وسواس فکری

پرسشگر گرامی طبق گزارشی که از مشکل خود ارائه نموده اید، احتمالا شما به وسواس فکری دچار شده اید. البته اگر اطلاعات بیشتری پیرامون مشکل خود مانند شدت، مدت، علت احتمالی شروع و نیز اینکه بعد از چه واقعه ای شروع شده، ذکر می کردید شناسایی مشکل می توانست با دقت بیشتری صورت پذیرد. اما ما با توجه به پشتوانه ی علمی و تجربیات عملی مرکزمان توضیحاتی به شما می دهیم و سپس راهکارهایی برای کنترل مشکلتان به شما ارائه می دهیم.
من در ابتدا برای آشنایی شما با اختلال وسواس که در اصطلاح به آنobssession گفته می شود توضیحی مختصر ولی مفید می دهم، وسواس از جمله ی اختلال های اضطرابی است یعنی ریشه ی آن به اضطراب باز می گردد و معادل انگلیسی آن obssession است، ولي برخي معتقدند که وسواس معادل خوبی برای این واژه نیست. زیرا نقطة مرکزی در آنچه که به نام وسواس مشهور است «گیردادن» است و بهتر است که معادل واژة فوق را «گیر دادن» بدانیم زیرا گیر دادنِِ «بیمارگونه» و غیر عادی، ویژگی مشترک تمام انواع و اقسام وسواس است.
وسواس از نظر محتوا، در یک تقسیم بندی کلی به سه قسم تقسیم می شود1- وسواس فکری که محتوایش فکری است؛ در این قسم شخص به گیردادن های فکر خود که بصورت اجباری دائما تکرار می شوند و شخص را راحت نمی گذارند مبتلا می شود. یعنی یک فکر خاصی بدون اراده او و بصورت آزار دهنده ای در ذهن او تکرار می شود و شخص را بیچاره می سازد که اگر فرد اقدام به درمان آن نکند این اختلال پیشرفت کرده و حتی امکان دارد شخص را به حد جنون برساند. این قسم خود به چندین دسته تقسیم می شود مثل وسواس تکرار اعدا در ذهن و وسواس تکرار یک جمله در ذهن و........... 2- وسواس عملی که محتوایش عمل است، در این قسم شخص به طور ناخود خواسته مبادرت به تکرار یک عمل می کند، مثلا درب خانه را قفل می‌کند و بعد از اینکه چند قدم از خانه دور شد دوباره باز می‌گردد و قفل درب را باز بینی می‌کند و دوباره بعد از چند ثانیه باز می گردد و همین کار را تکرار می کند.که این قسم نیز به دسته های مختلفی همانندوسواس دقت وسواس شستوشو وغیره تقسیم می شود. 3- وسواسی که محتوایش فکری- عملی است، گاهی دو قسم ذکر شده؛ باهم ترکیب شده و قسم سومی به نام وسواس فکری - عملی که در اصطلاح روانشناسی علامت اختصاری آن OCD (obsession compulsion disorder) به معني اختلال وسواس فکری وعملی می باشد، درست می کنند. در این قسم شخصی که دچار وسواس فکری است،برای رهایی از فشارهای افکاری که بصورت آزار دهنده ای در ذهن او تکرار می‌شوند و دست از سر او برنمی دارند؛ به تکرار یک عمل روی می آورد تا آن فکر مزاحم دمی او را راحت بگذارد. مثلا فکری در ذهن شخص که به او می گوید دستت نجس است، دائما و به صورت آزار دهنده ای تکرار می شود و شخص برای رهایی دست خود را می شوید و چون دوباره آن فکر بطور ناخواسته ای تکرار می شود شخص دوباره برای رهایی شستن دست خود را تکرار می کند و دائما این عمل تکرار می شود.
