سود و مرجع تقلید

پرسش 1:
سود و مرجع تقليد
شرح : با سلام
1- آيا سود بانک حرام است؟و اگر پولي را در بانک بگذاريم و سود آن را در زندگي استفاده کنيم آياحرام است؟ اگر پولي را به کسي بدهيم و آن شخص بگويد که در مدت 3سال پولت را دو برابر مي کنم.آيا آن پول دوبرابر شده حرام است؟ مرجع تقليد آيت الله لنکراني.

پاسخ:

در صورتي که بانک هاي دولتي يا خصوصي و يا مؤسسات ديگري، با توجه به رعايت قانون شرعي مانند مضاربه يا مشارکت به سپرده گذار سود بدهند و اين قوانين در بانک ها و مؤسسات رعايت شود گرفتن سود به هر مقداري که باشد، اشکال ندارد. اما اگر اين قوانين رعايت نشود و صرف دادن پول و گرفتن سود باشد، ربا و حرام است.(1)
اشخاص هم اگر قرض بگيرند وسود بدهند حرام است. اما اگر در قالب مضاربه يا مشارکت پول بگيرند و مطابق قرارداد سود بدهند اشکال ندارد.
پي نوشت :
1. آيت الله فاضل لنکراني، جامع المسائل، مسأله 884 و سؤال از دفتر آيت الله فاضل.

پرسش 2:

مرجع تقليد من مرحوم آيت الله لنکراني است. طبق احکام من بايد مرجع تقليد خود را تغيير دهم. چگونه؟آيا شرايط خاصي دارد؟
پاسخ:

کساني که مرجعشان رحلت نموده است، اول بايد در مسئله بقا بر تقليد از يک مجتهد زنده اعلم تقليد کنند تا اگر مرجع اعلم زنده بقا بر تقليد را در تمام مسائل اجازه بدهد، مقلدان ايشان مي توانند در تمام مسائل بر تقليد خود باقي بمانند . اگر مجتهد زنده اعلم، بقا بر تقليد را درخصوص مسائلي که مقلدين معظم له عمل کرده اند ،اجازه بدهد ،فقط در همان مسائل بر تقليد خود بمانند و در بقيه مسائل به مرجع اعلم زنده رجوع نمايند.
وظيفه فعلي شما انجام دقيق آن چيزي است که در رساله­هاي توضيح المسائل مراجع آمده است يعني:
تقليد از مجتهدي جايز است كه علاوه بر مرد بودن، بالغ و حلال زاده و شيعة دوازده امامي باشد و شرايط زير را نيز داشته باشد.چنين مرجعي را بايد براي تبعيت انتخاب كرد:
1- زنده باشد؛ بنابراين ابتدائاً نمي­شود از مجتهدي که از دنيا رفته تقليد كرد، ولي اگر از مجتهد زنده­اي تقليد كند، سپس آن مرجع از دنيا برود، اگر اعلم(داناتر) از مجتهدان زنده باشد، بايد به تقليد او باقي بماند و در صورت مساوي بودن، با اجازة مجتهدان زنده مي­توان به تقليد از مجتهد مرده باقي بماند.
2- عادل باشد؛ منظور از عدالت، ملكة نفسانيه يا تقوا و حالت خداترسي باطني است كه انسان را به انجام واجبات وادار كند و از ارتكاب گناهان كبيره يا اصرار بر گناه صغيره باز دارد.
3- حريص به مال، قدرت و رياست دنيا نباشد.
4- در فهميدن حكم خدا از همة مجتهدان عصر خويش عالِم‌تر باشد و يا لااقل با آنها مساوي باشد.(1)
براي شناختن مجتهد اعلم سه راه وجود دارد:
اوّل: خود انسان اهل علم باشد و بتواند مجتهد اعلم را بشناسد.
دوم: دو نفر عالِم عادل كه مي‏توانند مجتهد اعلم را بشناسند و تصديق نمايند؛ البته به شرطي كه دو نفر عالِم عادلِ ديگر با گفته آنان مخالفت ننمايند.
سوم: عده‏اي از اهل علم كه مي‏توانند مجتهد اعلم را تشخيص دهند و از گفته آنان اطمينان حاصل مي‏شود، مجتهد يا اعلم بودن كسي را تصديق كنند.(2)
ممكن است تشخيص اعلم مشكل باشد و چند نفر مجتهد به عنوان مراجع هم سطح معرفي شوند.
مراجعي كه موجود هستند و جامعه مدرسين حوزه علميه قم بعد از رحلت آيت الله اراکي به عنوان مراجع مورد توجه انتخاب و اعلام کردند، عبارت‏اند از حضرات آيات: خامنه‏اي، شبيري زنجاني، وحيد خراساني، مكارم شيرازي و... مراجع ديگري مانند آيات عظام :صافي، سيستاني و...وجود دارند که اگر چه در اين انتخاب نيامده­اند، اما آنان نيز به عنوان مراجع، مورد نظر هستند.
حال اگر شما يکي از اين افراد را به عنوان اعلم مي شناسيد، يا از گفته روحاني شهرتان که آن مرجع را به عنوان اعلم معرفي کرده است اطمينان پيدا کرده ايد، از همان تقليد نماييد. اگر نمي­شناسيد از هر کدام از مراجع مذکور تقليد نماييد، کفايت مي­کند و صحيح است.
پس از انتخاب صحيح مرجع بايد ببينيد ايشان بقاء بر تقليد از ميت را به چه صورتي اجازه مي دهند که مي توانيد بر اساس آن بر تقليد از مرجع مرحوم باقي بمانيد يا اينکه بر اساس همين انتخاب کلا مرجع خود را تغيير دهيد .
پي‌نوشت‌ها:
1. توضيح المسائل مراجع، مسئله 2.
2. همان، مسئله 3.