باسلام سوال بنده درموردچهل روزروزه گرفتن وچله نشيني واثارو بركات ان مراراهنمايي نماييد واگركتابي هم دراين موردهست به بنده معرفي نماييد خواهشا مراراهنمايي كنيدچون ماه ذي قعده نزديك است.باتشكر
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
چله(اربعین) گرفتن در واقع آموزه‌ای است که برگرفته از قرآن و روایات است. مستند علما که سفارش و تأکید بر آن دارد، قرآن و روایت و سیرۀ علمای سابق است.
اما از قرآن داستان حضرت موسی علیه السلام است که ميقات ایشان در چهل شب تمام شد. این موضوع در سورۀ بقره آیه51 و سورۀ اعراف آیه142 مطرح شده است.
روایات:
1. حدیث نورانی رسول خدا صلی الله علیه و آله: «مَنْ أخلص لله أربعین صباحاً جَرَتْ ینابع الحکمة من قلبه إلى لسانه؛(1) کسی که چهل شبانه‌روز خود را برای خدا خالص گرداند، چشمه‌های حکمت از قلب او بر زبانش جاری می‌گردد» . این حدیث در سخن حافظ این گونه زیبا منعکس شده:
سحرگه رهروی در سرزمینی همی گفت این معما با قرینی
که ای صوفی، شراب آن‌گاه شود صاف که در شیشه بماند اربعینی(2)
2. همچنین:إنّ الله خمّر طينة آدم بيده أربعين صباحا؛(3)
تخمير طينت آدم أبو البشر به دست قدرت الهي در چهل صباح اتمام يافته.
به روايتى چهل سال جسد حضرت آدم ميان مكّه و مدينه افتاده بود . باران رحمت الهي بر او مىباريد، تا در اين عدد قابل تعلّق روح قدسى شد.
از دیگر ادلۀ علمای سیر و سلوک قضایایی است که در تاریخ انبیا بیان شده :
در جريان تولد حضرت زهراي مرضيه سلام الله علیها به امر الهي جبرئيل بر پيامبر صلی الله علیه و آله نازل گرديد و به ايشان گفت: چهل روز از حضرت خديجه علیها السلام كناره گيری نماید.
همچنین خدا بسیاری از پیامبران از جمله پیامبر اسلام را در چهل سالگی به رسالت برگزید.
وجود این ادله و روایات بسیاری که تأکید بر عدد چهل دارند، باعث شده دانشمندان مسلمان به ویژه آنان که دارای گرایش عرفانی هستند ،به عدد 40 در زمینه خودسازی با دیده اهمیت بنگرند. برای این عدد در فعلیت یافتن استعدادهای انسان و کامل شدن ملکات اخلاقی و پیمودن درجات معرفت تأثیری ویژه قایل شوند،
برخی از بزگان گفته اند: هر کار خیر و ارزشمندی اگر چهل بار یا چهل شبانه روز انجام بگیرد، درون انسان نهادینه می گردد و آدم به انجام آن عادت می کند.(4)
برخی فرموده اند: هر عمل و ذكرى كه كم تر از اربعين باشد، چندان اثر بارزى ندارد. خاصيت اربعين در ظهور فعليّت و بروز استعداد و قوّه و حصول ملكه امرى تصریح شده،در آيات و اخبار است.(5)
البته آنچه توسط صوفیان به نام چله‌نشینی انجام شده و می‌شود، ربطی به معارف عرفانی و آموزه‌های وحیانی ندارد. به گفته حافظ شیرازی:
خدا زان خرقه بیزار است صد بار که صد بت باشدش در آستینی(6)
بنابر این آداب و شرایط و راهکارها و روش چله‌نشینی را باید در آموزه‌های دینی (قرآن و عترت) جست‌وجو کرد.
اربعین گرفتن منافاتی با زندگی روزمره ندارد. به این معنا نیست که انسان کار و زندگی خود را تعطیل نماید و به کنجی برود و چهل روز در حال روزه فقط به عبادت بپردازد، گرچه چله نشینی به این معنا در زندگی بعضی بزرگان دیده شده اما این موارد به صورت نادر و با دستور،و زیر نظر استاد حاذق بوده و در طول عمر تعداد محدودی بیش نبوده است.
چله نشینی که شخص بخواهد چهل روز روزه بگیرد و اعمال خاصی انجام دهد ،حتماً نیاز به اجازۀ استاد کامل دارد که یافتن چنین استادی در زمان ما بسیار دشوار است. اربعین گرفتن برای انجام واجبات و دوری از گناه و انجام اعمال مستحبی و اذکار عمومی مثل "نوافل روزانه"،"دعای ایام هفته"و ذکر "استغفار"، "صلوات"و... نیازی به اجازه ندارد.
نظامى گفته است:
چون كه چهل روز به زندان كنى جثّه خود پاكتر از جان كنى
يوسف ازين روى به زندان نشست مرد به زندان شرف آرد بدست
خلوتى پرده اسرار باش رو به پس پرده و بيدار باش
قافلهسالار سعادت بود هرچه خلاف آمد عادت بود
کتاب "نامه ها برنامه ها" علامه حسن زاده آملی و
"رسالۀ سیر و سلوک منسوب به سید بحر العلوم " با شرح علامه تهرانی،و
"لب اللباب" علامه تهرانی را بخوانید.
پی‌نوشت‌ها:
1. رساله در سیر و سلوک، منسوب به سید بحر العلوم، ص 100، نشر مؤسسه هجرت، بی‌تا.
2. دیوان حافظ، ص 485، نشر دوستان، تهران ـ 1382ش.
3. محمد غزالی،احياء العلوم، ج 4 ص 238،دار الكتاب العربى، بيروت .
4. رساله لُب اللباب، علامة سيد محمد حسين الحسيني الطهراني، دار العلامة الطباطبائي،چ9،1419 ق
5. علامة حسن زاده آملي،نور على نور، ص 42، دار تشيع،چ6، 1376 ش
6. دیوان حافظ، ص 485،نشر دوستان، تهران ـ 1382ش.
