ازدواج موقت

پرسشگرگرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
اولا در جلد و صفحه ذکر شده از کتاب بحاراالانوار روایتی از امام صادق در باره ازدواج موقت نیافتیم که دلالت داشته باشد امام این کار را حرام می شمرده است. اگر مدعیان اصل روایت و آدرس دقیق آن را ارائه دهند ، می توانیم راجع به آن روشن تر سخن بگوییم.
ثانیا از زمان پیامبر تا به امروز نهضت شوم جعل حدیث وجود داشته و گروه های اعتقادی و کلامی و فقهی در تایید مذهب خود روایاتی به زبان شخصیت های مذهبی موجه ساخته و رواج داده اند و هیچ بعید نیست روایاتی به زبان پیامبر ، امام علی و امام صادق وجود داشته باشد که محتوای آن حرمت ازدواج موقت باشد.
متعه و ازدواج موقت از مسائل اختلافی است که شیعه به استناد قرآن و روایات امامانش ، آن را جایز می داند و بسیاری از صحابه و تابعان و عالمان اهل سنت در این زمینه با شیعه همراهی دارند اما از آنجا که خلیفه دوم این ازدواج را نپسندید و آن را منع کرد، عالمان اهل سنت در صدد توجیه اقدام خلیفه دوم برآمدند و برای آن به محمل تراشی کردند. گروهی اصل تشریع آن را منکر شدند و گروهی به نسخ آن توسط آیات بعد قرآن نظر دادند و گروهی روایات پیامبر را ناسخ حکم قرآن شمردند و ... .
این گروه ها برای تایید نظر خود به دلیل تراشی هم رو آوردند و جعل حدیث در این راستا و انتساب آن به شخصیت های علمی اسلام از اقدامات آنها بود.
به نمونه هایی از روایات نسخ متعه که به امامان نسبت داده شده توجه کنید:
در در المنثور آمده كه عبد الرزاق و ابن منذر از على روايت كرده‏اند كه گفت:
حكم روزه رمضان، هر روزه ديگر را نسخ كرد، و آيه زكات، هر صدقه ديگر را نسخ كرد، و آيه متعه را طلاق و عده و ميراث نسخ كردند، و حكم قربانى، هر ذبيحه ديگر را نسخ كرد. (1)
و در همان كتاب است كه مالك و عبد الرزاق و ابن ابى شيبه و بخارى و مسلم و ترمذى و نسايى و ابن ماجه از على بن ابى طالب (ع) روايت كرده‏اند كه گفت، رسول خدا (ص) در جنگ خيبر از متعه كردن زنان و از خوردن گوشت الاغهاى اهلى نهى كرد. (2)
و باز در الدر المنثور است كه بيهقى از على روايت كرده كه فرمود: رسول خدا (ص) از متعه نهى كرد، آن روزى هم كه جايز بود تنها براى كسانى جايز بود كه دسترسى به ازدواج نداشتند، ولى همين كه آيات نكاح و طلاق و عده و ميراث بين زن و شوهر نازل شد، حكم متعه نسخ گرديد. (3)
و باز در همان كتاب است كه نحاس از على بن ابى طالب روايت كرده كه به ابن عباس گفت تو مردى گيج هستى يادت نيست كه رسول خدا (ص) از متعه نهى‏ کرد. (4)
این نهضت شوم را نه تنها در باب متعه بلکه در دیگر ابواب فقهی و اعتقادی و اجتماعی به وفور می بینیم و به همین جهت بود که رسول خدا و بعد از ایشان امامان بارها تصریح کردند که هر سخنی به نام ما شنیدید ، به قرآن عرضه کنید اگر با قرآن همراستا بود ، سخن ما است و گر نه ، ما آن را نگفته ایم و علاوه بر آن برای ترجیح روایات متعارضی که با سند معتبر وجود دارد و به دست ما می رسد ، معیارها و میزان هایی ارائه دادند متلا به روایتی که راویانش عادل ترند یا روایتی که مشهور تر است یا از صدر اسلام به آن فتوا داده شده و ... عمل شود.
بنا بر این بر فرض وجود چنین روایتی از امام صادق حتی اگر سندش هم به ظاهر معتبر باشد ، چون با مبانی قرآنی و با روایات فراوان و صحبح و معتبر مخالف است ، نمی توان به آن بها داد.
نکته ای که شاید تذکر آن بد نباشد این که امامان در عین تصریح به حلال بودن متعه، اصحاب خود را به آن دعوت نمی کردند و آن را برای کسانی که ضرورتی برای انجام آن نداشتند، نمی پسندیدند و به همین جهت افرادی را که احتیاج نداشتند، از انجام آن نهی کرده اند اما نهی کراهتی نه نهی تحریمی. برای مشاهده روایات این باب به :
شیخ حر عاملی ، وسائل الشیعه ، قم ، آل البیت ، 1414 ق ، ج 21 ، ص 22-23 مراجعه کنید.
در همین باب حدیثی است که دلالت دارد امام متعه را بر دو نفر از اصحابش در مدت اقامتشان در مدینه حرام کرد تا مبادا در مدینه به جرم متعه که از دیدگاه حکومت زنا بود ، دستگیر و مجازات شوند و سبب ریختن آبروی امام شوند.
این که امام متعه را در مدت اقامت آنان در مدینه بر آنان حرام کرده ، خود صراحت بر حلال بودن آن از دیدگاه امام دارد.
البته دقت داشته باشيد اهل سنت هم بعدها به فكر ازدواج ديگري غير از ازدواج دايم و شبيه به ازدواج موقت به نام «نكاح مسيار» افتادند كه هيچ ريشه ديني و قرآني ندارد.
پی نوشت ها:
1. طباطبایی، الميزان، ترجمه موسوی همدانی، قم ، انتشارات اسلامی، 1374 ش، ج‏4، ص 464.
2. همان.
3. همان ، ص 465.
4. همان.