با عرض سلام خدمت تمامی کارکنان و زحمت کشان سایت پاسخگو
از کودکی همیشه شنیدم که باید وقتی نماز می خوانیم توجهمان معطوف به نماز باشد. حتی ماجرای معروف نماز حضرت علی و کشیدن تیر از پای حضرت در حین نماز هم بر این مهم گواه است. متاسفانه این مشکلی است که من و خیلی از اطرافیانم با آن مواجه هستیم که حین خواندن نماز ذکرمان خدا و فکرمان جای دیگری است. حتی شده که وسط نماز برای اوقات بعد از نماز برنامه ریزی هم کرده ام(شخص من)! اما وقتی به خودم آمدم که حین گفتن سلام نماز بودم یا حتی دیرتر از آن حین تسبیحات حضرت زهرا.
سوال من اینست که منظور از توجه به نماز توجه به کجای نماز است؟ به چی نماز باید توجه کرد؟ معنی نماز، متونی که در نماز میخوانیم؟ چی؟ روش های متعددی برای افزایش توجه به کار گرفته ام که متاسفانه هر کدام یکی دو روز بیشتر دوام نداشتند.
سوال دیگری هم که داشتم آنهم اینکه پیشنهاد شما برای تقویت توجه به نماز چیست؟
با تشکر
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
برادر گرامي! حضور قلب در نماز چیزی نیست که یک شبه بدست بیاید نیاز به تمرین و ممارست دارد.
همۀ آنهایی که به این مقام رسیده اند از ابتدا چنین نبوده اند سالیانی طول کشیده تا این حالات و مقامات را کسب نموده اند،مراقبت ها و کشیک نفس کشیدن ها و دوری از گناهان داشتند تا چنین توفیقی به آنان نائل گشته.
در کتاب "زمزم عرفان" از قول آیت الله بهجت (ره) نقل شده که فرمودند:
افکاری که به ذهن انسان خطور می کند، یا با اختیار انسان است یا در اختیار انسان نیست؛ آنچه در نماز مهم است، باید سعی کنید به اختیار خود، فکرتان را به جای دیگر منصرف نکنید؛ اما اگر بدون اختیار باشد، ایرادی نیست و به محض توجه، دوباره بر نماز متمرکز شوید، تا کم کم در طول نماز حواستان جمع باشد.
آنچه در حضور قلب مؤثر است، تلقین میباشد؛ یعنی نمازگزار از ابتدا به خود تلقین کند که با توجه نماز بخواند و همواره آن را در ذهن خود مرور نماید.
نکته دیگر، دقت در معانی اذکار و الفاظ نماز و محتواي آنها.
البته حضور قلب مراتب دارد و کم ترین مرتبه حضور قلب، آن است که نمازگزار بداند چه می کند و چه می گوید و در چه جایگاهی قرار دارد و با چه کسی سخن می گوید.
بزرگان برای به دست آوردن حضور قلب در نماز عواملی را ذکر کرده اند که مهم ترین آن ها عبارتند از:
شناخت و آگاهی،اهمیت دادن به نماز، فهم معانی نماز، آمادگی قبل از نماز،رعایت مستحبات نماز، انتخاب مکان مخصوص و اختصاص وقت مناسب برای نماز، فراغت قلب، رفع موانع، احساس و درک عظمت و بزرگى خدا،ترک گناه و ...
برای بدست آوردن حال معنوی، کشیک نفس بکشید و واردات و صادرات خود را بپائید و با قرآن مأنوس باشید.
میرزا جواد آقا تبریزی در کتاب "اسرار الصلاة" با استناد به آیه " مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها"(2) می فرماید:
اگر یک دهم نماز با اخلاص و حضور باشد،بنابر اینکه به هر حسنه،خدا ده برابر پاداش می دهد، کل نماز پذیرفته می شود.
در صورت نیاز به توضیح در مکاتبات بعدی بفرمایید تا پاسخ دهیم.
برای مطالعه بیشتر به کتاب: "حضور قلب در نماز" علی اصغر عزیزی تهرانی،"اسرار الصلاة" میرزا جواد آقا ملکی تبریزی مراجعه نمایید.
ومي توانيد با شماره (09640) نيز در اين باره تماس بگيريد و از توضيحاتشان بهره مند شويد.
پی نوشت ها :
1. علامه مجلسی، بحارالانوار، مؤسسه الوفاء ، بیروت ، 1404 ه ق ، ج 81، ص 243.
2. انعام (6) آیه 160.
