سوال 2

پرسش 1:
به نام خدا با سلام و عرض ادب 1.علت بلند خواندن نماز هاي صبح،مغرب،عشا و ارام خواندن نماز ظهر و عصر چيست ،و اگر امکان دارد بگوييد که کجا هاي نماز را بايد بلند خواند و کجا ها را آرام در ضمن اگر کسي با صداي بلند شما ناراحت شود چه حکمي دارد؟
پاسخ:

فلسفه و حکمت بيش تر احکام و مقرارت اسلام براى ما مشخص نيست . تنها از باب تعبّد آن ها را پذيرفته ايم , و چون خداوند متعال و نبى گرامى اسلام (ص) و ائمه اطهار(ع) فرموده اند، يقين داريم تمام دستورهاي آن ها مبتنى بر مصالح و مفاسد واقعي است؛ از اين رو با جان و دل از آن هااطاعت مى کنيم، اگر چه علت گفتارشان را ندانيم . ما از دستور دکتر که مى گويد: فلان دارو را بخور, فلان آمپول را تزريق کن و از خوردن فلان غذا خوددارى کن و..., پيروي مي کنيم، با اين که نمى دانيم خاصيت فلان دارو و آمپول چيست .
بلند و آهسته خواندن يا جهر و اخفات در نماز نيز تعبدى است . ما فلسفه آن را به طور کامل نمى دانيم . البته وقتى به روايات مراجعه مى کنيم، به اشاراتى از ائمه معصومين (ع) و پيامبر اکرم (ص) برخورد مى کنيم , اما نمى توان آن را علت حقيقى و فلسفه واقعى جهر و اخفات دانست . به اين معنا که تمام فلسفه و حکمت در آن خلاصه شود و چيز ديگري نباشد.
محمّد بن حمزة نقل كرده كه محضر امام صادق عليه السّلام عرض نمودم: براى چه در نماز فجر و مغرب و عشا قرائت بلند خوانده مى‏شود و ساير نمازها مثل ظهر و عصر ايّام را بلند نمى‏خوانند؟ براى چه تسبيح در دو ركعت آخر افضل و برتر از قرائت مى‏باشد؟
حضرت فرمودند: به خاطر آن كه وقتى نبى اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلم را به آسمان بردند، اوّلين نمازى كه حق تعالى بر آن سرور واجب نمود، نماز ظهر روز جمعه بود .پس از آن فرشتگان پشت سر حضرتش به نماز ايستادند، خدا به نبى گراميش امر فرمود كه قرائت نماز را بلند بخواند تا بر فرشتگان فضل و برتريش نسبت به آن ها معلوم و آشكار گردد . پس از نماز ظهر، نماز عصر را بر پيامبر فرض و واجب گردانيد.هنگام خواندن آن احدى از فرشتگان را خداوند
به پيامبرش نيفزود. به او امر نمود كه قرائت را مخفى‏ و آهسته بخواند ، زيرا پشت سر آن جناب كسى نبود . پس از آن نماز مغرب را بر او واجب كرد . سپس فرشتگان را به حضرت افزود . پس امر كرد كه قرائت اين نماز را نيز بلند بخواند . همچنين در نماز عشا. وقتى نزديك طلوع فجر رسيد ، نماز صبح را خدا بر حضرتش واجب نمود. امر كرد كه آن را نيز بلند بخواند تا فضل او بر ديگران معلوم گردد، همان طورى كه بر فرشتگان معلوم گرديد. به همين خاطر نماز صبح را بايد بلند خواند.(1)
البته نظرات ديگري هم در اين خصوص مطرح شده ،مثلا آيت الله مکارم در مورد فسفه آهسته و بلند خواندن نماز فرموده اند:
با توجه به اين که در صدر اسلام مساجد فاقد وسيله روشنايي مناسب بود، مسلمانان موظف بودند نمازهايي را که در تاريکي خوانده مي شد (نماز صبح و مغرب و عشا) بلند بخوانند تا ديگر مسلمانان متوجه آنان باشند و به صف جماعت ملحق شوند؛ ولي نسبت به نماز ظهر و عصر نيازي به اين کار نبود. پس از آن که مساجد به وسايل روشنايي مجهز شد، سنت مذکور به حال خود باقي ماند. (2) البته بايد توجه شود که در صورت صحت اين نظر باز اين امر حكمت حكم است، نه علت آن. در نتيجه وقتي اين مساله تبديل به قانون شد، بايد به آن عمل نمود .
در مورد کم و کيف بلند و آهسته خواندن هم براي همه افراد در همه نمازها آهسته خواندن تسبيحات اربعه لازم است ؛ اما در غير اين مورد تنها براي مردان بلند خواندن حمد و سوره در نماز صبح و مغرب و عشا و آهسته خواندن حمد و سوره در نماز ظهر و عصر لازم است ؛ اما براي بانوان آهسته خواندن حمد و سوره نماز ظهر و عصر لازم و بلند خواندن حمد و سوره در نمازهاي صبح و مغرب و عشا در شرابيط عادي جايز است، نه لازم .(3)