راه درمان وسواس
معمولا وسواس یک مبنای زیست شناختی(biological) دارد، در این صورت شخص مبتلا به وسواس و بویژه در نوع شدید آن، باید ابتدا به یک متخصص اعصاب و روان(روان پزشک) مراجعه نماید تا با شروع درمان بوسیله دارو تا حدی بتواند بر خود مسلط شود و بعد از آن مداخلات روان درمانی و رفتار درمانی برای بهبود وضیت شخص مبتلا به وسواس شروع می شود. تکنیکهای کنترل و توقف فکر(thought stoping) و غرقه سازی بهترین و متداول ترین روش برای درمان انواع وسواس می باشد. ولی همانطور که گفته شد در وسواسهای شدید ابتدا باید درمان دارویی صورتَ پذیرد. و برای مقابله با وسواس فکری تکنیکهایی مانند بازداری اندیشه و توقف فکر، جابجایی اندیشه و آموزش مواجهه صحیح با افکار مزاحم، و مقابله با تصاویر ذهنی مزاحم، تکنیکهای انحراف فکر، مثل شمارش معکوس با کسر کردن عدد هفت و یا دنبال کردن فکر بصورت پله کانی بر عکس، وجود دارد که در صورت نیاز به استفاده از آنها باید با مشاورین مراکز مشاوره تماس گرفت. زیرا حضور مشاور در اجرای این تکنیکها و دست کم آموزش آنها ضروری می باشد.
و اما توصیه ما اینست که ابتدا به یک متخصص روانپزشک مراجعه نمایید تا وی با دخالتهای دارویی و تجویز چند قرص ساده، زمینه را برای مداخلات روان درمانی آماده نماید. زیرا اگر ابتلاء به وسواس شدید باشد شخص مبتلا، بخاطر عدم تسلط بر خود نمی تواند تدابیر روان درمانی را که توسط مشاورین روان درمانگر ارائه می شود انجام دهد.
اگر ساکن تهران هستید ما شماره کلینیک دو تن از روانپزشکان و روان درمانگرانی که در امر درمان وسواس مهارت ویژه ای دارند به شما ارئه می نماییم. دکتر حمدیه 02188885060 و 02188523416 و دکتر یونسی02144015879
نکته ی دیگری که شما در نامه‌ی خود بطور تلویحی به آن اشاره کرده اید ناراحتی و احساس گناه شما در ازای افکار بدی است که در باره مقدسات بذهنتان خطور می کند، در این خصوص باید عرض نمایم که از جهت دینی واژة گناه بررفتاری اطلاق می شود که در اختیار انسان باشد وانسان توانایی بر ترک و یا انجام آن داشته باشد. در حالی که وسواس جبری است و چیزی که جبری است و در اختیار ما نیست گناهی برای آن نوشته نمی شود وخداوند حکیم و مهربان عذابی برای آن در نظر نمی‌گیرد. پس بگذارید این افکار مزاحم هرچقدر که دلشان می خواهد بیایند و بروند و اصلا خود را در قبال آنها سرزنش نکنید و مسئول ندانید. و حساسیتی در قبال حضور آنها در ذهنتان از خود نشان ندهید. زیرا هر چقدر که بیشر حساسیت نشان دهید این افکار بیشتر به ذهن شما هجوم خواهند آورد. پس بهترین کار بی محلی و پذیرش این افکار به عنوان یک عامل غیر اختیاری در وجود شما است همانند تنفس که خود می آید و خود می رود و شما در آن دخالتی نمی‌کنید و یا همانند بول که وقتی آمد آن را رها می کنید که دفع شود و واکنش تندی در قبال آن انجام نمی دهید و خودتان را بخاطر آمدن آن که از ناپاکی هاست ملامت نمی کنید. پس همانطور که شما بخاطر آمدن بول احساس گناه نکرده و استغفار نمی کنید برای آمدن این افکار نیز نباید احساس گناه کرده و استغفار کنید زیرا همانند بول آمدن آنها از قدرت شما خارج است. پس استغفار لازم نیست. توجه داشته باشید کهوسواس فکری از جمله روشهایی است که شیطان با استفاده از آن بندگان خدا را به سخره می‌گیرد.