یا در زمان ریختن اب روی اتش
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و مذهبی
میان همه مردم جهان، رسم است که هر کار مهم و پرارزشی را به نام بزرگی از بزرگان آغاز می کنند. نخستین کلنگ هر موسسه ارزنده ای را به نام کسی بر زمین می زنند که به او علاقه دارند؛ یعنی کار را از آغاز با شخصیت مورد نظر ارتباط می دهند. انبیای الهی به انسان های موحد این گونه تعلیم داده اند که برای پاینده بودن یک برنامه و جاوید ماندن یک تشکیلات، لازم است آن را به موجود پایدار و جاویدانی ارتباط دهیم؛ موجودی که فنا در ذات او راه ندارد؛ زیرا همه موجودات جهان به سوی کهنگی و زوال می روند و تنها موجود باقی و ابدی، ذات پاک الهی است.
نقش و اهمیت شروع هرکار با نام پروردگار تا آن جا است که رسول خدا(ص) می فرماید:
« حَدَّثَنِی عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَّهُ قَالَ کُلُّ أَمْرٍ ذِی بَالٍ لَا یُذْکَرُ بِسْمِ اللَّهِ فِیهِ فَهُوَ أَبْتَرُ؛ (1)
هرکاری که بدون نام خداوند باشد، به نتیجه نمی رسد و دنباله ندارد».
از این رو خداوند بزرگ در نخستین آیات قرآن به پیامبر رحمت، دستور می دهد که تبلیغ اسلام را با نام خدا شروع کند:
"اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّك..."(2) يا حضرت نوح (ص) در طوفان سخت و عجیب، هنگام سوار شدن بر کشتی و حرکت روی امواج کوه پیکر آب که هر لحظه با خطرهای فراوانی رو به رو بود، برای رسیدن به سر منزل مقصود و پیروزی بر مشکلات، به یاران خود دستور می دهد که هنگام حرکت و توقف کشتی “بسم الله بگویند:
وَ قالَ ارْكَبُوا فيها بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها...(3)؛به نام خدا بر آن سوار شويد! هنگام حركت و توقف كشتى، ياد او كنيد.
حال با اين بيان روشن مي شود كه گفتن بسم الله در هر كاري مستحب است، چه ريختن آب جوش و يا كاري ديگر. به صورت عام در هر كاري دستور به بردن نام خدا آمده است . روايات در اين زمينه كلي و اختصاص به ريختن آب جوش ندارد . اينكه ديده مي شود مردم در برخي از كارها اهتمام بيش تري به اين عمل مستحب داده و نام خدا را به زبان مي آورند ،به جهت رفع بلايي است كه بيش تر در برخي كارها احساس مي كنند. بردن نام خدا را سپري در جهت دفع اين بلا مي دانند. از امام كاظم (ع) نقل شده است كه فرمود:
يَا مُفَضِّلُ احْتَجِبْ مِنَ النَّاسِ كُلِّهِمْ بِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ* وَ بِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اقْرَأْهَا عَنْ يَمِينِكَ وَ شِمَالِكَ وَ مِنْ بَيْنِ يَدَيْكَ وَ مِنْ خَلْفِكَ وَ مِنْ تَحْتِكَ وَ مِنْ فَوْقِكَ وَ إِذَا دَخَلْتَ عَلَى سُلْطَانٍ جَائِرٍ حِينَ تَنْظُرُ إِلَيْهِ فَاقْرَأْهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ اعْقِدْ بِيَدِكَ الْيُسْرَى ثُمَّ لَا تُفَارِقْهَا حَتَّى تَخْرُجَ مِنْ عِنْدِهِ؛(4)
ای مفضل! با “بسم الله الرحمن الرحیم و با قل هوالله احد “، خود را از تمام مردم بپوشان. آن را سمت راست و چپ و مقابل و پشت سر و پایین و بالای خودت بخوان . هر گاه بر حاکم ظالمی وارد شدی و نگاهت به او که افتاد، آن را سه مرتبه بخوان . دست چپ خود را گره بزن، سپس آن را باز نکن تا از نزدش خارج شوی".
اگر چه اين عمل بسيار موكد و امري ديني است اما دليلي خاص براي اين مورد نيامده است .
پی نوشت ها:
1. وسائلالشیعة،ج7،ص170،باب17، باب استحباب الابتداء بالبسملة.
2.علق (96)آيه 1 .
3. هود(11)آيه 41.
4.ابن فهد حلى،عدة الداعي و نجاح الساعي،چ دار الکتب اسلامى،قم 1407 ه ق ، ص 293.
