خمس

پرسشگر محترم با سلام وتشكر از ارتبا طتان بااين مركز.
حقوقی که می گیری بابت کاری که انجام می دهی در صورتی که نمی دانی حرام است اشکال ندارد و امرار معاش با آن اشکال ندارد اگر این حقوقی که می گیرید از مخارج سالیانه اضافه بیاید خمس خواهد داشت ولی زکات بر این حقوق تعلق نمی گیرد .
خمس در هفت مورد واجب مى‏شود:
1 - منفعت كسب، 2 - معدن، 3 - گنج، 4 - مال حلال مخلوط به حرام، 5 - غواصى، 6 - غنيمت جنگى، 7 - زمينى كه كافر ذمى از مسلمانى بخرد.
در اين هفت مورد با شرايطى يك پنجم آن چه را به دست آورده يا اضافه درآمد او بوده، باید به حاكم شرع پرداخت شود ، مثلا کارمندی که حقوق می گیرد یا كسى كه كاسبى مى‏كند ( منفعت کسب ) ، از وقتى كه اولین حقوق خود را مى‏گيرد یا از وقتی که اولین منفعت کسب به دستش رسید تا يك سال مخارج زندگى خود را اداره مى‏كند، مثلا اگر اول ماه مهر حقوق گرفت تا اول ماه مهر سال آينده، از منافع كسب يا از حقوق ، مخارج زندگانی خود و زن و بچه خود را اداره مى‏كند. اگر پايان سال خمسى (اول مهر سال آينده) مبلغى اضافه آمد و پس انداز كرد، بايد يك پنجم آن را به مرجع تقليد خود بپردازد تا او نيمى از آن را به سادات فقير بدهد و نيم ديگر را به فقرا و براى تبليغ دين هزينه كند، مثلا اگر صد هزار تومان اضافه درآمد داشت، بايد بيست هزار تومان به مرجع بدهد تا او ده هزار تومان را به سادات فقير بدهد و ده هزار تومان ديگر را خرج فقرا و هزينه‏هاى تبليغى كند.
سهم سادات كه نيمى از خمس است، مخصوص سادات فقير است. سهم امام مربوط به حق امامت و پيشوايى جامعه است كه اختیار آن در زمان غیبت به دست حاكم شرع است كه اصطلاحا به او فقيه جامع الشرائط مى‏گويند. (1)
در مورد سایر موارد خمس و شرایط آن ها به توضیح المسایل مراجعه کنید .
زکات :
زكات يكى از منابع مالى اسلام است كه بر نه چيز واجب شده است: گندم، جو، خرما، كشمش، طلا، نقره، شتر، گوسفند و گاو.
اگر كسى مالك يكى از اين نه چيز باشد، در صورتى كه شرايط زكات در آنها باشد، بايد مقدارى را كه معين شده، به يكى از مصرف هايى كه دستور داده‏اند برساند(2 )، مثلاً زكات گندم، جو، خرما و كشمش درصورتى واجب مى‏شود كه به مقدار نصاب برسند. نصاب آنها 288 من تبريز (45 مثقال كم‏تر) است كه معادل 207 / 847 كيلوگرم مى‏شود. اگر گندم و جو و خرما و انگور فقط با آب باران آبيارى شده‏اند، زكات آن است و اگر از آب چاه و قنات آبيارى شده بايد یک بیستم آن را بدهد.(3)
شرايط واجب شدن زكات گوسفند و گاو و شتر و طلا و نقره و مقدار پرداخت هر كدام در توضيح المسائل آمده است.
اما مصرف زكات در موارد زیر است:
اول: فقرا يعنى شيعيان دوازده امامى كه مخارج سال خود و عيالاتشان را ندارند.
دوم: مساكين (زمين گير و درمانده) يعنى كسانى كه حالشان از فقرا سخت‏تر است.
سوم: مأموران جمع آورى زكات و نگهدارى و رسيدگى و رساندن آنها به دست مستمندان.
چهارم: بدهكارانی كه نمى‏توانند قرض خود را بدهند.
پنجم: ابن سبيل يعنى مسافرى كه در سفر درمانده و محتاج شده كه نياز او بايد از زكات داده شود.
ششم: سبيل الله يعنى آنچه منفعت عمومى و دينى دارد، مثل ساختن مسجد و ساختن پل و ترميم جاده‏ها و ساختن مدرسه و آنچه به نفع اسلام و مسلمانان باشد.
هفتم: كافرانى كه به واسطه دادن زكات به آنان به دين اسلام گرايش پيدا مى‏كنند.
اما خمس يكى ديگر از منابع مالى اسلام است كه بر هفت چيز تعلق مى‏گيرد: منعفت كسب، معدن، گنج، مال حلال مخلوط به حرام، جواهرى كه به واسطه غواص يعنى فرو رفتن در دريا به دست مى‏آيد، غنيمت جنگ، زمينى كه كافر ذمى از مسلمان بخرد.
كسانى كه مشغول به شغلى هستند و كاسبى مى‏كنند يا حقوق مى‏گيرند چنانچه مبلغى از مخارج سال خود و كسانى كه تحت تكفل آنان هستند زياد بيايد، بايد یک پنجم آن را به مرجع تقليد يا به نماينده او بدهند. (4)
بنا به فتوای امام خمینی و مقام معظم رهبری فقط با غسل جنابت بدون وضو می توان نماز خواند و با بقیه غسل ها نمی توان نماز خواند .(5)
لطفا هرگاه مسایل شرعی سوال می کنید نام مرجعتان را ذکر کنید.
پاورقی ها :
1 . امام خمینی توضيح المسائل، مسئله 1740 و 1660.
2 . همان ، مسئله 1853.
3 . همان، مسئله 1862.
4 . همان ، مسئله 1834 و 1835.
5 .همان م 384 .