اصول دین جند تاست چرا؟در کجای قران اصول دین نامبرده شده؟
پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و مذهبی
اصول دین از نگاه اسلام عبارتند از: توحید، نبوت و معاد. در مذهب شیعه دو مساله دیگر هم به عنوان اصول مذهب ذکر شده است: عدل و امامت.
اصولا دعوت پیامبران الهی در دو چیز خلاصه می‌شود:
1- عقایدی که حکم اساس و ریشه دین است.
2- دستورهای عملی که متناسب با عقاید و برخاسته از آنها میباشد. (1)
دانشمندان اسلامی بخش عقاید دین اسلام را اصول دین، و بخش احکام عملی را فروع دین نامیدهاند. به تعبیر دیگر فروع دین در مقابل اصول دین، مجموعه اموری است که کم یا زیاد بودن آنها لطمه‌ای به دین اسلام نمی‌زند، اگر چه عمل نکردن به آنها ـ بدون انکار قلبی ـ باعث فسق می‌شود. در مقابل اصول دین، مجموعه باورهایی است که اساس دین اسلام را تشکیل می‌دهد و مسلمانی بدون آنها میسر نیست و انکار هر یک از آنها موجب کفر می‌شود.
با این که این دو اصطلاح شهرت بسیاری دارند و در تاریخ اندیشه‌های دینی در اسلام، نقش برجسته‌ای ایفا کرده‌اند و به طور جداگانه در مورد هریک در قرآن آیات متعددی آمده، اَمّا در قرآن و نیز در احادیث شیعه و اهل سنت چیزی به عنوان تقسیم بندی معارف دینی به صورت اصول و فروع فعلی وجود ندارد. این امر نشان می‌دهد که این دو اصطلاح "کلامی" بوده و آن دو را برخی از متکلمان بر اساس مطالعات گسترده و جمع بندی های دینی وضع کرده‌اند.
در هر حال اصول یاد شده با اینترتیب و رقم معین در جایی از منابع دینی نیامده اما چنان که ذکر شد به شکل تنها و جزیی در آیات متعدد قرآن به آن اشاره شده مثلا در توحید یعنی ایمان به وجود و وحدانیت خدا.آیات فراوانی وارد شده است که بعضی از آنها به شرح زیر است:
فتعالی الله الملک الحق لا اله الا هو(2)
فلا تجعلوا لله اندادا (3)
قل یا اهل الکتاب تعالوا الی کلمة سواء بیننا و بینکم الا نعبد الا الله و لا نشرک به شیئا(4)
همچنین در خصوص نبوت و تحقق هدایتگری ویژه از جانب خداوند برای بشر آیات فراوانی نیز در این زمینه وارد شده است از جمله:
کان الناس امة واحده فبعث الله النبیین مبشرین و منذرین و انزل معهم الکتاب بالحق لیحکم بین الناس فیما اختلفوا فیه (5)
لقد ارسلنا رسلنا بالبینات و انزلنا معهم الکتاب و المیزان لیقوم الناس بالقسط (6)
و ما کنا معذبین حتی نبعث رسولا(7)
و ما ارسلنا من رسول الا بلسان قومه لیبین لهم(8)
وان من امة الا خلا فیها نذیر(9)
در زمینه اعلام به وجود جهان آخرت و کیفر و پاداش عادلانه هم در آیات فراوانی وارد شده از جمله:
واتقوا یوما لا تجزی نفس عن نفس شیئا و لا یقبل منها شفاعة و لا یؤخذ منها عدل و لا هم ینصرون (10)
ان یوم الفصل میقاتهم اجمعین یوم لا یغنی مولی عن مولی شیئا و لا هم ینصرون الا من رحم الله (11)
و وفیت کل نفس ما کسبت و هم لا یظلمون (12)..
پی نوشت:
1. مصباح یزدی، محمدتقی، آموزش عقاید، نشر بین الملل، تهران، 1377ش، ص11.
2. مؤمنون،(23)،آیه 116.
3. بقره(2)،آیه 22.
4. آل عمران(3)،آیه 64.
5. بقره،آیه 213.
6. حدید(57)،آیه 57.
7. اسراء(17)،آیه 15.
8. ابراهیم(14(،آیه 4
9. فاطر(35)،آیه 24.
10. بقره،آیه 48.
11. دخان(44)،آیه40-42.
12. نساء(4)،آیه 25.
