قرآن کتاب معارف و احکام است که دین نام گرفته و تنها دین نزد خدا اسلام است: « إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ وَ مَا اخْتَلَفَ الَّذینَ أُوتُوا الْکِتابَ إِلاَّ مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْیاً بَیْنَهُمْ وَ مَنْ یَکْفُرْ بِآیاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَریعُ الْحِسابِ » (1)
اسلام به معنی تسلیم در برابر حق بودن . جوهره دین مورد رضایت خداوند است. اصول آن عبارت است از:
توحید ، معرفت خدا به صفات و اسما ، ایمان به پیامبران ، ایمان به آخرت و حشر بعد از مرگ و حساب و کتاب اعمال.
همه انبیا مبلغ این دین بوده اند. بنابراین همه انبیا مسلمان بوده اند، همان گونه که حضرت نوح علیه السلام در خطاب با قوم خود می فرماید : « فَإِنْ تَوَلَّیْتُمْ فَما سَأَلْتُکُمْ مِنْ أَجْرٍ إِنْ أَجْرِیَ إِلاَّ عَلَى اللَّهِ وَ أُمِرْتُ أَنْ أَکُونَ مِنَ الْمُسْلِمین؛
بدانید که هیچ کارى نمىتوانید بکنید . به جاى آن کمى بیندیشید . علت اعراضتان از دعوتم را به دست آورید، اگر اعراضتان به خاطر این است که از شما مزدى خواستهام، (که نخواستهام)، مزد من تنها بر خدا است. اگر انتظار دارید دست از دعوتم بردارم، مامورم که تسلیم فرمان او باشم .(2)
نیز حضرت ابراهیم علیه السلام در دعای خود از خدا در خواست می کند که او و فرزندش را از مسلمانان قرار دهد :«رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَیْنِ لَکَ وَ مِنْ ذُرِّیَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَکَ وَ أَرِنا مَناسِکَنا وَ تُبْ عَلَیْنا إِنَّکَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحیم»(3)
نیز حضرت ابراهیم و حضرت یعقوب فرزندان خود را وصیت می کنند که از مسلمانان باشند . به غیراز دین خدا به دینی دیگر متدین نشوند : « وَ وَصَّى بِها إِبْراهیمُ بَنیهِ وَ یَعْقُوبُ یا بَنِیَّ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى لَکُمُ الدِّینَ فَلا تَمُوتُنَّ إِلاَّ وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُون » (4)
نیز حواریون حضرت عیسی علیه السلام وقتی خواستند اعلام ایمان کنند ، خود را مسلمان نامیدند : « فَلَمَّا أَحَسَّ عیسى مِنْهُمُ الْکُفْرَ قالَ مَنْ أَنْصاری إِلَى اللَّهِ قالَ الْحَوارِیُّونَ نَحْنُ أَنْصارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَ اشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُون » (5)
همه انبیا جهت تبلیغ تنها مبلغ دین خداوند یعنی اسلام بوده اند . فرقی بین آن ها در مأموریت محول به آن ها نبود. همه انسان ها موظف به تبعیت از همه آن ها می باشند:
« قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَیْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهیمَ وَ إِسْماعیلَ وَ إِسْحاقَ وَ یَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِیَ مُوسى وَ عیسى وَ ما أُوتِیَ النَّبِیُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لا نُفَرِّقُ بَیْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُون؛ بگوئید به خدا و به آنچه بر ما نازل شده و به آنچه به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط نازل شده و به آنچه به موسى و عیسى دادند و به آنچه انبیا از ناحیه پروردگارشان داده شدند، خلاصه به همه این ها ایمان داریم. میانه این پیغمبر و آن پیغمبر فرق نمىگذاریم . در برابر خدا تسلیم هستیم.» (6)
دین واحد اسلام در طول زمان های در کتاب های آسمانی متعددی بیان شده و بعد مورد تحریف واقع می شد و اختلاف بر سر آن اوج می گرفت؛ بنابراین این دین واحد در قالب کتاب آسمانی جدید و پیامبر تازه و شریعتی نو به بشر عرضه می شد تا دین حقیقی و واقعی و به دور از تحریف برای مردم بیان شود . نیز به خاطر این که مردم در زمان های مختلف یکسان نبوده اند و قبل از اکمال دین اسلام در زمان خاتم الانبیا توان دریافت کامل آن را نداشتند، به صورت تدریجی و مناسب احوال مردم ، در دوره های مختلف حیات بشری، دین اسلام به ایشان عرضه شد . در زمان پیامبر خاتم این دین به صورت کامل برای انسان ها نازل شد.
پیامبر نسخه کامل شده همان دینی را که به آدم و نوح و ابراهیم و موسی و عیسی و همه پیامبران دیگر گذشته نازل شده بود ، به انسان ها عرضه کرد . به تصریح قرآن فرقی بین هیچ یک از پیامبران در محتوای مأموریتی خود وجود ندارد. آنچه که از فرق بین نسخه های قبلی اسلام با نسخه کامل شده آن مشاهده می شود، به برخی از موارد جزئی احکام بر می گردد که در زمانی بنابر مصلحت و نیاز بشر به گونه ای بود و در برخی از زمان ها و شرائط به گونه ای دیگر، که در زمان پیامبر خاتم و هنگام نزول قرآن نسخه نهائی آن ارائه شد.
خداوند در کتاب های آسمانی قبلی همین معارف و دستور العمل ها را متناسب با درک و شرایط آن زمان ها نازل کرده و اگر کتاب های آسمانی قبلی وجود خارجی داشتند ، می دیدیم که آنها هم نسخه هایی شبیه همین قرآن می باشند و مانند کتاب های درسی سال های دوره راهنمایی و ابتدایی نسبت به کتاب های دوره دبیرستان و دانشگاه می باشند که در عین این که همان ها را در خود دارد ، کامل تر از آنها و برتر از آنها و مهیمن و محیط و مسلط بر آنها است از این رو خدا قرآن را این گونه معرفی می کند:
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتابِ وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ (7)
و اين كتاب [قرآن] را به حق بر تو نازل كرديم، در حالى كه كتب پيشين را تصديق مىكند، و مهیمن و مسلط بر آنهاست .
بنا بر این کتاب های آسمانی نازل شده بر پیامبران سابق ، نسخه قرآن متناسب با فهم و شرایط آنها و رقیق شده قرآن فعلی است و با گذشت زمان و پیشرفت علمی بشر، آن نسخه تکرار و کامل شده تا کامل ترین نسخه اش به قلب پیامبر اسلام نازل شده است.
پی نوشت :
1. آل عمران (3)آیه19.
2. یونس (10)آیه 72.
3. بقره (2)آیه 128.
4. همان، 132.
5. آل عمران ،آیه 52.
6. بقره ،آیه136.
7. مائده (5) آیه 48.
