سلام. پرسش من این است که: «نظر به اینکه هر تشخص به ذاتی منتهی می شود، آیا غیرمنطقی است که چند تشخص مختلف به یک ذات واحد منتهی بشوند؟ اگر آری، چرا؟»
(ارتباط این پرسش به «موضوعات دینی» در این است که اگر پاسخش «خیر» باشد، دیگر دلیلی منطقی برای نپذیرفتن تثلیث و یکتاپرستی سه گانۀ مسیحی نداریم.)
با تشکر
بلی غیر منطقی است. چرا که تشخص همان گونه که در پاسخ قبل مستندا خدمتتان عرض شد یا عین وجود شخصی موجودات خارجی است و یا از لوازم وجود موجودات خارجی و از عوارض ذاتیه آنها می باشد و هر موجودی خارجی با عین خودش از موجود خارجی دیگر ممتاز و مشخص و غیر قابل حمل می باشد.
به این تعریف حکما از تشخص دقت فرمائید: « تشخص عبارت است از اینکه هر چیز قطع نظر از جهات مشترکی که ممکن است با چیزهای دیگر داشته باشد، به عنوان یک شخص از غیر خود متمایز، و صدق و انطباق آن بر غیر محال است.»(1)
بنابراین طبق این تعریف از تشخص، نمی توان به یک وجود واحد حقیقی، تشخص های مختلف نسبت داد. چرا که این امر به تعین های مختلف و آن هم به وجودات مختلف می انجامد. نتیجه منطقی چنین ادعائی این مطلب می شود که موجود واحد در عین حالیکه موجود واحد است، کثیر باشد و موجودات کثیر موجود واحد باشد و این به تناقض می انجامد و محال است.
پی نوشت :
1. محمدبن محمد فارابی، التعلیقات، به ضمیمة کتاب التنبیه علی سبیل السعادة ، چاپ جعفر آل یاسین، تهران 1371 ش، ص143 ؛ ابن سینا ، المباحثات، چاپ محسن بیدارفر، قم 1371 ش، 327.






