سلام عليكم
با احترام ، مي خواستم بدانم منظور از علم واقعي ،علم كتاب چيست كه در قرآن امده و خداوند متعال انرا به حضرت آدم عليه السلام و ديگر پيامبران عنايت فرمودند با توجه به اينكه كلمه علم در بعضي از جاهاي قران با تعبير هاي مختلفي آورده شده است مثل دانستن ، فهميدن و غيره .../ با تشكر
در قرآن کریم کلمه "الکتاب" زیاد بکار رفته و مراد از آن در آیات مختلف فرق می کند،بعضی جاها مراد لوح محفوظ است ،بعضی جاها مراد قرآن است و بعضی جاهای دیگر هم مراد تورات و انجیل یا فقط تورات می باشد.
کلمه "علم" هم به معانی مختلفی در قرآن آمده است. ولی بیشتر به معنای دانستن است.
اما تعبیر " علم الکتاب "یکبار بکار رفته است:
« وَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ »(1)
كسانى كه كافر شدند مىگويند تو فرستاده خدا نيستى، بگو خدا و آن كس كه علم كتاب نزد اوست براى گواهى ميان من و شما بس است.
" وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ"- يعنى در شهادت ميان من و شما كسانى كه علم كتاب را دارند كافيند.
در اینکه مراد از علم الکتاب چیست مفسرین اقوال گوناگونی بیان کرده اند:
بعضى از مفسرين گفتهاند: مقصود از" كتاب" لوح محفوظ است. و بنا بر اين تفسير، مقصود از موصول" من" خداى سبحان خواهد بود، در حقيقت گفته است:
" كفايت مىكند در شهادت خدايى كه نزد اوست علم كتاب".
عدهاى ديگر گفتهاند: منظور از كتاب تورات و انجيل، و يا فقط تورات است، و معنايش اين است كه علماى كتاب كافىاند براى شهادت بين من و شما، زيرا ايشان از بشارتهايى كه در باره من در كتابشان آمده خبر دارند، و اوصاف مرا در كتاب خود خواندهاند.
بعضى ديگر گفتهاند: مراد آن عده از علماى اهل كتابند كه اسلام آوردهاند، مانند عبد اللَّه بن سلام و جارود و سلمان فارسى
بعضى ديگر گفتهاند منظور از كتاب، قرآن كريم است، و معناى آن اين است كه هر كس اين كتاب را فرا گرفته و بدان عالم گشته و در آن تخصص يافته باشد، او گواه است بر اينكه قرآن از ناحيه خداست، و من هم كه آورنده آنم فرستاده خدايم.
مرحو علامه طباطبایی سه قول اول را با دلیل رد می کنند و قول چهارم که مراد از علم کتاب را علم به قرآن می داند را با روایات و آیات دیگر قرآن مناسب تر می دانند.
بنابراین گفته جمعى كه گفتهاند: آيه شريفه در حق على (ع) نازل شده و همچنين رواياتى كه در اين باره وارد شده تاييد مىشود. پس اگر جمله" وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ" به كسى از گروندگان به رسول خدا (ص) منطبق گردد، قطعا به على (ع) منطبق خواهد شد، چون او بود كه به شهادت روايات صحيح و بسيار، از تمامى امت مسلمان داناتر به كتاب خدا بود.(2)
بنابراین مراد از "علم الکتاب "علم به قرآن است که به پیامبر اکرم و اهل بیتشان داده شده است. اما علمی که به حضرت آدم و پیامبران دیگر داده شده یا علم به لوح محفوظ است یا علم به تورات و انجیل.
پی نوشت ها:
1. رعد(13)آیه 43.
2.موسوی همدانی، ترجمه المیزان،انتشارات جامعه مدرسین،ج11، ص529.
