بسمه تعالی
سلام جناب آقا ی حجه ا.. والمسلمین
اگرپدرکسی فوت کرده از اموالش به قدر ایالاتی که باقی مانده داشته باشد ,آن پدر اولاد دیگری غیراز این خانواده از خانم دیگری داشته باشد واز نظراحتیاجات این خانواده که موجودا تحت تکلف این پدر مرحوم میباشد واین اولاد کناری که از ایال دیگرش میباشد حق خودش را به خانواده پدرش که مستحق بسیارزیادی هستند بخشیده آیا بدکاری آن پدر به قیوم آن خانواده ای که اموالش را تصاحب نموده اند باید بدهد یا اولاد دیگری که در اختیارشوهرش می باشد باوجود آنکه یک دینارپدرش درزنده بودن خود به این دخترش نداده
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
1. چنانچه پدر خانواده فوت کند هر مقدار اموالی که از وی باقی می ماند، مربوط به ورثه وی می باشد، و آنان می توانند اموال را بر اساس سهمی که هر کدام دارند میان شان تقسیم نمایند، و فرقی میان اولاد و فرزندان خانم اول و فرزندان خانم دوم شخص و همین طور فرقی میان فرزندانی که پدر در زندگی خود به وضع معیشت آنان رسیدگی می کرده و فرزندان و همسری که به وضع زندگی وی رسیدگی نمی کرده، نیست. (1)
در ضمن اگر فرزندان متوفی و یا یکی از فرزندان متوفی سهم ارث خود را به خانواده دیگر پدرش - چه به یکی از آنان و چه به همه آنان ببخشد - چنانچه این هبه قبل از فوت متوفی باشد هیچ ارزشی ندارد، زیرا با بودن متوفی در قید حیات هنوز آنان مالک چیزی نیستند تا آن را ببخشند، اما اگر بعد از فوت متوفی سهم شان را ببخشند و چنانچه هبه واجد شرایط باشد، این هبه نافذ و لازم می باشد، و کسانی که مال به آنان هبه شده می توانند مقدار هبه شده را بر دارند.(2)
2. چنانچه پدر متوفی دین )بدهی) داشته باشد، دین مقدم بر سهم ورثه می باشد، یعنی ابتدا باید دیون میت از ترکه پرداخت شود سپس اگر چیزی باقی ماند، میان ورثه بر اساس سهم هر یک تقسیم شود.
و همین طور اگر تعدادی از فرزندان متوفی سهم شان را برای خانواده دیگر پدرشان هبه کرده باشند، این هبه در صورتی نافذ و لازم است، که بعد از ادای دین چیزی بماند، و الا این هبه هم نافذ نمی باشد، زیرا هبه در صورتی صحیح می باشد که سهم ارثی برای ورثه رسیده باشد، و الا چیزی به آنان نرسیده تا آن را هبه نمایند. (3)
3. چنانچه دیون میت به گونه ای باشد که تمام اموال و دارایی متوفی را فرا بگیرد، باید همه اموال را بابت دیون میت پرداخت نمود، و اگر ترکه میت وافی به دیون میت نباشد، به نسبت از سهم طلبکاران کسر می شود و ترکه میان آنان تقسیم می گردد، و طلبکاران نمی توانند از ورثه چیزی را مطالبه نمایند، و بر ورثه نیز واجب نیست که کسری دیون پدر شان را پرداخت نمایند، بله مستحب است ورثه دین پدر شان را بپردازند، از این رو هر ورثه به مقداری که از دیون پدرش را پرداخت نمود صحیح می باشد و کسی دیگری حق ندارد آنان را ملزم به ادای دین کند، و در این حکم فرقی نیست که در وقت زنده بودن متوفی چیزی را از پدرش دریافت کرده باشد و یا دریافت نکرده باشد. (4)
پی نوشت:
1. آیت الله گلپایگانی، توضیح المسائل، ص466، مسأله 2737، ص475، مسأله 2784.
2. آیت الله گلپایگانی، نجاة العباد، ج2، ص133، مسأله 430.
3. آیت الله گلپایگانی، مجمع المسائل، ج5، ص158، سوال 316.
4. آیت الله گلپایگانی، مجمع المسائل، ج5، ص159، سوال 317.
