حضور قلب

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
از آیات و روایات استفاده می شود نماز کامل و حقیقی نمازی است که با حضور قلب و خلوص نیت و همراه با یقین باشد. از امام رضا (ع) نقل شده است:
«لا صلاة الا باسباغ الوضو‌ء و احضار النیة و خلوص الیقین و افراغ القلب و ترک الاشتغال و هو قوله"فاذا فرغت فانصب و الی ربک فارغب؛(1)
نماز کامل باید با وضوی کامل، با حضور قلب ،خلوص یقین، خالی بودن فکر و ذهن و قلب از توجه و اشتغال به دنیا باشد، همان طور که خطاب به پیامبر آمده: «هنگامی که فارغ شدی، به نماز بایست و به سوی پروردگارت بشتاب».
البته بدان معنا نیست که اگر نماز با این ویژگی ها نبود، باطل است و یا مقبول نیست، بلکه می توان مراتب متعددی برای نماز و نمازگزار تصور کرد. هر چه درجه و مرتبه کمال معنوی بالاتر باشد، نماز بهتر و از درجه حضور قلب بالاتری برخوردار خواهد بود.
میرزا جواد آقا تبریزی در کتاب "اسرار الصلاة" با استناد به آیه " مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها"(2) می فرماید:
اگر یک دهم نماز با اخلاص و حضور باشد ،بنابر اینکه به هر حسنه ،خدا ده برابر پاداش می دهد، کل نماز پذیرفته می شود.
بزرگان برای به دست آوردن حضور قلب در نماز عواملی را ذکر کرده اند که مهم ترین آن ها عبارتند از:
شناخت و آگاهی،اهمیت دادن به نماز، فهم معانی نماز، آمادگی قبل از نماز،رعایت مستحبات نماز، انتخاب مکان مخصوص و اختصاص وقت مناسب برای نماز، فراغت قلب، رفع موانع، احساس و درک عظمت و بزرگى خدا،ترک گناه و ...
در صورت نیاز به توضیح در مکاتبات بعدی بفرمایید تا پاسخ دهیم.
پی نوشت ها :
1. علامه مجلسی، بحارالانوار، مؤسسه الوفاء ، بیروت ، 1404 ه ق ، ج 81، ص 243.
2. انعام (6) آیه 160.