پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و مذهبی
دعوت پیامبران الهی در دو چیز خلاصه می‌شود:
1- عقایدی که حکم اساس و ریشه دین است.
2- دستورهای عملی که متناسب با عقاید و برخاسته از آن‌ها میباشد. (1)
دانشمندان اسلامی بخش عقاید دین اسلام را اصول دین، و بخش احکام عملی را فروع دین نامیدهاند. به تعبیر دیگر فروع دین در مقابل اصول دین، مجموعه اموری است که کم یا زیاد بودن آن‌ها لطمه‌ای به دین اسلام نمی‌زند، اگر چه عمل نکردن به آن‌ها ـ بدون انکار قلبی ـ باعث فسق می‌شود. در مقابل اصول دین، مجموعه باورهایی است که اساس دین اسلام را تشکیل می‌دهد و مسلمانی بدون آن‌ها میسر نیست و انکار هر یک از آن‌ها موجب کفر می‌شود.
با این که این دو اصطلاح شهرت بسیاری دارند و در تاریخ اندیشه‌های دینی در اسلام، نقش برجسته‌ای ایفا کرده‌اند، اَمّا در قرآن و نیز در احادیث شیعه و اهل سنت چیزی به عنوان تقسیم بندی معارف دینی به صورت اصول و فروع فعلی وجود ندارد. این امر نشان می‌دهد که این دو اصطلاح "کلامی" بوده و آن دو را برخی از متکلمان وضع کرده‌اند.
اصول دین از نگاه اسلام عبارتند از: توحید، نبوت و معاد. در مذهب شیعه دو مساله دیگر هم به عنوان اصول مذهب ذکر شده است: عدل و امامت. فروع دین هم عبارتند از: نماز، روزه، خمس، زکات، حج، جهاد، امر به معروف، نهی از منکر، تولی و تبری.
پی نوشت:
1. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، نشر بین الملل، تهران، 1377ش، ص11.