پي نوشت ها :
1. شيخ صدوق‏، علل الشرائع ، انتشارات داورى‏، چاپ اول ، ج 2 ،ص 322-323.
2. آيت الله مکارم، بخشي از مسائل کثير الابتلا، م 20.
3. امام خميني ، توضيح المسائل ،مسئله1126.

پرسش 2:
ريش گذاشتن آيا براي مردان واجب هست؟چه حکمتي در ريش گذاشتن هست؟
پاسخ:

ريش گذاشتن براي مردها بنا بر احتياط واجب است.(1)
به مطالب زير توجه کنيد:
الف ) از نظر دندان پزشكان وجود محاسن در صورت براى حفاظت از لثه‏ها و دندان ها مفيد است.
ب ) از نظر متخصصان پوست نيز وجود محاسن در صورت رعايت نظافت و اصول بهداشتى براى حفاظت از پوست و لطافت آن ها مفيد است، مگر در مورد كسانى كه گرفتار قارچ‏هاى پوستى و ... باشند كه مساله‏اى استثنايى است.
پ ) وجود محاسن متناسب با ساختار طبيعى بدن مرد مى‏باشد. تراشيدن آن تشبه به زنان مى‏باشد.ريش گذاشتن با روند طبيعي آفرينش مردان که آن ها را متمايز از زنان مي سازد، هماهنگ است.
ت) ممکن است حکمي داشته باشد که ما ندانيم.
سيره و روش عملى پيامبران و امامان و اصحاب و ائمه(ع) گذاشتن ريش بوده است. در تاريخ سراغ نداريم پيامبر يا امامى ريشش را تراشيده باشد.
پي نوشت:
1.امام خميني ، توضيح المسائل ، مسائل متفرقه ، س83.

پرسش 3:
انگشتر عقيق پوشيدن آيا ثواب دارد؟علتش چيست؟با توجه به اينکه اين انگشتر مانند ديگر انگشتر ها از يک سنگ و آهن معمولي هست چگونه مي توان اين انگشتر مي تواند مستحب باشد؟
پاسخ:

