با سلام مجدد.
حدودآ چهل سال پيش با طرح تقسيمات اراضي زمينهاي كشاورزي توسط دولت وقت،به پدر اينجانب تقريبآ 6 ساعت آب كشاورزي واگذار شد كه تا چند سال به دولت قسط آن را پرداخت مي نمود.حال چند سوال مطرح ميگردد:
1- آيا دولت حق داشته املاك ديگران را تصرف و به ساير دهقانها واگذار نمايد؟(شخصي كه بخشي از املاك وي را به پدرم و ساير دهقانها واگذار نموده اند راضي نبوده و درحال حاضر فوت شده)
2- آيا در حال حاضر پدرم ميبايست رضايت فرزندان مالك اوليه را جلب نمايد؟
3- تكليف مبلغي را كه پدرم طي اقساط به دولت داده چه ميشود؟
با تشكر
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
زمین هایی که توسط اصلاحات اراضی به کشاورزان داده شده است تا بع قانون مجلس شورای اسلامی و مجمع تشخیص مصلحت نظام است. و اگر زمین هایی که پدر شما گرفته است براساس قانون مجلس شورای اسلام و مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده است اشکال ندارد و در غیر این صورت زمین مذکور مربوط به مالک اصلی خود می باشد و تصرف شما جایز نیست. و برای مشخص شدن تکلیف خود در قبال زمین و اقساطی که پرداخت کرده به استانداری شهر خود مراجعه کنید.
توضیح:
در زمان رژيم پهلوي تحت عنوان اصلاحات ارضي زمين ها را از صاحبان آن ها گرفته و ميان كشاورزان و دهقانان تقسيم نمودند(1) به دليل اين كه در اين سياست تضييع حقوق صورت گرفته بود، امام خميني با آن مخالفت نموده و آن را فاقد وجاهت قانوني و شرعي دانست.
امام به دليل اين كه اصلاحات ارضي در زمان شاه غير قانوني بود و مشكلات متعددي را در پي داشت، بعد از پيروزي انقلاب، بر آن شد كه هيئت هفت نفره تشكيل شود، تا در خصوص وضعيت زمين‌هايي كه به ناحق از مردم گرفته شده بود و هم چنين زمين هاي كه موات بود و برخي بدون مجوز شرعي تصاحب نموده بودند، رسيدگي نمايند و آن مقدار زمين هايي را كه از مردم گرفته شده بود، به آن ها برگردانند. اين درست برخلاف اصلاحات اراضي بود كه در زمان شاه به وجود آمد. .
فلسفه ای وجودي تشكيل هيئت هفت نفره، و يكي از وظايف آن رسيدگي به وضعيت زمينهاي بوده است كه به ناحق تصرف شده بود و سازماندهي به وضعيت اراضي در كشوربه وجود آورند.
از سوي ديگر امام به هيئت هفت نفره دستور داد. در صورتي كه در سازماندهي وضعيت زمين ها، حق صاحبان اراضي ضايع شده است بايد آن ها راضي شوند و حق احدي ضايع نگردد.
اصلاحات ارضي به نظر امام قابل قبول نبوده است، و در پاخ از سؤال در این مورد حضرت امام فرموده اند:«تصرف در ملك غير بدون رضايت مالك جايز نيست و موجب ضمان است و اجرت مدتي كه استفاده شده، بايد به مالك داده شود».(2)
از اين فتوا استفاده مي شود كه اصلاحات اراضي قابل قبول امام (ره) نبوده است. بلکه مواردي که زمين حق کسي نبوده است و يا کسي بدون حق ملکيت و با استفاده از قدرت در ملکيت خود قرارداده بوده است و در نظام اسلامي به ديگران واگذار شده است امام اجازه تصرف در آن را داده است.
- زمين‌هايي كه مالكان آنها مالك حقيقي نبوده و مانند برخي از خان ها که غاصبانه بر آن زمينها تسلط داشتهاند؛ ما نند آنکه زمین های عمومی و ملی را با زور و پارتی چند هکتار در چند هکتار به نام خودکرده بودند، چنين زمين‌هايي اگر به كشاورزان واگذار گرديده، است ، امام آن را جايز دانسته است.
از نظر رهبري نيز تصرف و عدم تصرف در زمين هاي مربوط به اصلاحات ارضي، تابع قانون مجلس شوراى اسلامى و مجمع تشخيص مصلحت نظام است. و در صورتي که اصلاحات آن برخلاف قانون مجلس و مجمع تشخيص مصلحت نظام باشد تصرف درآن شرعا جايز نيست(3).
نتیجه نظر رهبری و حضرت امام آن است که اگر زمینی که در تقسیم اراضی به کسی واگذار شده است، چنانچه زمین های مربوط به دولت اسلامی باشد و ملک شخصی کسی نبوده است، تصرف در آن جایز است و کسانی که زمین را تصرف کرده اند می توانند از آن استفاده نمایند.
اما اگر زمین هایی که به آنها داده شده است دارای مالک معین وقانونی بوده باشد، تصرف در آن زمین ها جایز نیست و تنها راه جواز شرعی آن به دست آوردن رضایت مالک زمین می باشد.
بنابر این اگر زمین های شما طبق توضیحی که داده شد ، جزء زمین هایی باشد که هیئت اصلاحات اراضی زمان حضرت امام آن را تأیید کرده باشد اشکال ندارد و اگر در زمان شاه اصلاحات اراضی شده و هیئت هفت نفری حضرت امام آن را تأیید نکرده است و مجلس شورای اسلامی و مجمع تشخیص مصلحت نظام هم تأیید نکرده باشد، زمین مربوط به مالک اصلی خود می باشد و اگر مالک اصلی از دنیا رفته باشد زمین مربوط به ورثه او می باشد و تصرف شما در آن زمین جایز نیست.
2- اگرزمینی که پدر شما گرفته است مورد تأیید هیئت حضرت امام یا مجلس شورای اسلامی نبوده است باید رضایت مالک را بگیرد و اگر مالک آن از دنیا رفته رضایت ورثه او را به دست بیاورد.
3- پول هایی که بابت قسط به دولت داده اید اگر قانونا طبق مصوبه مجلس و تشخیص مصلحت نظام زمین مال شما باشد، مالک زمین شده اید و قسط ها را دولت بابت حق واگذاری از شما گرفته است . وچنانچه هیئت هفت نفری حضرت امام پرونده زمین شما بررسی و تأیید نکرده باشد، به استانداری شهر خود مراجعه کنید و تکلیف زمین و اقساطی را که پرداخت کرده اید از طریق قانون مجلس شورای اسلامی مشخص کنید.(4)
پی نوشت:
1. حمید روحانی، نهضت امام خمینی، ج 1، ص 125 به بعد.
2. امام خمینی، استفتائات، ج2، ص517.
3. آیت الله خامنه ای، استفتائات سؤال 1543.
4. سؤال تلفنی به شماره (7112436-0251) از دفتر آیت الله خامنه ای.سه شنبه 29/6/1390 ساعت11 قبل از ظهر.
