زميني در سالهاي گذشته خمس آن داده شده و به مرور زمان اين زمين به فردي به ارث رسيده حالا كه اين فرد مي خواهد زمين را بفروشد و يك خانه بخرد آيا بايستي خمس مابه التفاوت قيمت به روز زمين را نسبت به قيمت زمان قديم آن بپردازد يا خير ؟
پرسشگر گرامی، با سلام و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی.
مالی که به عنوان ارث به انسان می رسد، خمس ندارد.
اابته اگر انسان توقع رسیدن آن ارث را نداشته باشد، بنا بر احتیاط واجب، باید خمس آن را بدهد؛ مگر این که آن ارث از پدر و یا فرزند انسان باشد؛ مثلاً اگر از یکی از خویشاوندان دور که انسان توقع ارث بردن از او را ندارد، ارث ببرد، احتیاط واجب است که خمس را بدهد. (1)
اما در خصوص افزایش قیمت زمین ارثی، باید بگوییم:
1. اگر آن زمین را به قصد تجارت (بالا رفتن قیمت) نگه داشته باشد، در صورتی که امکان فروش آن باشد، به افزایش قیمت آن، خمس تعلق می گیرد؛ هر چند که آن را نفروشد.
2. اگر آن زمین را به قصد تجارت نگهداری نکرده باشد و قیمت آن زیاد شده باشد، به افزایش قیمت خمس تعلق نمی گیرد.
البته در این صورت اگر انسان آن زمین را بفروشد و مقدار قیمتی را که اضافه شده است، تا سر سال خمسی مصرف نکند، باید خمسش را بدهد.
بنابراین، در صورت اول، در هر صورت خمس دارد؛ اما در صورت دوم، اگر بفروشد و تا سر سال خمسی خرج نکند، باید خمس را بدهد. (2)
پی نوشت ها:
1. آیت الله سیستانی، توضیح المسائل، م 1723.
2. همان، م 1739.
