توبه

پرسشگر گرامی، با سلام و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی.
این که به دنبال توبه و بازگشت به سوی خدا و چگونگی آن هستید بسیار ارزشمند است و توفیقی از جانب خداست که نصیب هر کسی نمی شود.
اظهار پشیمانی در پیشگاه الهی دستور خاصی ندارد. مهم عزم بر ترک گناه و ندامت و پشیمانی درونی است . اگر کسی به این حالت دست یافت ، حقیقت توبه در او محقق شده است و مراتب دیگر توبه برای رسیدن به مراتب بالاتر کمالات است .توبه هر گاه حقیقى و واقعى باشد و از اعماق جان برخیزد و جامع شرایط باشد و واقعاً از گناهى که مرتکب شده احساس خجلت و ندامت کند و خود را در پیشگاه خدا شرمنده ببیند و در صدد کسب رضاى حق تعالى باشد, مقبول درگاه احدیت واقع شده و آثار و برکاتش نمایان مى گردد. هر چند گناه بزرگ یا بسیار باشد. قرآن کریم مى فرماید: ای بندگان که بر خود اسراف و ستم کردید ، از رحمت خدا مأیوس نشوید که خدا همهء گناهان را مى آمرزد, زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است .(1)
توبه حقیقی نه تنها آثار وضعی و تکلیفی گناه را محو می کند و گناهکار را از گناهان پاک می نماید، بلکه گناهکار توبه کننده را محبوب خدا می سازد. قرآن کریم می فرماید: «اِنّ الله یحبّ التوابین؛(2) خداوند توبه کنندگان را دوست می دارد».
کسی که دوست و محبوب خدا شد، خدا عزیزش می کند؛ همه گناهان کبیره و صغیره او را می بخشد، چنان که پیامبر فرمود:«التائب من الذنب کمَن لا ذنب له؛ (3) کسی که از گناه توبه کند (خداوند همه گناهان او را می آمرزد و) همانند کسی می شود که هیچ گناهی نکرده است».
و شاید جوابتان را از چگونگی توبه، و مراحل ان از این روایت بگیرید : شخصى درحضور حضرت على (ع)گفت : استغفراللّه . حضرت فرمود: مادرت به عزایت بنشیند آیا مى دانى استغفار چیست ؟(چون استغفارش به زبان تنها بود و دلش از حقیقت آن خالى بود) استغفار درجه بلند مقامان و صدرنشینان عالم اعلا است . در معناى استغفار شش چیز لازم است :
1. پشیمانى و حسرت از کردار گذشته.
2. عزم بر ترک آن براى همیشه .
3. ادا کردن حقوق مردم به طورى که هنگام مردن پاک باشد .
4. هر واجبى که ضایع کرده ،جبران نمایید.
5. آن چه گوشت بدنش از حرام روئیده ،با حزن بر آخرت آبش کند
6. زحمت عبادت را به بدن خود بچشاند, چنان که خوشى و شیرینى گناه را چشانیده است . هرگاه این شش چیز در تو پیدا شود، آن گاه بگو: استغفراللّه .(4)
علمای اخلاق گفته اند که چهار شرط اول از شرایط قبولی توبه است . دو شرط آخر کمال توبه است ، یعنی دست یافتن به بالاترین مقام و مرتبه توبه کنند گان.
توبه واقعى , پشیمانى و حسرت از کردار و گناه گذشته است که لازمه آن , عزم بر ترک گناه در آینده و جبران گذشته ، اعم از حقوق الهى و حقوق مردمى مى باشد . وقتى توبه واقعاً انجام گرفت , به نظر همه علماى اسلام در پیشگاه خداوند مقبول است . برای باز نگشتن به گناه علاوه بر عزم و تصمیم باید در مرحله عمل از هر کاری که به نوعی مقدمه ان گناه است و شما را نسبت به ان گناه متمایل می سازد دوری کنید و اسباب گناه را نیز از دسترس خود خارج سازید.
اما در رابطه با ارتباط با آیات عظامی که ذکر کردید در حیطه وظایف این مرکز نیست و باید با دفاتر ایشان تماس بگیرید در ضمن آیت الله سید عباس کاشانی هم مرحوم شده اند.
موفق باشید.
پی نوشت ها :
1. سوره زمر(39) آیه 53.
2. سوره بقره (2) آیه 222.
3. کلینی ،اصول کافی، ‏ ترجمه حاج سيد جواد مصطفوى‏ ، كتاب فروشى علميه اسلاميه ،ج 3، ص 109.
4. ابن ابى الحديد معتزلى، شرح نهج البلاغة، ، انتشارات كتابخانه آيت الله مرعشى قم،چاپ 1404 هجرى قمری ج20، ص 56.