سحر و جادو

از بررسی آیات قرآن در زمینه سحر و جادو به این حقیقت دست می یابیم که بخشی از سحر حقیقت دارد؛ چنان که در داستان هاروت و ماروت در قرآن آمده،(1) اما بخش گسترده ای از آن واقعیت ندارد و چیزی مانند چشم بندی و مانند آن است که در قوه خیال یا بینایی و دید انسان ها تصرف نموده و از خطای دید و مانند آن بهره می گیرند و چیزهایی را که حقیقت ندارد، حقیقت وانمود می کنند، همان طور که در داستان ساحران زمان حضرت موسی بیان شده است.(2)
در مورد بسته بودن بخت باید گفت: در بعضی آیات قرآن و نیز برخی روایات، در مورد تأثیرات کارهای عجیب و غریب بعضی انسان ها که در زندگی دیگران اخلال ایجاد می کنند و در مواردی منجر به مشکلات خانوادگی می شوند،سخن گقته شده که در داستان هارون و ماروت اشاراتی شده است، به نظر می‌رسد این گونه امور از دیدگاه قرآن و سنت اموری واقعی تلقّی شده، این گونه نیست که خرافی و غیر واقعی باشد.
به رغم واقعی بودن این مسائل خداوند بر همه امور آگاه و دانا است و هیچ گاه اجازه نمی دهد که بدخواهان به اهداف خود برسند.
در ‌سوره بقره وقتی جریان این دسته از افراد شرور را مطرح می‌کند می‌فرماید: «و ما هم بضارّین به من احدٍ الاّ باذن الله» یعنی این ها بدون اجازه خداوند نمی توانند کاری کنند
سحر و جادو از خواست و قدرت الهی بالاتر نیست و آیه به ما این مسئله را گوشزد می کند که هر چه در جهان هستی اتفاق می افتد، از خواست خداوند بیرون نیست؛ و با حکمت و قدرت الهی خداوند منافات ندارد؛ زیرا خداوند این قدرت را به ساحران داده است تا مشخص شود چه کسانی از آن استفاده ناصحیح می کنند و چه کسانی در راه صحیح استفاده می کنند. در عالم چیزهایی وجود دارد که برای انسان زیانبار است و بستگی به نحوه استفاده از آنها دارد.
با آن که سحر به عنوان یک واقعیت وجود دارد. اما اگر کسی توکل و اعتماد بر خداوند داشته باشد،برای او هیچ مشکلی پیش نخواهد آمد. در نتیجه گرچه سحر واقعیت دارد، اما نسبت دادن هر مشکلی به سحر و جادو صحیح نیست. نیامدن خواستگار برای دختر دلیل بسته شدن بخت نمی باشد. غالبا آنچه امروزه میان مردم در این باره شایع است،بی‏اساس می‏باشد.اکثر کسانی که به این امور می‏پردازند ،کلاه بردارانی هستند که از این طریق قصد اخاذی و پر کردن جیب خود را دارند. اگر بر فرض موردی پیدا شد که سحری در کار بود، راه‏هایی برای بطلان آن وجود دارد:
1-پناه بردن به خداوند و خواندن سوره‏های فلق و ناس.
2- خواندن و نوشتن آیات 75 تا 82 سوره یونس.
3- دعا وتضرع به درگاه خداوند.
4- درخواست دعا از اولیای واقعی خداوند.
سحر در اسلام ممنوع و از گناهان کبیره است، چرا که در بسیارى از موارد، باعث گمراه ساختن مردم و تحریف حقایق مى‏شود و پایه‏هاى اعتقاد مردم را متزلزل مى‏سازد. البته این حکم اسلامى مانند بسیارى از احکام دیگر، موارد استثنا دارد، از جمله فراگرفتن سحر براى ابطال ادعاى مدعیان دروغین نبوت و یا براى از بین بردن اثر آن در مورد کسانى که از آن آسیب دیده‏اند.(3)
فقها براى سحر و جادو حرمت قایلند و گفته‏اند: براى ساحر حد در نظر گرفته شده است، از این رو باید از آن اجتناب شود و فقط براى ابطال سحر تعلیم و تعلم آن اشکالى ندارد؛ حتى شعبده بازى را که سرگرمى است و با اعلام عدم حقیقت آن همراه است، خالى از اشکال نمى‏دانند که باید از آن هم اجتناب کرد.(4)
پى نوشت‏ها:
1.( بقره ) آیه 102.
2. طه (20) آیه 66.
3- تفسیر نمونه، ج 13، ص 241.
4 - آیت الله خامنه ای، رساله اجوبه الاستفتاات، س 1230 به بعد .