در اينكه شيطان به سبب ناهموار كردن مسير سعادت براي انسانها مستحق عذاب از جانب خداوند است، شكي وجود ندارد.اما بايد توجه داشته باشيد كه شيطان در ابتداء خلقت خود، موجودي پاك و از مقربان درگاه حق بوده است.اما بعد خلقت حضرت آدم(ع) مرتكب گناه و خطايي شده است كه بواسطه آن از جانب خداوند مجازات شده و به سبب آن از درگاه الهي رانده شد آن چنانكه خداوند در قرآن فرمود "از صف آنها [فرشتگان] بيرون رو، كه راندهشدهاى"و لعنت (و دورى از رحمت حق) تا روز قيامت بر تو خواهد بود"(1) لذا شيطان بواسطه برخي از گناهان، از جانب خداوند مجازات شد كه نمونه بارز آن جدا شدن از صف فرشتگان و دوري از رحمت الهي در همين دنيا است.
و اما بواسطه همان عباداتي كه انجام داد از خداوند درخواست مهلت كرده و قصدش آن بود كه مدتي طولاني زنده بماند تا شايد در نتيجه آن آدم و فرزندان وي را فريب داده و به جهنم ببرد. لذا در برابر اين امر، قسم ياد مي كند كه" "همه آنان را گمراه خواهم كرد مگر بندگان خالص تو، از ميان آنها "(2) و خداوند نيز شايد به خاطر آن عبادت شش هزار ساله و...، به وي مهلت داد آنچنانكه از امام صادق (ع) نقل شده فرمود"إِنَّ إِبْلِيسَ عَبَدَ اللَّهَ فِي السَّمَاءِ الرَّابِعَةِ فِي رَكْعَتَيْنِ سِتَّةَ آلَافِ سَنَةٍ وَ كَانَ إِنْظَارُ اللَّهِ إِيَّاهُ إِلَى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ بِمَا سَبَقَ مِنْ تِلْكَ الْعِبَادَةِ"(3)ابليس خدا را در آسمان چهارم بدو ركعت در 6 هزار سال عبادت كرد و مهلتى كه خدا بدو داد بازاى اين عبادت بود" لذا با توجه به آنچه بيان شد در دنيا به وي مهلت داد و عذاب او را به قيامت موكول كرده و فرمود" قَالَ فَالحَْقُّ وَ الحَْقَّ أَقُولُ" لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَ مِمَّن تَبِعَكَ مِنهُْمْ أَجْمَعِين"(3)به حق سوگند، و حق مىگويم"كه جهنّم را از تو و هر كدام از آنان كه از تو پيروى كند، پر خواهم كرد"
البته توجه داشته باشيد كه ادامه حیات شیطان به عنوان وجود یک نقطه منفى براى تقویت نقاط مثبت، نه تنها ضرر نداشته، بلكه خود در تقويت آن موثر است. آن چنانكه در درون هر انسان غرائز مختلفى وجود دارد، که چون در برابر نیروهاى عقلانى و روحانى قرار گیرند، یک میدان تضاد را تشکیل مى دهند که در این میدان پیشرفت، تکامل و پرورش وجود انسان صورت مى گیرد بر اين اساس براي فرصت دادن و مجازات نكردن شيطان در دنيا دلائل متعددي ديگري مانند امتحان و در نتيجه پيشرفت بندگان و...وجود دارد كه در صورت نياز در سوال بعدي مفصلاً به آن اشاره مي شود.
در پايان براي مطاله بيشتر در اين زمينه مي توانيد به تفسير نمونه، ج 19 ،ص 346 چ دارالكتب الاسلاميه مراجعه كنيد.
پي نوشت ها :
1.حجر (15)آيات 34 -35 .
2.ص (38) آیات 82-83.
3.علامه مجلسي، محمد باقر، بحار الانوار، موسسة الوفاء، بيروت، 1404 ق، ج 60 ،ص 254.
4.ص آيات 84- 85 .
