با عرض سلام پدرم حدود 55 سال سن دارد. با وجود اینکه بر اهمیت نماز واقف است و همچنین در مراسم عزاداری امام حسین (ع) تعزیه خوانی می کند، اما از به جا آوردن نماز خودداری می کند. با این تفاسیر تکلیف بنده به عنوان فرزند ذکور ارشد ایشان چیست؟ زیرا بعد از فوت ایشان من باید نمازهای ایشان را به جا بیاورم.
مرجع تقلید اینجانب «حضرت آیت الله صانعی» هستند.
دین مبین اسلام به رعایت احترام و تکریم پدر و مادر بسیار تاکید کرده است. در آیات متعددی از قرآن به احسان به والدین دستور داده شده و حتی کمترین بی احترامی نسبت به آنان مورد نهی قرار گرفته است. این توصیه و سفارش ها چنان تاکید شده است که اگر پدر یا مادر یا هر دو از نظر دینی کافر باشند، بی احترامی به آن ها جایز شمرده نشده
است:" بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُما أَوْ كِلاهُما فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍ وَ لا تَنْهَرْهُما وَ قُلْ لَهُما قَوْلاً كَريما".(1)
نماز نخواندن والدین دو اثر وضعی و تربیتی بر فرزندان میتواند داشته باشد. اثر تربیتی از آن جهت است که فرزندان معمولاً از اعمال والدین الگو برداری می کنند. اگر فرزندان عمل کردن به آداب و وظائف دینی را از ابتدا در محیط خانه مشاهده کنند و با آنها خو بگیرند، در سنین بالاتر انجام این کارها برای آنها طبیعی و آسان خواهد بود.
گاهی با برخی افراد حتی در سنین بالا برخورد میکنیم که با وجود اعتقاد به مبانی دینی،در نماز خواندن سستی
می ورزند که یکی از علت های آن می تواند راحت طلبی باشد، یعنی این قبیل افراد از ابتدا به انجام این فریضه عادت نکرده اند و به بهانه های گوناگون از آن سر باز می زنند.
اثر وضعی از این جهت است که هر گناهی آثار جسمی و روحی خاصی بر انسان می گذارد و ترک نماز یکی از گناهان بزرگی است که علاوه بر آثار عمومی، پیامدهای خاصی دارد. در روایتی رسول خدا(ص) پانزده اثر دنیوی و اخروی برای ترک نماز و سبک شمردن آن ذکر کرده اند که عبارتند از:
1ـ کم شدن برکت از عمر، 2ـ برداشتن برکت از روزی، 3ـ محو نشانة نیکوکاران از چهره، 4ـ پذیرفته نشدن عمل، 5ـ مستجاب نشدن دعا، 6ـ عدم برخورداری از دعای نیکوکاران، 7ـ با ذلت مردن، 8ـ با گرسنگی مردن، 9ـ با تشنگی از دنیا رفتن، 10ـ عذاب قبر،11ـ تنگی قبر،12ـ تاریکی قبر، 13ـ حساب ذلت آمیز در قیامت، 14ـ سخت گیری در حساب رسی، 15ـ عذاب اخروی.
نماز قضای پدر که بر پسر بزرگتر واجب است؛ (از دیدگاه مرجع تقلیدتان):
اگر پدر نماز و روزۀ خود را به جا نیاورده باشد، چنانچه از روی نافرمانی ترک نکرده و می توانسته قضاء کند، بر پسر بزرگتر واجب است که بعد از مررگش به جا آورد، یا برای او أجیر بگیرد.(2)( در مورد وضعیت شما باید باید این مساله را از دفتر مرجعتان سوال کنید که با وضعیت موجود ،آیا بعدا بر شما قضای نماز واجب می شود یا نه؟چون عین این مساله در رساله وجود ندارد.)
نکاتی که شما در مورد آنها باید توجه کافی را کنید:
1.هر شخصی به اصطلاح "رگ خوابی" دارد که با آن به راحتی می شود در أفراد نفوذ کرد. سعی کنید "رگ خواب" او را بدست آورید. اینکه پدر گرامیتان، تعزیه خوان و علاقه مند به أبی عبدالله(ع) است، راه مناسبی برای ورود به بحث نماز است. رابطۀ امام حسين (ع) و نماز را به صورت غیر مستقیم به او بیان کنید؛
يكي از چهره هايي كه به حق و بي ترديد در برپايي نماز سهم وافري دارد و مجد و عزّت و كرامت اسلام و مسلمين وام دار اوست، سرور شهيدان، حسين بن علي (ع) است. شخصيّتي كه براي برپايي نماز«خصوصاً» و دين خداوند«عموماً» به وادي عطرآگين شهادت گام نهاد، و از ايستادگي او، نماز قامت برافراشت. لذا در زيارتش چنين مي گوييم:«و اشهد انّك قد اقمت الصّلاة»، يعني: شهادت مي دهم كه تو نماز را برپا كردي.
2.در فضای احترام و صمیمیت، مباحثی را با ظرافت، مطرح کنید؛ مثلا در بین صحبت هایتان بگویید: "کارهای نیک، جای نماز را نمیگیرد." زیرا بعضی از افراد خیال میکنند یکی دو تا کار خوب انجام میدهند، میتواند کارهای دیگرشان را جبران کند. به او القاء کنید که کارهای دیگر کار نماز را نمیکنند.
3.به دلایل او در کاهلی و سستی به نماز توجه کنید و مشکل را متوجه شوید. بعضی، دلیل بی توجهی به نماز را پاکی دل می دانند، به او توجه دهید که: آن کسی که تو را خلق کرده است، اگر فقط دل پاک کافی بود، فقط میگفت: «آمنوا» اینکه کنار «آمنوا» گفته:"آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحات"(3). یعنی هم دلت پاک باشد، هم کارت درست باشد. اگر تخمه کدو را بشکنی و مغزش را بکاری سبز نمیشود. پوستش را هم بکاری سبز نمیشود. مغز و پوست باید با هم باشد. هم دل، هم عمل!
4. زیبا سازی نماز؛ با ایجاد فضای محبت، صمیمیت و دوستی او را به خودتان بیشتر کنید و با احترام به او نزد أقوام و دیگران اعتمادش را جلب کنید تا به أهستگی در او نفوذ کنید. موقع نماز حساسیت خود را به خواندن نماز نشان داده و اهمیت بدهید و به مادرتان هم بگویید در فضاهای محبتی، مسایل اعتقادی و توجه به نماز را مطرح کنند و بگویند که در این أیام باقی مانده، هنوز دیر نشده است و می توان همه چیز را از نو شروع کرد. با أعمالتان، زیبایی های نماز را به تصویر بکشید تا برای او هم جذابیت نماز، نمایان شود. هدایت گر واقعی و أصلی، خدای متعال است؛ از او هم در این زمینه کمک بخواهید. دعا در این مشکل، قطعا بی أثر نخواهد بود.
5-برای پدرتان همیشه دعا کنید و توسل به اهل بیت(ع)داشته باشید.
پی نوشت ها:
1.اسراء(17)آیۀ 23.
2.رساله توضیح المسایل، آیت الله صانعی، ص224، انتشارات میثم تمار، قم:1382.
3.فصلت(41)آیۀ 8.






