درمان حسودی

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی و مذهبی
در پاسخ به سؤال شما مطالبی را در قالب نکات زیر تقدیم می داریم:
1. يكي از نواقص بزرگ و جبران ناپذير انسان كه گاه به صورت يك غريزه نفساني بروز مي كند و وجدان خير انديش و آگاه را به زنجير مي كشد و انسان را از رسيدن به آمال و آرزوهاي حقيقي زندگي باز مي دارد، «حسد» يا بدخواهي است، شخص حسود نمي تواند كسي را در آغوش آسايش مشاهده كند و همواره از ديدن نعمت و موفقیت ديگران، در خود احساس فشار و سنگيني مي كند.
2. «حسد و رشك» به معناي آرزوي زوال نعمت از ديگران است، البته، گاهي افراد كم اطلاع صفت خوب «غبطه» را با حسد اشتباه مي كنند، در حالي كه غبطه عبارت است از: تمنّا و خواستن نعمتي كه در ديگري است براي خود، بدون اين كه آرزوي از بين رفتن آن را در ديگري داشته باشيم. « حسد سنگ سر راه دیگران انداختن است و غبطه سنگ را از سر راه خود برداشتن است»؛ انسان باید به جای حسد، غبطه را شعار خود کند، چون در حسادت انسان بخود و دیگران ضرر می‏رساند، ولی در غبطه انسان علاوه براینکه به ضرر دیگری کار نکرده، بر تلاش و جدّیت خود افزوده، و در حقیقت به نفع خود گام برداشته است که این حالت ایرادی ندارد.
3. در تعالیم اسلامی از حسادت به عنوان یک بیماری، بلکه بدترین و خطرناک ترین بیماری اخلاقی یاد شده است، درمان این بیمارى اخلاقى مانند درمان صفات رذیله دیگر بر دو اساس استوار مى‏باشد.
الف) درمان علمي يا نظري
در قسمت «علمى‏» شخص حسود باید روى دو چیز مطالعه و دقت کند یکى پیامدها و آثار ویرانگر حسد از نظر روح و جسم و دیگر ریشه‏ها و انگیزه‏هاى پیدایش حسد.
همان گونه که شخص معتاد به یک اعتیاد خطرناک، باید سرانجامِ کار معتادان را بررسى کند و ببیند آنها چگونه سلامت و تندرستى خود را از دست داده و زن و فرزند و حیثیت اجتماعى آنها بر باد مى‏رود و با دردناک‏ترین وضعى در جوانى جان مى‏سپارند و نه تنها کسى از مرگ آنها ناراحت نمى‏شود. بلکه مرگ او را سعادتى براى خانواده و فامیل و دوستانش مى‏شمرند! همین‏طور «حسود» باید بیندیشد که این بیمارى اخلاقى به زودى جسم او را بیمار مى‏کند، مانند خوره روح او را مى‏پوساند و مى‏خورد و از بین مى‏برد، خواب و آرامش را از او سلب مى‏کند و هاله‏اى از غم و اندوه همیشه اطراف قلب او را گرفته است و از آن بدتر اینکه مطرود درگاه خدا مى‏شود و به سرنوشتى همچون ابلیس و قابیل گرفتار مى‏آید و تازه با همه اینها نیز نمى‏تواند به مقصود خود یعنى زوال نعمت محسود برسد! از سوى دیگر درباره انگیزه‏هاى حسد باید بیندیشد و ریشه‏هاى آن را یکى پس از دیگرى قطع نماید، هرگاه تنگ‏نظرى و بخل سرچشمه این رذیله اخلاقى شده، به مداواى آنها برخیزد، اگر ضعف ایمان و عدم آشنایى به توحید افعالى خداوند او را در این گرداب پرتاب کرده است‏ به تقویت مبانى ایمان و توحید بپردازد و هرگاه ناآگاهى از استعدادهاى خویش و ظرفیت‏هایى که براى ترقى و پیشرفت در وجود اوست، او را گرفتار عقده حقارت و به دنبال آن حسد نموده است ‏به درمان آن رو آورد و در سایه توکل به خدا و اعتماد به نفس، عقده حقارت را بگشاید و رذیله حسد را از خود دور سازد.
بهتر است عصاره و خلاصه‏اى از این امور را در صفحه یا صفحاتى بنویسید و هر چند روز یک بار بر آن مرور کنید و حتى با صداى بلند آن را براى خود در تنهایى جمله جمله بخوانید و پیرامون آن بیندیشید و مخصوصاً روى روایاتى که در این زمینه از معصومین: رسیده و در کتب روایی ذکر شده تکیه کنید، بى شک هر حسودى این برنامه را به طور جدى دنبال کند در مدت کوتاهى نتیجه خواهد گرفت، روح و جسم خود را تدریجاً از شر حسد رهایى مى‏بخشد و افق‏هاى روشنى از سلامت و سعادت در برابر او نمایان مى‏گردد.
ب) درمان عملي
1ـ خويشتن را موظف بدارید تا بر خلاف آنچه حسد شما را به سوي آن مي كشاند رفتار كنید، مثلاً وقتي حسد، انسان را نسبت به ديگران وادار به بدگويي مي كند، بايد زبان را وادار كنید تا درباره او به ذكر خير بپردازد، خوبي هاي او را براي خود و ديگران بازگو كنید، صفات جميله او را خاطر نشان سازید و تا آن جا كه مي توانید از او تعريف و تمجيد نمايید.
2ـ اگر حسد شما را به تكبر و خود پسندي وادار مي كند. نسبت به مردم متواضع و فروتن باشید.
3ـ موقعي كه حسد، انسان را به محروم ساختن نعمت از ديگران بر مي انگيزد، به فرد مورد حسد احسان كرده و به او نعمت عطا كنید. لااقل به نفس خويش بفهمانید كه اين شخص هم بنده خدا است و شايد خداوند به او نظر لطف دارد كه به او نعمت عطا كرده است.
4ـ قدري فكر كنید كه آيا حسد ورزيدن نسبت به ديگران مي تواند، آن نعمت را از ديگران بگيرد؟ در حالي كه خداوند آنچه را براي كسي مقدّر فرموده به او خواهد بخشيد.
5- نسبت به شخصی که به او حسادت می ورزید دعا کنید و از خداوند طلب خیر کنید تا خداوند به شما نیز نظر لطف و رحمت داشته باشد.
راهکارهای دیگر را می توانید در کتابها و مقالاتی که در زمینه حسد و درمان آن نگاشته شده است جستجو کنید و بکار ببرید تا در درمان حسادت خود به موفقیت برسید.