خمس وزکات

1. هر انسانی که به سن تکلیف برسد وظیفه شرعی دارد: یک پنجم درآمدهای را که از طریق کار و کسب و یا از طریق هبه و بخشش(بنابر احتیاط واجب) بدست آورده و از مخارج سالیانه او زیاد آمده است، به عنوان خمس به دفتر مرجع تقلید خود پرداخت نماید، چنانچه مرجع تقلید شخص فوت کرده باشد، باید به دفتر مرجع تقلیدی که در بقای بر میت از او تقلید می کند پرداخت کند.(1)
2. زمانی که شخص اولین مزد و یا حقوق را دریافت می کند، ابتدای سال خمسی شخص به شمار می رود، و تا سال دیگر تا همان تاریخ هر مقداری از درآمدهای او صرف مخارج سالیانه او شد خمس ندارد، ولی مقداری را که باقی مانده باید خمس آن را بپردازد، و محاسبه مقدار خمس و این که ابتدای سال خمسی شخص چه زمان بوده توسط خود شخص انجام می گیرد.(2)
3. چنانچه شخص نمی داند چه زمانی اولین حقوق خود را دریافت کرده؟، یا نمی داند در آخر سال خمسی چه مقدار پس انداز داشته؟، زمانی را که یقین دارد اولین حقوق خود را دریافت کرده اول سال خمسی خویش قرار دهد، مقدار پول و یا اجناس دیگری را که اطمینان دارد در پایان سال خمسی او باقی مانده خمس آن را پرداخت کند، و نسبت به موارد که شک داردتا پایان سال خمسی باقی مانده یا نه؟ لازم نیست چیزی پرداخت کند.(2)
4. نسبت به اموالی که در دست شماست: ماشین؛ اگر مورد نیاز شما باشد و آن را از درآمد بین سال خریده باشید، خمس ندارد.(3)
اما خانه و پول پس انداز شده در بانک؛ اگر برای فراهم کردن خانه مناسب شأن خود در آینده پول ها را پس اندازه نموده و خانه را خریداری نموده اید، و راهی برای تهیه خانه جزء از این طریق نداشته اید، و موقع نیاز نمی توانسته اید آن را بدون پس انداز تهیه کنید، در این فرض خمس ندارد، در غیر این صورت لازم است خمس پس اندازی را که سال ازش گذشته پرداخت نمایید.(4)
پی نوشت:
1. آیت الله فاضل لنکرانی، توضیح المسائل، مسأله 1802، 1803، 1886.
2. آیت الله فاضل لنکرانی،توضیح المسائل، مسأله 1846.
3. آیت الله فاضل لنکرانی، جامع المسائل، سوال 699.
4. آیت الله فاضل لنکرانی، جزوه خمس، تدوین جامعة الزهراء(س)، ص18. جامع المسائل، ج1، ص193، سوال 747.