صلي الله عليه [و آله]

با سلام و سپاس از ارتباط شما پرسشگر گرامی با مرکز ملي پاسخگويي به سوالات ديني.
1. چنین روایتی در ینابیع الموده "قندوزی شافعی" به نقل از "جواهر العقدین" و "الصواعق المحرقه" نقل شده است. (1)
علاوه بر آن در کافی از امام صادق روایت شده که فردی به پرده کعبه آویزان شده و می گفت: اللهم صل علی محمد ؛ پدرم (امام باقر) به او گفت:
يَا عَبْدَاللَّهِ لَا تَبْتُرْهَا لَا تَظْلِمْنَا حَقَّنَا قُلِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ؛ (2)
ای بنده خدا !آن را ناتمام مگذار و به حق ما ظلم مکن. بگو : اللهم صل علی محمد و اهل بیته.
با توجه به این دستور ، در مواردی که در نهج البلاغه یا در روایات صلوات ناتمام به امامان نسبت داده شده، باید آن را تقصیر نسخه برداران یا نقل کنندگان خطبه و ... شمرد. از این رو نهج البلاغه ای که داریم ،کلمه آل هم دارد . ممکن نیست امامان و معصومان مردم را از عملی نهی کننند و خود مرتکب آن شوند.
شاید نهج البلاغه در دست شما مربوط به محمد عبده باشد که از علمای اهل سنت است .
2. روایات زیادی چگونگی صلوات در زمان پیامبر را نقل می کند ،زیرا وقتی آیه 56 احزاب نازل شد و مردم موظف به درود فرستادن بر پیامبر شدند ، در مواقع متعدد افرادی به محضر پیامبر رسیدند و کیفیت صلوات را سؤال کردند. رسول خدا هم کیفیت صلوات را به آنان یاد داد.
علامه امینی می نویسد:
در این که شرط است که صلوات بر "آل محمد" را به صلوات بر ایشان در نماز واجب و در مواقعی که صلوات مستحب است ،قرین و همراه سازیم و بین آن ها فرق نگذاریم و جدایی نیفکنیم ، معلوم و قطعی است . حدیث صحیح از "کعب بن عجره" در صحاح و مسانید حدیثی وارد است. در همه آن ها "صلوات بر آل" با صلوات بر پیامبر قرین شده ؛ در تعلیم کم تر حکمی از احکام اسلام به این اندازه روایت وارد شده؛ بعضی از عالمان صیغه های صلوات را که در روایات وارد شده، جمع کرده که بالغ بر پنجاه صیغه شده (عبارت های وارده در صلوات) در چهل و شش مورد صلوات بر آل با صلوات بر پیامبر قرین شده ؛ در ضمن پیامبر از صلوات بترا و ناقص منع کرده و صلوات بترا را به صلوات بر خود بدون ذکر اهل بیتش تفسیر کرده است. (3)
3. درود فرستادن بر صحابه مؤمن و با وفای پیامبر کار خوبی است. اما این که در اجابت امر خدا در صلوات فرستادن بر پیامبر ، در ضمن صلوات ، صلوات بر اصحاب را هم اضافه کنیم، این کار باید مستند به دستور پیامبر باشد . چنین دستوری نداریم . روایاتی هم به این مضمون اگر باشد ،از جعلیات است و از لحاظ سندی قابل اعتنا نیست.
ظاهرا بعد از وفات پیامبر و در ادامه مقهور و مظلوم ساختن اهل بیت ، ابتدا صلوات ابتر ترویج شد. بعد دشمنان که با توجه به روایات فراوان این پروژه را شکست خورده می دیدند، برای این که فضیلت اختصاصی اهل بیت در قرار گرفتن نام شان کنار نام پیامبر در صلوات را تحت الشعاع قرار دهند ، به اضافه کردن نام اصحاب و ازواج و ذریه اقدام کردند.
پی نوشت ها:
1. قندوزی شافعی ، ینابیع الموده ، تهران ، چاپخانه اسوه ، 1416 ق ، ج 1 ، ص 37 و ج 2 ، ص 434.
2. کلینی ، کافی ، تهران ، اسلامیه ، 1374 ش ، ج 2 ، ص 49.
3. امینی ، سيرتنا و سنتنا ، ، بیروت ، دار الغدیر ، 1412 ق ، ص 35 - 37.