غریزه

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
درمان اصلی غریزه شهوت در انسان همان ازدواج است که باید انسان به سمت این سنت مقدس حرکت کند و در تلاش برای فراهم کردن مقدمات ازدواج باشد و این را بدانید بسیاری از جوانها قبل از اینکه کار داشته باشند ازدواج کرده اند. البته با تلاش به کار هم دست پیدا کرده اند و موفق هستند در ضمن می توانید ازدواج کنید و مدتی در عقد بمانید تا مسئله کار و زندگی تان حل شود اما تا زمانی که مقدمات ازدواج فراهم شود انسان باید سعی کند این غریزه شهوت را کنترل کند کارشناسان مسائل جوانان، برای کنترل غریزه جنسی راهکارهای متعدد و متفاوتی بیان کرده اند که به برخی از آن ها اشاره می کنیم:
الف) دارویی و غذایی:
1. از غذاهایی که طبع سرد دارند، مثل: عدس، لبنیات به خصوص ماست، و سبزی به ویژه کاهو و کلم زیاد استفاده کنید.
2. از خوردن مواد غذایی انرژی زا و محرک که طبیعت گرم دارند، مانند: عسل، خرما، پیاز، موز، ارده شیره، قاووت، سیر، تخم مرغ، فلفل و انواع ادویه جات، گردو یا پسته پرهیز کنید یا استفاده از آن ها را به حد اقل برسانید.
3. کم‌خوری: یکی دیگر از راه‌های کنترل غریزه جنسی، دوری از پرخوری است. از این رو، در روایات اسلامی از روزه‌داری به عنوان عامل تعدیل غریزه جنسی یاد شده است.
پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «ای جوانان، هر یک از شما قدرت ازدواج دارد، ازدواج کند. اگر قدرت ندارد، روزه بگیرد؛ زیرا روزه گرفتن برای کنترل شهوت مفید است». (1)
4. در صورتی که با کنترل غذایی ، نتیجه مطلوب حاصل نشد، مراجعه به پزشک متخصص و یا متخصص دارو های گیاهی و طب سنتی می تواند مفید و موثر باشد.
ب) تفکر و اندیشه صحیح‌:
به طور کلی‌، فکر کردن صحیح‌، به طور مستقیم یا غیر مستقیم‌، از عوامل بازدارنده به شمار می‌آید؛ زیرا فکر مانند آیینه صاف‌، زیبایی ها و زشتی‌های امور را برای انسان نشان می‌دهد. قرآن در آیات بسیاری‌، مردم را به اندیشیدن و تفکر درباره حقایق عالم دعوت کرده‌ و از آن‌ها خواسته است که بدون فکر، کاری را انجام ندهند.
حضرت علی‌ (ع) نیز می‌فرماید: «ما ذل‌ّ من احسن الفکر؛ (2) کسی که نیکو بیندیشد، هرگز ذلیل و خوار نمی‌شود».
به کار گیری اندیشه از دو جهت در کنترل غریزه جنسی مؤثر است:
1. اندیشه در مورد آثار مثبت و مطلوبی که کنترل غریزه جنسی در سلامت جسم و روان دارد. همچنین در تقویت قدرت اراده و تصمیم گیری، بصیرت و بینایی، حافظه و استعداد، فهم و دانایی فرد اثر می گذارد. از سوی دیگر، کنترل غریزه جنسی باعث می شود که خداوند محبت او را در دل مردم و مؤمنان قرار دهد و از لطف و عنایت ویژه خویش در دنیا بهره مندش سازد؛ همان گونه که حضرت یوسف (ع) و جناب ابن سیرین از شاگردان امام صادق (ع) و صدها نفر دیگر، با کنترل شهوت صاحب کمالات و مقامات معنوی والایی شدند. البته پاداش هایی که خداوند به کنترل کنندگان شهوت در آخرت می دهد، با آثار و پاداش های دنیوی آن قابل مقایسه نیست و کسی جز خدا حد و اندازه آن را نمی داند.
2. اندیشه در مورد آثار وضعی و بیماری های جسمی، به ویژه بیماری های مربوط به مجرای ادرار، و بیماری های روانی و روحی استمنا و دیگر راه های شهوت رانی های غیر مشروع، از یک سو، و تفکر در کیفرها و عذاب هایی که در آخرت دامنگیر وی می شود، از سویی دیگر، مانع شهوت گرایی می گردد.
