تفاوت این دو آیه راتوضیح دهید.س 16.آ25-س34 .آ25
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
گرچه این دو آیه از دو جهت با هم شبیه اند مثل اینکه هر دو مربوط به قیامت است و در هر دو آیه نحوه رفتار مستکبران بی ایمان در برابر حق منعکس شده است و خدای متعال دراین دو آیه در مقام استدلال با لحن منصفانهاى خواسته مستکبران را از مركب لجاجت و غرور فرود آورد،ولی در جهتی با هم تضاد دارند که این مهم است، و آن این است که در آیه اول می فرماید: شما در قیامت در برابر اعمال ديگران مسئوليد و در آیه دوم، می فرماید: شما مسئول نيستيد،که به توضیح آن می پردازیم .
در آیه اول می فرماید: «يَحْمِلُواْ أَوْزَارَهُمْ كَامِلَةً يَوْمَ الْقِيَمَةِ وَ مِنْ أَوْزَارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُم بِغَيرِْ عِلْمٍ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ؛ (1) آن ها بايد روز قيامت، هم بار گناهان خود را بطور كامل بر دوش كشند و هم سهمى از گناهان كسانى كه بخاطر جهل، گمراهشان مىسازند! بدانيد آنها بار سنگين بدى بر دوش مىكشند!».
همانطور که گفته شد این آیه و آیات قبل آن رفتار مستكبران بىايمان را بیان می کند كه هرگز در برابر حق تسليم نمىشدند، مىگويد: هنگامى كه به آنها گفته شد پروردگار شما چه چيز نازل كرده است؟ در پاسخ مىگويند اينها وحى الهى نيست، همان افسانههاى دروغين پيشينيان است"وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ ما ذا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ".
از این رو در این آيه نتيجه اعمال اين كوردلان را چنين بيان مىكند: اينان بايد روز رستاخيز هم بار گناهان خود را به طور كامل بر دوش بكشند و هم مسؤل گناهان كسانى هستند كه بخاطر جهل وناآگاهی گمراه كردهاند "لِيَحْمِلُوا أَوْزارَهُمْ كامِلَةً يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ مِنْ أَوْزارِ الَّذِينَ يُضِلُّونَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ ،بدانيد آنها بدترين وزر و مسئوليت را بر دوش مىكشند" أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ.
چرا كه گاهى گفتار آنها سبب گمراهى هزاران نفر مىشود، و کلمه" ليحملوا" مفهومش بيان نتيجه و عاقبت كار است بخوبی استفاده می شود که اینان بايد پاسخگوی گناهان این افراد باشند .
به هرحال معنای آیه این است که پيروان رهبران گمراه دو حالت دارند، گاهى مقلدان آگاهانه به دنبال اين رهبران منحرف مىافتند به این صورت که عامل گناه هم دستور رهبران است و هم تصميم خودشان،در نتیجه مسئوليت گناهان پیروان بر دوش رهبران است بى آنكه چيزى از گناهان آنها كاسته شود.
حالت دوم،این است كه پيروان بدون اينكه مايل باشند اغفال مىشوند و تحت تاثير رهبران گمراه قرار مىگيرند كه نمونه آن در ميان مردم عوام درطول تاریخ ديده مىشود، در اين صورت بارگناهانشان بر دوش پيشوايان گمراه است، و خودشان اگر در تحقيق كوتاهى نكرده باشند مسئوليتى ندارند،برخلاف دسته اول كه با علم و آگاهى تبعيت كردهاند که به طور قطع از گناهشان كم نمىشود و در عين حال پيشوايانشان مسئوليت گناه آنان را بر دوش مىكشند.
علاوه این مطلب در آيات دیگر مانند آیات 47 و 48 سوره مؤمن اشاره شده است می توانید مراجعه نمایید. (2)
اما در آیه دوم می فرماید: "قُل لَّا تُسَْلُونَ عَمَّا أَجْرَمْنَا وَ لَا نُسَْلُ عَمَّا تَعْمَلُونَ". (3)
بگو: «شما از گناهى كه ما كردهايم سؤال نخواهيد شد، همان گونه كه ما در برابر اعمال شما مسئول نيستيم!».
درست مانند آیه قبل این حقیقت را بیان می کند که هر کس بایدپاسخگوى اعمال و كردار خويش باشد،این آیه ابتدا در مقام استدلال در مورد مخالفان وکارهایشان اين حقيقت را روشن می سازد كه هر كس بايد پاسخگوى اعمال و كردار خويش باشد، چرا كه نتائج اعمال هر انسانى چه زشت و چه زيبا به خود او مىرسد. ادامه مىدهد،و مىگويد:
بگو شما مسئول گناهان ما نيستيد، و ما نيز در برابر اعمال شما مسئول نخواهيم بود .
ضمنا اشاره لطيفى به اين نكته نيز دارد كه اگر ما اصرار به راهنمايى شما داريم نه به خاطر اين است كه گناه شما را پاى ما مىنويسند و يا شرك شما ضررى به ما مىزند، بلکه ما از روى دلسوزى و حقجويى و حقطلبى بر اين كار اصرار مىورزيم. (4)
پی نوشتها:
1. نحل (16) آیه، 25.
2. ناصرمکارم، تفسير نمونه، قم، انتشارات، دارلکتاب، سال 1362.ج11، ص 201.
3. سبا (34) آیه 25.
4. همان، ج18، ص 84.
