وضو

پرسشگر گرامی، با سلام و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و مذهبی.
نحوه صحیح وضو گرفتن زن و مرد فرقی ندارد و طريقه وضو گرفتن‏ صحیح به شرح زیر است:
وضو عبارت است از شستن صورت و دست ها و مسح جلو سر و روى پاها.
صورت را از بالاى پيشانى يعنى جايى كه موى سر مى‏رويد تا آخر چانه و از نظر پهنا به مقدارى كه ميان انگشت وسط و شست قرار مى‏گيرد، بايد شست و اگر مختصرى از اين مقدار شسته نشود وضو باطل است، لذا براى اين‏كه يقين پيدا كند تمام اين مقدار شسته شده بايد كمى اطراف آن را هم بشويد.
صورت و دستها را بايد آنچنان شست كه آب به پوست بدن برسد و اگر موانعى وجود دارد بايد برطرف كند، حتّى اگر احتمال مانع مى‏دهد بايد وارسى نمايد.
شستن داخل بينى و مقدارى از لب و چشم كه در وقت بستن ديده نمى‏شود، واجب نيست.
بعد از شستن صورت بايد دست راست را از آرنج تا سر انگشت ها بشويد و بعد از آن دست چپ را به همين ترتيب.
بايد صورت و دستها را از بالا به پايين شست و اگر از پايين به بالا بشويد، وضو باطل‏است.
براى آن‏كه يقين كند آرنج را كاملًا شسته، كمى بالاتر از آرنج را هم بشويد.
معمولًا پيش از شستن صورت، دست ها را تا مچ مى‏شويند، ولى اين براى وضو كافى نيست، بايد بعد از شستن صورت در موقعى كه دست راست و چپ را مى‏شويد تمام دست را بشويد و اگر فقط تا مچ را بشويد وضوى او باطل است.
براى وضو، شستن صورت و دستها مرتبه اوّل واجب است و احتياط واجب، ترك مرتبه دوم است و امّا سوم و بيشتر حرام است. منظور از مرتبه اوّل آن است كه تمام عضو را بشويد خواه با يك مشت آب باشد يا چندين مشت، وقتى كه تمام شد يك مرتبه حساب مى‏شود.
بعد از شستن دستها بايد جلو سر را با رطوبت آب وضو كه در دست باقى مانده مسح كند و بنابر احتياط واجب، لازم است با دست راست باشد و بهتر اين است كه از بالا به پايين دست بكشد، ولى عكس آن يعنى از پايين به بالا نيز اشكال ندارد.
جلو سر، كه بالاى پيشانى است جاى مسح است هرجاى اين قسمت‏را به هر اندازه مسح كند كافى است، ولى احتياط مستحبّ آن است كه از درازا به اندازه درازاى يك انگشت از پهنا به اندازه پهناى‏سه انگشت‏مسح نمايد.
مسح سر را جايز است بر پوست سر يا بر موهايى كه بر آن روييده است بكشند، امّا كسى كه موى سر او به اندازه‏اى بلند است كه اگر مثلًا شانه كند به صورتش مى‏ريزد، يا به جاهاى ديگر سر مى‏رسد، بايد بيخ موها را مسح كند و بهتر است كه قبل از وضو، فرق سر را باز كند تا پس از شستن دست چپ، بن موها يا پوست سر را به راحتّى مسح نمايد.
بعد از مسح سر نوبت مسح پاها مى‏رسد كه بايد با همان رطوبتى كه در دست مانده روى پاها را از سر انگشت ها تا برآمدگى پشت پا مسح كند و بنابر احتياط مستحبّ تا مفصل پا مسح نمايد.
از نظر عرض، كافى است به اندازه يك انگشت مسح كند، ولى بهتر است كه به اندازه پهناى سه انگشت بسته باشد و بهتر از آن مسح كردن تمام پشت پا با تمام كف دست است و اگر همه دست را روى پا بگذارد وكمى بكشد كافى است.
براى مسح سر و روى پاها بايد دست را روى آنها بكشد و اگر دست را ثابت نگه‏دارد و سر يا پا را زير آن حركت دهد وضو باطل است بنابر احتياط واجب، امّا اگر مختصرى سر يا پا حركت كند اشكال ندارد.
جاى مسح بايد خشك باشد، ولى اگر مختصرى رطوبت داشته باشد بطورى كه آب دست هنگام مسح بر آن غلبه كند اشكال ندارد.
اگر رطوبت كف دست خشك شود مى‏تواند از اعضاى ديگر وضو رطوبت بگيرد و با آن مسح كند، ولى از آب خارج جايز نيست و اگر فقط به اندازه مسح سر رطوبت دارد سر را با همان رطوبت مسح كند براى مسح پاها از اعضاى ديگر، رطوبت بگيرد.
مسح بايد روى پوست پا باشد و مسح كردن روى جوراب و كفش فايده ندارد، مگر در حال تقيّه و اگر به واسطه سرماى شديد يا ترس از دزد و درنده‏و مانند آن نتواند كفش يا جوراب را بيرون آورد كافى است روى آن ها مسح كند و اگر روى كفش نجس است، بايد چيز پاكى بر آن بيندازد و بر آن چيز مسح كند.
پی نوشت ها :
1. آیت الله مکارم، توضیح المسائل، مسئله 256-277.