ج) سالم سازی اندیشه و دور شدن از دام ها و تله های شیطانی:
1. مشکل‌ترین مرحله رویارویی با انحراف جنسی، سالم سازی اندیشه و پرهیز از افکار شهوی است. امام علی(ع) می‌فرماید:
«کسی که در پیرامون گناه بسیار بیندیشد، سرانجام به آن کشیده خواهد شد». (3)
بنا بر این، لازم است که ذهن و اندیشه خود را کنترل کنید. از متمرکز شدن در مورد جنس مخالف و مسائل غریزی و شهوانی پرهیز کنید. هر وقت ذهن به صورت ناخواسته به آن سو کشیده شد، تغییر وضعیت دهید؛ مثلا راه بروید، بدویید، ورزش کنید، آب سرد به صورت بزنید یا قرآن بخوانید و یا ذکر خدا بگویید. کلمه «ما شاء الله ولا حول ولا قوة الّا بالله العظیم» را زیاد بگویید و یا با صدای بلند شعر و آواز بخوانید.
2. کنترل چشم: نگاه، راهبر دل و دام شیطان و بذر شهوت است. برای مهار غریزه جنسی باید از دیدن آنچه که میل جنسی را تحریک می‌کند، خودداری کرد. امام علی(ع) می‌فرماید: «بهترین عامل روگردانی از شهوات، فروبستن چشم‌ها است». (4)
3. عدم اختلاط زن و مرد: همنشینی زن و مرد و هم‌سخن شدن و خلوت کردن با یکدیگر، زمینه را برای تحریک شهوت جنسی فراهم می‌کند.
4. از تماشای برجستگی‏های بدن خود و دیگران و صحنه‏های تحریک کننده جدا خودداری کنید.
5. از فکرکردن و ترسیم نمودن صحنه‏های محرک در ذهن و خیال پرهیز کنید.
6. از گوش دادن به آوازها و موسیقی‏های تحریک‏کننده و مبتذل اجتناب کنید.
7. از نشست‏های غفلت‏زا و معاشرت با دوستان ناباب و گوش سپردن به سخنان تحریک‏آمیز، فاصله بگیرید.
د) خودشناسی و توجه به کرامت انسانی‌:
بخشی از گناهان‌، بر اثر آن است که انسان‌ به ارزش خود پی نبرده است. هنگامی که انسان‌، شخصیت و جایگاه خود را در نظام هستی بشناسد و به آن توجه داشته باشد، گناه نمی کند؛ زیرا وقتی به این حقیقت آگاهی یافت که خداوند اساس و خمیرمایه آفرینش او را از قطره آبی نجس و بی ارزش که با چشم غیر مسلح قابل دیدن نیست، آفریده است، و از سوی دیگر، به وی استعدادهای شگفت انگیز داده و او را به مقامی والا و ارجمند که برتر از همه موجودات است، رسانیده است، حاضر نخواهد شد خود را همردیف حیوانات قرار دهد و شخصیت و کرامت انسانی و عزّت نفس خود را به دست خواسته های حیوانی و نفس امّاره یا شیطان بسپارد. حضرت علی - علیه السلام - می فرماید:
کسی که در درون خویش احساس عزّت و کرامت و بزرگواری دارد، هیچ وقت حاضر نمی شود آن را با گناه از بین ببرد و خود را خوار و بی مقدار نماید.
ایشان همچنین می فرماید:
«قبیح بذی العقل ان یکون بهیمة وقد امکنه ان یکون انساناً ؛ (5) برای خردمند، زشت است که همچون حیوان باشد؛ با این که برای او ممکن است‌، انسان باشد».
