آنچه در مجموع خداوند متعال درباره نحوه برخورد با انسان ها و شیوه محاسبه اعمال و کردار آنها از طریق انبیاء الهی و کتب آسمانی نظیر قرآن بیان فرموده است در دو دسته تقسیم می شوند :الف-«وعده های الهی» که افراد را در قبال انجام اعمال صالح به بهشت و نعمتهای الهی تشارت می دهد. و ب-«وعیدهای الهی » که طی آن عذابهای دردناک و جهنم و آتش و ... را در مقابل اعمال ناشایست و تخلف از اوامر الهی به افراد هشدار می دهد.
در مورد اینکه خداوند هرگز از وعده هائی که در مورد بهشت و نعمتهای ویژه به افراد داده است تخلف نمی کند تردیدی وجود ندارد. اما در مورد سؤال شما که آیا ممکن است خداوند به آنچه که در قرآن و از طریق انبیاء الهی در مورد اصل وجود جهنم و یا حد اقل جهنم رفتن متخلفین و ترساندن گنه کاران در قیامت بیان فرموده است از روی رحمت و مغفرت عمل نکند و در این دنیا صرفا جهت ترساندن و بر حذر داشتن بیان فرموده باشد بحث های زیادی مطرح گشته که اجمالا به چند نکته اشاره می شود:
1.هر آنچه که خداوند به عنوان وجود اصل جهنم و بهشت و یا تبشير و انذار، ترغيب و ترهيب، مهر و قهر، تقريب و تبعيد در قرآن و یا از طریق کلام پیامبر الهی خبر قطعی از اتفاق افتادن آن داده است مثلا بیان فرموده است که جهنم نسبت به کافران احاطه دارد و یا فرموده است که کسانی که اموال یتیم را به نا حق می خورند در واقع آتش می خورند(1) و ... حتما واقع می شود. زیرا خداوند متعال از گذشته و حال و آینده هرگز خبر غیر واقع و کاذب نمی دهد. زیرا جهل، نسيان، سهو و خطا را در حرم علم نامحدود الهى راه نيست و هيچ انگيزه اى براى دروغ گفتن در خداى سبحان وجود ندارد. گزارش كذب، نقص و قبيح است و صدور كار ناقص و قبيح از خداى حكيم و قادر محض ممتنع است. اما مواردی را که خداوند به صورت انشائی بیان می فرماید مثلا می فرماید از رحمت من دور شوید و یا از افتادن در جهنم افردی را بر حذر می دارد و می ترساند ....و در هر موردى كه قهر و مهر ياد شده به طور انشائی باشد نه اخباری، چون در انشا سخن از صدق و كذب نيست،و تحقّق آنچه مورد انشاء قرار می گیرد مثل رفتن به جهنم در جائی که وعید به جهنم داده شده است به عنوان صدق و همچنین تخلّف از آن به عنوان كذب نخواهد بود؛ از اين رو صدق و كذب در آن راه ندارد.(2)
و از آنجائی که چنین وعید هائی، حق خدا و مولی است و تخلف از آن در شرایطی نیکو و پسندیده است می توان گفت که در مواردی که وعید به جهنم به صورت انشائی بیان شده باشد این امکان وجود دارد که در نهایت خداوند در مواردی از حق خود گذشته و به وعید خود عمل ننماید.(3) اما به هر حال همین احتمال که ممکن است انسان به وعید الهی گرفتار شود نیز اجازه نمی دهد انسان نسبت به جهنم و امکان مبتلا شدن به آن بی تفاوت باشد.
پی نوشت ها:
1.نساء (4) آیه 10.
2.آیت الله جوادی آملی ,تفسیر تسنیم ذیل آیه 82 سوره بقره ،نشر مرکز اسراء بی تا .
3.رک: http://www.hawzah.net/FA/ArticleView.html?ArticleID=92028&SubjectID=83152
