سلام علیکم
اسلام و خداوند بین زن و مرد فرق گذاشته است. چرا زن ذاتاً طوری خلق شده که از مرد تمکین کند؛ و از اینکه مرد از او راضی باشد، راضی است. مگر مردان از زنان بالاتر هستند که زن به همه دستورهای او تن دهد و اگر هم تن ندهد گناه کرده است؟پس مرد ارزش بیشتری از زن دارد که به طور ذاتی این طوری خلق شده است.
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و مذهبی
تفاوت هاي ساختاري زن و مرد از جمله غلبه قوه احساس بر قوه تعقل در بين زنان و برعكس در مردان ، نه تنها مورد تاكيد اسلام بوده، بلكه بر اساس يافته هاي علمي روز قابل اثبات است. اما بايد توجه داشته باشيد كه اين تفاوتها هيچگاه دليلي بر برتري معنوي و جايگاه ويژه مرد نسبت به زن نيست آنچنانكه خداوند يگانه ملاك و معيار برتري نزد خود را عمل به دستورات و به تعبيري تقوا دانسته و مي فرمايد: «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُم؛ (1) گرامىترين شما، با تقوىترين شما است».
يا در آيه ديگر مي فرمايد: "مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ" (2) هر كس كار شايستهاى انجام دهد، خواه مرد باشد يا زن، در حالى كه مؤمن است، او را به حياتى پاك زنده مىداريم و پاداش آنها را به بهترين اعمالى كه انجام مىدادند، خواهيم داد" لذا في نفسه هيچ كدام از آن ها بر ديگري برتري نداشته و ملاك و معيار در اين زمينه همان تقوا و عمل به دستورات است.
حال از آنجا كه خانواده يك واحد كوچك اجتماعى، اما مهم و اساسی است، همانند يك اجتماع بزرگ بايد رهبر و سرپرست واحدى داشته باشد؛ در نتيجه مرد يا زن يكى بايد" رئيس" خانواده و ديگرى" معاون" و تحت نظارت او باشد. اين مسئله در دنياى امروز بيش از هر زمان روشن است كه اگر هيئتى (حتى يك هيئت دو نفرى) مامور انجام كارى شود حتما بايد يكى از آن دو،" رئيس" و ديگرى" معاون يا عضو" باشد و گرنه هرج و مرج در كار آن ها پيدا مىشود. سرپرستى مرد در خانواده نيز از همين قبيل است. و در اين ميان اسلام به دلایل مختلف، از میان اعضای خانواده، شوهر را به عنوان مدیر این مجموعه مهم انتخاب کرده و زن را در بسياري از مسائل تابع او كرده است
اما بايد توجه داشته باشيد كه اگر چه به دلائل مختلف مرد به عنوان مدير براي مجموعه خانواده در نظر گرفته شده و روايات زيادي براي رضايت شوهر از همسر خود نقشي اساسي قائل هستنند چرا كه لازمه موفقيت در نظام مديريتي آن است كه اعضاي خانواده طوري عمل كرده كه مطلوب نهايي و رضايت مدير مجموعه حاصل شود، اما از آن طرف بايد توجه داشت كه اسلام براي زن نيز حقوقي قائل شده كه انجام آن از جانب مرد و در نتيجه رضايتمندي زن را از وظايف مرد مي داند مثلاً یکی از مصادیق تمکین، اطاعت در رابطه زن و شوهري (مجامعت) است که در این میان اگر چه نیاز جنسی مرد قوی تر بوده و به طبع آن سفارش بیشتری به خانمها در این زمینه وارد شده است اما این بدان معنا نیست که مرد در این زمینه هیچ وظیفه ای نداشته و اسلام پذیرشی کاملاً یک جانبه بر عهده زن گذاشته باشد بلکه برای مرد نیز در این میان وظائفی قرار داده و همانطور كه در مورد زن و با عدم تمكين او تعبير ناشزه آورده شده است، در مورد مرد نيز تعبير نشوز آمده است يعني مرد نيز در برابر خواست جنسي زن بي مسووليت نيست. اگر چه در كيفيت نشوز و همراهي جنسي تفاوت هايي بين زن و مرد است.
اما اصل چنين حقي براي هر دو ثابت مي باشد لذا اسلام برای هر یک از زن و شوهر، وظائفی قرار داده و انجام آن را برای هر یک لازم می داند.
بر این اساس همانگونه كه آراستگي زن براي مرد را از وظائف زن دانسته، براي مردان نيز چنين وظيفه اي را مقرر كرده و از وظائف آنها قرار داده است آنچنانكه از امام رضا (ع) نقل شده كه فرمود: " أَنَّ نِسَاءَ بَنِي إِسْرَائِيلَ خَرَجْنَ مِنَ الْعَفَافِ إِلَى الْفُجُورِ مَا أَخْرَجَهُنَّ إِلَّا قِلَّةُ تَهْيِئَةِ أَزْوَاجِهِنَّ وَ قَالَ إِنَّهَا تَشْتَهِي مِنْكَ مِثْلَ الَّذِي تَشْتَهِي مِنْهَا" (3) زنان بنى اسرائيل از عفت و پاكى دست كشيدند، و اين مسئله هيچ علّتى نداشت جز اينكه شوهران آنها خود را نمى آراستند، سپس فرمود: زن هم از مرد همان انتظارى را دارد كه مرد از او دارد" يا در مورد برخورد صحيح و خوش اخلاقي مردان ، روايتي از رسول خدا(ص) نقل شده كه فرمود: "عِيَالُ الرَّجُلِ أُسَرَاؤُهُ وَ أَحَبُّ الْعِبَادِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَحْسَنُهُمْ صُنْعاً إِلَى أُسَرَائِهِ" (4) عائله شخص در قيد اويند، محبوب ترين بندگان نزد خداى عز و جل كسى است كه با افراد در قيدش بهتر رفتار كند.
حال اينگونه روايات حاكي از آن است كه براي هر يك از زن و مرد حقوقي است كه رعايت آن بر هر يك از طرفين واجب مي باشد لذا اينگونه نيست كه خداوند براي مرد قبل از خلقت جايگاه و احترام معنوي ويژه اي قرار داده باشد و در اين زمينه يگانه معيار برتري، عمل به همان دستوراتي كه براي زن و مرد به عنوان مسؤل نظام خانه و خانواده قرار داده است
پي نوشت ها:
1. حجرات (49) آيه 13.
2. نحل (16) آيه 97.
3. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، چ الوفاء، بیروت، 1404 ه ق،ج 73 ص 102.
4. شیخ صدوق، من لایحضر الفقیه، چ جامعه مدرسین، قم 1404 ه ق، ج ،3 ص 555.
