توبه

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
گرچه گناه بزرگی انجام شده است. ولی باید به گناهکار گفت که:
غرق گنه ناامید مشو ز دربار ما
که عفو کردن بود در همه دم کار ما
با توبه می‏توان از عذاب رهایی یافت. گنهکار قبل از توبه حالت و وضعیتی دارد که به موجب آن مستحق عذاب است، ولی پس از توبه و استغفار در پیشگاه خداوند، حالت او دگرگون می‏شود و روح عصیانگر او تصفیه شده و مستحق آمرزش و رحمت می‏گردد. مانند کسی که پس از ارتکاب جرم و ضایع کردن حق دیگری شایسته کیفر است؛ اما وقتی که شاکی را راضی کرد، مستحق تخفیف و یا بخشش می‏شود. هیچ گناهی غیر قابل بخشش نیست.
توبة از هر گناهی دو رکن اساسی دارد:
1- پشیمانی از گناه.
2- عزم بر ترک آن. امام علی(ع) می فرماید : "توبه به دل پشیمان شدن و به زبان آمرزش خواستن و به اندام ترک نمودن است".(1) بر این اساس می توان گفت :
حقیقت توبه، پشیمانی از گناه و قصد و عزم جدی برای ترک آن است.اگر کسی به این حالت دست یافت ، حقیقت توبه در او محقق شده است. توبه هر گاه حقیقى و واقعى باشد و از اعماق جان برخیزد ، واقعاً از گناهى که مرتکب شده، احساس خجلت و ندامت کند و خود را در پیشگاه خدا شرمنده ببیند و در صدد کسب رضاى حق تعالى باشد, مقبول درگاه احدیت واقع شده و آثار و برکاتش نمایان مى گردد. هر چند گناه بزرگ یا بسیار باشد.
رسول اکرم فرمود :
«هر مرضی،دارویی دارد . داروی گناهان، استغفار و طلب عفو و آمرزش از خدا است». (2)
و خداوند در قرآن برای تمام گنهکاران باب توبه را باز کرده و فرموده است:
«قل یا عبادی الذین اسرفوا علی انفسهم لا تقنطوا من رحمه الله ان الله یغفر الذنوب جمیعا؛ ای پیامبر به بندگان گناهکار و اسراف کار در گناه بگو که نباید از رحمت خداوند مأیوس شوید. آری خداوند تمامی گناهکاران را خواهد بخشید». (3)
اما در عین حال توبه آداب خاصی دارد که باید آن را از مستحبات توبه دانست که عبارتند از:
1. غسل توبه؛
2. خواندن دو رکعت نماز؛
3. استغفار (درخواست بخشش)؛ گفتن هفتاد مرتبه« استغفر الله و اتوب الیه »بعد از نماز
4. زمزمه دعاهای توبه؛
5. به سجده رفتن و قدری گریه کردن ( هر چند به اندازه بسیار کمی باشد)
همچنین می توانید ، در روز یکشنبه غسل کنید . وضو بگیرید و چهار رکعت نماز بخوانید. در هر رکعت پس از حمد، سوره قل هو الله را سه مرتبه و قل اعوذ برب الناس و قل اعوذ برب الفلق را یک مرتبه بخوانید، بعد ازنماز هفتاد مرتبه استغفار کنید و آخرش بگویید: لا حول و لا قول الاّ بالله العلی العظیم، سپس این دعا را بخوانید: یا عَزِیزُ، یا غَفّارُ، اغْفِر لی ذُنُوبِی وَ ذُنُوبَ جَمِیعِ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ فَاًّنَّهُ لا یغْفِرُ الذُّنُوبَ اًّلاّ أنْتَ. پیامبر فرمود: هر کس از امت من این عمل را به‏ جا آورد، از آسمان ندا می‏شود که توبه‏ات پذیرفته و همه گناهانت آمرزیده شد. (4)
البته توبه از لواط به پشیمانی و تصمیم قطعی برترک این گناه بزرگ است ولی انسان توبه کار به سوی خدا بازگشته است و کسی که به سوی خدا بازگشته است بايد از همه گناهان دست بردارد و گر نه توبه كاملي انجام نداده است.بايد از همه گناهان توبه شود گرچه نتوان همه گناهان را يكجا ترك كرد.البته ترك گناهان كبيره مانند لواط را بايد در اولويت قرار دهيم زيرا اين گناهان بسيار مهلك و خطرناكند.
درباره توبه می توانید کتاب هاى قلب سلیم و گناهان کبیره شهید دستغیب و کتاب اخلاق عملى از آیة الله مهدوى کنى و معراج السعاده از مرحوم ملا احمد نراقى را مطالعه کنید.
پی نوشت ها:
1. محمد محمدي ري‌شهري، ميزان الحكمه، دار الحديث، 1416 ه.ق، ج 2، ص 997، ماده "ذنب".
2. همان، ص 997.
3. زمر (39) آیة 53.
4. إقبال الأعمال، السيد علي بن طاوس الحلي، دار الكتب الإسلامية - طهران، 1367 ه. ش، ص 308.