ه) معنویت درمانی:
1. تقویت ایمان و معرفت به خدا: ایمان به خدا و توجه به او در همه جا، از اساسی‌ترین اهرم‌های بازدارنده از گناه است؛ زیرا این موضوع‌، آن چنان نیرویی در برابر گناه برای انسان به وجود می‌آورد که او را نفوذناپذیر می‌کند. در آیات بسیاری‌، بر ایمان‌، برای بازداری از گناه تکیه شده است‌، نظیر آیات: «أَلَم‌ْ یَعْلَم بِأَن‌َّ اللَّه‌َ یَرَی‌َ ؛ (6) آیا انسان نمی‌داند که خداوند او را می‌بیند» و او پیوسته در پیشگاه و محضر خدا است؟
قرآن کریم در فرازی دیگر فرموده: «إِن‌َّ الَّذِین‌َ اتَّقَوْاْ إِذَا مَسَّهُم‌ْ طَائف مِّن‌َ الشَّیْطَـَن‌ِ تَذَکَّرُواْ فَإِذَا هُم مُّبْصِرُون‌ ؛ (7)پرهیزگاران‌، هنگامی که گرفتار وسوسه‌های شیطان شوند، به یاد خدا می‌افتند و بینا می‌گردند».
بنا بر این، با تقویت خداشناسی باید ایمان را قوی ساخت.
خواندن همه نمازها ی واجب، به ویژه نماز صبح در اول وقت، و همچنین برقراری ارتباط نزدیک با خدا از راه مناجات و خواندن دعا، به خصوص دعای کمیل با توجه به معانی و مفاهیم آن، تأثیر شگرفی در کنترل خواهش های نفسانی دارد.
2. آخرت گرایی: یعنی توجه به پاداش اخروی درباره کسانی که دامن خود را از گناه پاک داشته اند. امام علی(ع) در این باره می‌فرماید: «کسی که به بهشت علاقه دارد، خواهش‌های نفس و شهوات را فراموش کند». (8)
3. یاد مرگ: رسول خدا (ص) اصحاب خود را در باره مرگ بسیار سفارش می‌کرد و می‌فرمود: «زیاد مرگ را یاد کنید؛ زیرا یاد مرگ شکننده لذات نفسانی و مانع میان تو و شهوات است». (9)
4. با شرکت در مجالس مذهبی، دعا، خواندن نمازهای نافله و نافله شب، پیوسته در صدد تقویت نیروی ایمان خود باشید.
5. تلاوت قرآن: بی‏شک، انس با قرآن، تلاوت، تدبر و تفکر در مضامین آن، خود شفای هر دردی است که به سرعت، کار هر پریشانی را رو به سامان می‏برد و زخم‏های پنهان را التیام می‏دهد، همت‏ها را تا آسمان‏ها بالا می‏برد و بشر را از فرو رفتن در هواهای نفسانی نجات می‏بخشد.
و) فرصت شناسی و استفاده بهینه از آن:
1. برای تمام اوقات شبانه روز خود برنامه‏ای منظم تدوین کنید. هیچ زمانی را بدون برنامه قبلی سپری نکنید؛ زیرا در غیر این صورت، برای آن اوقات، شیطان برنامه‏ریزی می‏کند.
2. ورزش: یکی از راه‌های آرام کردن طوفان غریزه جنسی در انسان، ورزش و فعالیت بدنی است. ورزش مقدار فراوانی از انرژی‌های بدنی و فکری انسان را به خود اختصاص می‌دهد و توجه آدمی را به این گونه مسائل کم می‌کند.
3. اوقات فراغت خود را با مطالعه و انجام کارهای هنری، فنی و ... پر کنید. هیچ گاه تنها یا بیکار نمانید.
نکته پایانی:
رعایت همه اینها قطعا مفید است! سعی کنید همه را با هم رعایت کنید!

پی‌نوشت‌ها:
1. العلامه المجلسي، بحار الانوار، الناشر: مؤسسة الوفاء، بيروت لبنان، سنة النشر 1404 ه.ق، ج 100، ص 224.
2. عبد الواحد بن تميمي آمدي، معجم الفاظ غرر الحكم درر الكلم، الناشر: مركز الابحاث و الدراسات الاسلامية، تاريخ النشر: ذي القعده 1413، تحقيق مصطفي درايتي، واژه "فکر".
3. همان، واژه "ذنب".
4. همان، واژه "نظر".
5. شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید، ناشر مکتبه آیت الله مرعشی، قم، ج 20، ص 306.
6. علق (96) ‌آیه 14.
7. اعراف‌ (7) آیه 201.
8. نهج البلاغه، ترجمه فیض الاسلام، کلمات قصار 30.
9. بحار الانوار، ج 74، ص 388.