استفاده از انگشتر عقيق در صورتي که حلقه آن طلا نباشد، براي مردان جايز و به حسب رواياتي که داريم ،ثواب نيز دارد. باعث زياد شدن ثواب و فضيلت نماز هم مي شود . از امام صادق (ع ) نقل شده که هيچ دستي که براي دعا به سوي خدا بالا مي رود، محبوب تر از دستي که در آن انگشتر عقيق باشد نيست. (1)
مستحب است که انگشتر عقيق و در نجف و فيروزه و حديد و ... در دست راست باشد.
بهتر است که در انگشت كوچك و انگشت چسبيده به آن باشد. مكروه است انگشتر در انگشت شهادت (سبابه) و يا انگشت مياني باشد. همچنين مکروه است انگشتر در دست چب باشد. مستحب است از جنس نقره باشد. مستحب است نگين آن از عقيق باشد. همچنين ياقوت و زبرجد و درّ و زمرّد و فيروزه داراي فضيلت است. (2)
- ارزش سنگ ها به اين خاطر است که وقتي ولايت امام علي (ع) را در روز غدير به کوه ها عرضه کردند، ابتدا سه کوه از کره زمين آن را پذيرفت . در روايت به اين سه کوه اشاره شده است : الْعَقِيقُ وَ جَبَلُ الْفَيْرُوزَجِ وَ جَبَلُ الْيَاقُوتِ فَصَارَتْ هَذِهِ الْجِبَالُ جِبَالَهُنَّ وَ أَفْضَلَ الْجَوَاهِرِ. (3)
- ابوطاهر گويد: حديث فضيلت دُرّ نجف را که از حضرت صادق (ع) نقل شد، براي امام حسن عسکري (ع) نقل کردم، فرمود: "بلي اين حديث جدم امام صادق (ع) است". عرض کردم: هيچ چيز را بر عقيق سرخ اختيار نمي فرماييد، فرمود: "بلي، براي فضيلت بسياري که در آن وارد شده است. پدرم به من خبر داد: اوّلين کسي که انگشتر عقيق در دست کرد، حضرت آدم (ع) بود. به نگين انگشترش نام هاي مقدّس پنج تن آل عبا را نقش کرده بود".
در نقش انگشتر هر يک از: "لا اله الاّ الله"، "محمّد رسول الله"، "نام هاي پنج تن آل عبا"، "العزّة لله"، "حسبي الله"، "ماشاء الله لا قوة الا بالله" نوشته شود بهتر است. (4) در اخبار آمده است :
امام علي (ع) چهار انگشتر به دست مي‌ کردند که نگين آن ها از سنگ هاي خاص بود؛ مانند: ياقوت، فيروزه، حديد چيني و عقيق.
اين سنگ ها اثرات روحي هم دارند.عوامل تاثيرگذار در دنيا يا مادي هستند يا معنوي . تاثير معنوي بعضي سنگ ها قطعي است. اين را بايد از دانشمندان روان شناس و دانشمندان تجربي که در آثار اشيا از جمله سنگ ها تحقيق مي کنند پرسيد.
بعضي سنگ ها با توجه به امواج و اشعه اي که از آن ها ساطع مي شود و به جهات ناشناخته ديگر، اثرات روحي و رواني دارند . انکار اين مطلب به کلي ممکن نيست. وقتي معصوم که به امور پيدا و پنهان خلقت به اجازه خدا آگاهي دارد ، به استفاده از سنگي به عنوان انگشتر و زينت دعوت مي کند ، قطعا در آن اثري مي بيند که شايد هنوز هم علم به کشف آن موفق نشده باشد.
اما از لحاظ پاداش ، در رواياتي متعدد و معتبر که به احاديث "من بلغ" معروفند ، از پيامبر و امامان روايت شده که اگر در روايتي که به طريق قابل اطمينان به دست شما رسيده، به نام پيامبر بر انجام يا ترک کاري وعده پاداشي داده شده باشد و به خاطر عمل به دستور پيامبر و امام ، به آن دستور عمل کنيد، بدان پاداش مي رسيد، حتي اگر آن روايت به واقع از پيامبر و امام معصوم هم نباشد.
بنا به روايات معتبر استفاده انگشتر عقيق و فيروزه و ... مستحب است و ثواب دارد . اگر کسي به قصد عمل به دستور معصومان و براي رسيدن به آن ثواب ، اين انگشتر ها را استفاده کند، علاوه بر آثار معنوي و مادي و روحي مثبتي که دارند، بدان ثواب هم مي رسد؛ زيرا براي دستور معصومان ارزش قائل شده و ارزش قائل شدن براي دستور آنان ، عمل صالح و مستحق پاداش است.
البته پاداش به شرطي به او مي رسد که واجباتش را انجام دهد و حرام ها را ترک کند . اهل ايمان و عمل صالح هم باشد. و گرنه با ترک واجبات و ارتکاب محرمات اين کارها فايده ندارد.
پي نوشت ها:
1.شيخ حر عاملي،موسسه آل البيت،وسائل الشيعه، سال 1409ق ،ج 7،ص 144،باب 66.
2. همان ج 3، ص 398.
3.علامه مجلسى ،‏بحار الأنوار الجامعة لدررأخبار الأئمة الأطهار،ناشر اسلاميه‏،تهران‏،چاپ مختلف‏،نوبت مكرر،ج27،ص262.
4.علامه مجلسي، حليه المتقين،چ اول، قم، عصر جوان ، 1384 ش، ص 35 تا 40.
پرسش 4:
آيا امام زمان(عج) تمام يارانش از آخرالزمان انتخاب شده اند ؟آ يا کساني که به عنوان ياران امام هستند،مي دانند که انتخاب شده اند؟

پاسخ:

از آن رو كه در برخى روايات، اصحاب كهف و سلمان و ابوذر و مقداد و مالك اشتر جزو ياران رجعت يافته حضرت مهدى(عج) شمرده شده اند، مي توان گفت تمام ياران امام زمان مربوط به ياران زنده زمان ظهور نبوده و برخي از دنيا رفته و هنگام ظهور رجعت خواهند نمود. سپس در كنار امام زمان قرار يافته و از ياران حضرت خواهند بود.(1)
در اين زمينه كه آيا ياران امام مي دانند كه انتخاب شده اند يا خير، نمي توان اظهار نظر قطعي کرد .افزون براين شايد از نظر معرفتي يکسان نباشند.
پي نوشت:
1.رجعت، علامه مجلسى، كانون پژوهش اصفهان، چاپ اول، ص 45.