خمس

در هفت چيز خمس واجب مى‌شود:
اوّل: منفعت كسب.
دوم : معدن .
سوم: گنج .
چهارم: مال حلال مخلوط به حرام .
پنجم: جواهرى كه بواسطۀ غواصى يعنى فرو رفتن در دريا به دست مى‌آيد.
ششم : غنيمت جنگ .
هفتم: زمينى كه كافر ذمّى از مسلمان بخرد. و احكام اين ها به طور مشروح در رساله عملیه مرجع تقلیدتان بیان شده به آن جا مراجعه شود.
در منفعت كسب بعد از مخارج ساليانه آنچه كه اضافه مي آيد بايد تخميس شود، يعني بايد يك پنجم آن را به امام و سادات پرداخت.
كسب شامل انواع كاسبي ها مي شود، از حقوق بگيران،‌كارگران، كارخانه داران،‌قالي بافان، دامداران،‌راننده ها و ... .
در معدن طلا،‌نقره، سرب، مس، آهن،‌نفت،‌زغال سنگ، فيروزه،‌عقيق، زاج، نمك و معدن هاي ديگر اگر به حدّ نصاب يعني به اندازة 105 مثقال نقره يا 15 مثقال طلا ارزش داشته باشد، بعد از كم كردن مخارجي كه براي آن ها كرده،‌بايد خمس آن داده شود.
گنج مالي است كه در زمين يا درخت يا كوه يا ديوار پنهان باشد و كسي آن را پيدا كند و ارزش آن 15 مثقال طلا باشد.
اگر مالي حلال با مال حرام به طوري مخلوط شد كه انسان نتواند آن ها را از يكديگر تشخيص دهد و صاحب مال حرام و مقدار آن معلوم نباشد، بايد خمس تمام مال داده شود تا بقية آن حلال باشد.
اگر به واسطة غواصي چيز با ارزشي از دريا بيرون آورد كه قيمت آن بعد از مخارج به هيچده نخود طلا برسد بايد يك پنجم آن را به عنوان خمس بپردازد.
اگر مسلمانان به دستور امام با كفار بجنگند وغنائمي به دست آورند بعد از كسر مخارج بايد خمس بقية آن را بدهند.
اگر كافر ذمّي (اهل كتاب كه در كشور اسلامي زندگي مي كنند) زميني را از مسلمان بخرد بايد خمس آن را از همان زمين بدهد و اگر مغازه و خانه بخرد، بايد خمس زمين آن را بپردازد.
خمس را بايد دو قسمت كنند: يك قسمت آن سهم سادات است که بنابراحتیاط واجب باید با اجازه از مجتهد به سادات فقیر بدهند و یا بايد آن را به مجتهد جامع الشرائط بدهند و نصف ديگر سهم امام است كه در اين زمان بايد به مجتهد جامع الشرائط بدهند.(1)
پي نوشت ها:
1 . آیت الله مکارم، توضيح المسائل،م 1474 به بعد.