با سلام
پدرم در زمان حیاتش سهم ارثیه پدری را که زمین شالیزاری بود به سه خواهرش نداده. گویا آنها اظهار کرده بودند که چون برادرشان بیشتر احتیاج دارد سهمیه شان را نمی خواهند(بنا به شنیده ها.) دو عمه بزرگترم سالها پیش فوت کردند. برادر کوچکترم سال گذشته از عمه کوچکم پرسید که آیا راضی است از اینکه برادرش سهم ارث زمین را دارد و او گفت که ما در آن زمان چون برادرمان احتیاج داشت راضی بودیم و الان راضی نیستم. وقتی این گفته مطرح شد با اعتراض شدید خواهر و برادرهایم مواجه شد. چون برادرم مغازه پدریم را با دوز و کلک و با مظلوم نمایی گرفته بود و چون می گفت که دیگر سهمی از زمین نمی گیرد یک جوری می خواست خواهر برادرهای دیگر را هم محروم کند. پدرم دیگر سفارش نکرد که بعد از مرگش سهم خواهرش را از زمین بدهند. الان کمتر از 40 روز است که پدرم فوت کرده است. تکلیف چیست؟ آیا عمه ام ارث می برد؟ اگر خواهر و برادرهایم در صورت ارث بردن عمه ام حاضر به دادن سهمش نشوند (که نیستند) تکلیف چیست؟ آیا اگر به عمه ام ارث نرسید باید از آنچه به من می رسد سهم عمه ام را جدا کرده به او بدهم؟ و اگر اینطور است چگونه محاسبه کنم؟آیا اصلا این تکلیف بعد از مرگ پدرم بر عهده وراث است یا خیر؟
پرسشگر گرامی، با سلام و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و مذهبی.
هر مقدار از زمین که مال خواهران دیگر بوده، اگر ثابت نشود که به برادرشان بخشیده اند، لازم است که به آن ها یا ورثه شان بگردانده شود و صرف این که خواهری گفته باشد، راضی است که زمین را برادرش داشته باشد یا برای ارتزاق خانواده داشته باشد، نشانه بخشیدن زمین به برادر نیست. بنا بر این، وراث باید مقداری از زمین پدر را که مال خواهران است یا قیمت آن را قبل از تقسیم ارث، به مالکان آن یا وراثشان تحویل دهند.
تعیین سهم خواهران از زمین یادشده، نیاز به اطلاعات بیش تری دارد که در نامه شما وجود ندارد.
اگر سهم عمه ها پرداخت نشد و زمین تقسیم شد، شما وظیفه دارید حق عمه ها را از ارثیه خود پرداخت نمایید یا این که رضایت آن ها را جلب کنید. اگر رضایت دهند، همه مال برای شما حلال است.
اما محاسبه مقداری که باید پرداخت کنید، همان طور که عرض شد، نیازمند اطلاعات بیش تر از وضعیت به ارث رسیدن زمین به پدر و خواهرانش است که در نامه وجود ندارد.
اگر پدر سهم خودش از زمین را به نام مادر کرده است و به مادر داده، مادرتان مالک شده و شما اکنون مطابق قانون ارث، یعنی یک دختر و دو پسر از آن ارث می برید؛ اما اگر سهم خواهرانش را به مادرتان داده، مادرتان مالک آن نمی شود و شما باید زمینی را که ملک خواهران پدر است، به آن ها یا وراثشان برگردانید. (1)
پی نوشت:
1. آیت الله نوری همدانی، توضیح المسائل، م 2729.
