمین فساد کند و قتل و خونریزی انجام دهد را خلق می کنی؟ یعنی این پلیدی در ذات انسان وجود دارد و الزاما به وجود شیطان ربطی ندارد؟ چون در سوره بقره هم هنوز به مرحله ای که شیطان سجده نمی کند و رانده می شود و قسم می خورد برای کمراه کردن آدمیان نرسیده است که آیاتی می آید که نشان از بد بودن به ذات انسان ها دارد.
در پاسخ به اين پرسش شما بايد بگوييم که:
اولاً: بهشتی كه حضرت آدم و حوا ابتدا در آن ساكن شدند، بهشت اخروی كه پاداش انسان هاست و در سیر صعودی و تکاملي به سوي آن حركت خواهند كرد، نبوده است. زيرا در بهشت اخروی، ابلیس و وسوسههای شیطانی هرگز راه ندارد. در حالی كه آدم و حوا در آن بهشت فریب شیطان را خوردند.
ثانیاً؛ اساسا از ابتدا آدم برای سكونت و زندگی و مرگ روی زمین خلق شده است. سكونت در بهشت اوليه، در حقیقت مرحلهای از مراحل خلقت انسان برای استقرار روی زمین بوده است.
از مجموع آیات مربوط به خلقت انسان، استفاده میشود كه آدم از ابتدا برای زندگی و مرگ در زمین خلق شده بود. به همین جهت، خداوند قبل از خلقت انسان، آن گاه كه به ملائكه خبر از آفرینش خلیفه و جانشین خود میدهد، محل استقرار و سكونت آن را زمین معرفی میكند چنانکه مي فرمايد: «وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَليفَةً قالُوا أَ تَجْعَلُ فيها مَنْ يُفْسِدُ فيها وَ يَسْفِكُ الدِّماء...»(1) « (به خاطر بياور) هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان گفت: «من در روى زمين، جانشينى [نمايندهاى] قرار خواهم داد.» فرشتگان گفتند: «پروردگارا!» آيا كسى را در آن قرار مىدهى كه فساد و خونريزى كند؟!...»
اما درباره اينکه گفته ايد قتل و خونريزي و پليدي در ذات انسان قرار دارد بايد بگوييم که انسان (به سبب داشتن دو بعد مادي و روحي) و آمدن بر روي زمين و أحوال و آثاري که دنياي مادي دارد قابليت تبديل شدن به موجودي پليد و خونريز دارد. اما ذات و حقيقت انسان همان روح الهي اوست که قابليت رسيدن به مقام خليفه اللهي و بر سر نمودن تاج کرامت الهي را دارد و فطرت و نحوه خلقتي که در ذات هر انساني وجود دارد گرايش به حق و حقيقت دارد. اما توجه به دنياي مادي و پيروي از نفس اماره و تزيين ها و وسوسه هاي شيطان انسان را گمراه مي کند.
و لذا اگر ملائکه در آيه مذکور قتل و خونريزي انسان ها را مطرح نموده اند به سبب شناختي است که نسبت به عالم مادي و زمين و موجود زميني داشته اند.
البته ناگفته نماند که دلایل و توجیهات ديگري هم درباره علم ملائکه به قتل و خونريزي انسان ها بيان شده که براي مطالعه آنها مي توانيد به کتب تفسيري مراجعه نماييد.(2)
پي نوشت ها:
1. بقره(2) آيه 30.
2. ر.ک: آيت الله مكارم شيرازى، تفسير نمونه، تهران، دار الكتب الإسلامية ، 1374ش، ج1، ص: 173.
