سن امامت

پاسخ در دو محور بیان می شود:
الف _ در باره فراز اول باید گفت: اولاً بر اساس آیه :«والله أعلم حیثُ یجعل رسالته؛(1) خداوند بهتر می‌داند که رسالت خود را کجا قرار دهد»معلوم می‌شود که اسرار نهفته فراوان در این مسئله وجود دارد که به طور کامل تنها خداوند از آن ها آگاه است و او خود بهتر می داند که چه کسی را در چه سن برای رسلت و امات بر گزیند.
دوم: بر اساس آموزه‌های وحیانی تلاش و تحمل رنج ها و عبادت پیشیین افراد باعث دادن آن مقامات نیست،چون آن مقامات کسبی نیست تا کسی از راه تلاش بکوشد به آن برسد،بلکه مقامات موهبتی است. از این رو حضرت عیسى در گهواره گفت:
«إنّی عبدالله آتانی الکتاب وجعلنی نبیّاً؛(2) من بنده خدا هستم که به من کتاب داد و مرا پیامبر قرار داده است».
اما این که این لیاقت و ظرفیت چگونه در انبیا و اولیا به وجود می‌آید و چه اسراری در این مسئله نهفته که برخی در کودکی به نبوت و امامت می‌رسند،حقیقتی است که درک آن برای بشر عادی به آسانی میسور نیست.
شاید بتوان گفت که چون خداوند از ازل به توانایی و استعداد و تلاش این گونه انسان ها آگاهی داشته و می دانست که آن ها به هنگام رسیدن به رشد جسمی و فکری و...انسان های پیراسته ای خواهند بود و می توانند بار امانت الهی را به دوش کشند و در این راه هر گونه سختی و مشکلات را تحمل نمایند‌، از ابتدا آنان را برای مقامات خاص و ویژه برگزید و به آنان موهبت هایی خاص را عطا نمود. پس همان طور که طبق نص صریح قران کریم جناب عیسی در گهواره به رسالت رسید برخی از آئمه در کودکی به امامت رسیده اند و این هیج محذوری ندارد چون مقام امامت همانند مقام رسالت موهبتی است ونه کسبی تا نیازبه آن گونه مقدمات داشته باشد .جای شگفتی است که انسان بر اساس صریح قرآن به رسالت عیسی در گهواره اعتقاد داشته باشد. ولی در دریافت امامت در سن کودکی دچار تردید شود؟
ب_ در باره فراز دوم پرسش باید گفت : اولا: براساس آیه « اذابتلا ابراهیم ربّه بکلمات فاتمهّن قال انی جاعلک للناس اماما قال و من ذریتی،قال لاینال عهدی الظالمین (3)و چون ابراهیم را پروردگارش با کلماتی بیازمود و وی آن همه را به انجام رسانید خداوند فرمود: تو را پیشوای مردم قراردادم» معلوم می­شود که مقام امامت برتر از مقام نبوت است ،چون این سخن الهی نخستین وحی الهی به ابراهیم نبوده، بلکه پیش از آن نیز وی مورد خطاب وحی قرار داشته و به مقام پیامبری رسیده بود. خداوند بعد از آزمون­های متعدد بالاخره او را به مقام امامت رسانید. پس مقام امامت برتر از مقام نبوت است (4)
دوم: ائمه و انبیا دارای مقام عصمت­اند. عصمت مراتب دارد. کامل­ترین مرتبه عصمت که از آن به عصمت مطلقه یاد می شود، از آن ختمی مرتبت و اهل بیت (ع) است. از این دو مقام ختمی مرتبت و اهل بیت (ع)نه تنها از هرگونه لغزش علمی و عملی مصون و معصوم اند، بلکه مرتکب ترک اولی و انجام کار مکروه نیز نمی شوند. در این باره در کتاب سیمای اهل بیت در عرفان امام خمینی به تفصیل بحث شده است (5)بنابراین یکی از دلایل برتری ائمه (ع) برانبیاء پیشین برتری در مراتب عصمت است.
سوم: گرچه ائمه (ع) برانبیای پیشین برتری دارند، ولی بر مقام ختمی مرتبت برتری ندارند، بلکه تمام فضایل و برتری ها و کمالات ائمه جلوه و برتری و فضیلت مقام مرتبت است. امیرمومنان روزی از پیامبر پرسید: آیا شما افضل هستید یا جبرئیل؟ حضرت پیامبر فرمود: خداوند انبیا را برفرشتگان برتری داده و مرا بر همه انبیا فضیلت داده و این فضیلت و برتری بعد از من از آن تو و امامان بعد از توست. (6)
طبق این حدیث معلوم می­شود که ائمه (ع) به دلیل بهرمندی از نور ولایت مقام ختمی مرتبت از انبیا پیشین برتری دارند.
نکته دیگر درباب فضیلت و برتری ائمه برانبیاء پیشین مسئله علم است. براساس روایات متعدد ائمه از نظر علم از انبیاء پیشین برتری دارند چون برخی از علوم الهی راانبیاء پیشین نداشتند. ولی ائمه آن را می­دانند مثلا در روایتی از امام صادق نقل شده که فرمود: برای خداوند دو نوع علم وجود دارد یک نوع آن را برای ملائکه انبیاء و فرستادگان خود ظاهر فرموده که ما ائمه نیزآن را می­دانیم. و نوع دیگر علمی است که آن را مخصوص خود قرارداده و از علوم مستاثر و برگزیده خداوند است، ولی برای ما ائمه از آن علم نیز نصیبی است(7). بنابراین ائمه بدلایل گوناگون برانبیاء پیشین فضیلت دارند گرچه از مقام ختمی مرتبت پائین­تراند ولی از انبیاء پیشین برتراند.
نکته دیگر اینکه براساس روایات متعدد ائمه شریک علم پیامبر است (8). پیامبر خاتم از هر نظر از جمله به لحاظ علم از انبیای پیشین برتری دارند. در نتیجه ائمه که شریک علم اوست،بر انبیای پیشین برترند.
پی‌‌نوشت‌ها:
1. انعام (6) آیه 124.
2. مریم (19) آیه 30.
3. سوره بقره، آیه 124.
4. محمد سعیدی مهر آموزش کلام اسلامی ،نشرطه 1383 قم .،ج 2 ،ص 146.
5. صادقی ، سیمای اهلبیت در عرفان امام خمینی، نشر موسسه آثار امام، 1387 ش.
6. صدوق عیون اخبار الرضا، نشر دار العلمیه قم، بیتا . ج2،ص237.
7. کلینی اصول کافی، نشر دار الکتب الاسلامیه، تهران 1380 ق، ج1 ،ص 255.
8. همان، ص263.