مذهبی

در باره فراز اول باید گفت دعا ومدد خواستن از اولیا الهی به طور کلی دو نوع است گاهی انسان ممکن است از خود آنها به عنوان این که ولی خداوند اند انسان را می خواهد تا از خدا چیزی را برای انسان بخواهد . صورت دوم این که ما آنها را واسطه قرار می دهیم واز خدا چیزی را طلب می کنیم . هر دو ی این صورت درست است ومحذوری ندارد ولی باید توجه داشت که که در هر صورت حاجت دهنده خدا است ولی گاهی این حاجت خدا بدرخواست خلیفه خود به انسان می دهد وگاهی خلیفه او به اذن مستخلف عنه (خدا) کاری برای انسان انجام می دهد .
در قرآن کریم آمده :
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ؛ (1) اى کسانى که ایمان آورده‏اید، از خدا پروا کنید و با وسیله به او توسل جویید ».
با توجه به این که کلمه وسیله در آیه اطلاق دارد، شامل همه امور معنوی می‌شود که انسان را برای دریافت حاجت از خداوند کمک می‌کند، بنا بر این همان طور که برای گرفتن حاجت به خانه خدا و حجر الاسود و نماز و روزه و درود به پیامبر متوسل می‌شویم، به ارواح مطهر پیامبر، اولیای الهی، و بندگان صالح نیز می‌توان متوسل شد . آن ها را در پیشگاه خداوند شفیع قرار داد و از خداوند حاجت خواست .
در نتيجه درخواست وساطت از اولياي الهي بر آن مبنا استوار مي گردد كه ما اين عمل را در راستاِِِِِِي درخواست از خود خداوند قلمداد مي نماييم . تمام قدرت و اراده و توانمندي اين بزرگواران را در طول قدرت و اراده و خواست خداوند مي دانيم ، در نتيجه كمك خواستن از ايشان همانند استفاده از هر وسيله ديگري است كه خداوند براي آن قدرت تاثيرگذاري و برطرف كردن مشكلي براي ما را قرار داده است كه اثر بخشي آن هيچ منافاتي با قدرت و اراده الهي ندارد .
در باره کیفیت حل مشکل ما در پی توسل به اولیاء باید گفت در توسل و حاجت خواستن از ارواح حضرات معصومان (ع) در هر جا و هر زمان به خصوص هنگام تشرف به زیارت آن ها باید توجه داشت که حضرات واسطه فیض خداوند اند و حاجت را خداوند می دهد . همه امور زندگی انسان به دست خداست ،ولی قبور ائمه به عنوان محل پاک ،زمینه استجابت دعا را فراهم می سازد .توسل به ارواح ائمه به عنوان واسطه فیض خداوند موثر است. توسل با این روش نه تنها محذوری ندارد، بلکه بسیار مفید و موثر است . در آموزه‌های دینی توصیه شده و هرگز با توحید منافات ندارد.از این رو گفته شده:
با اندک دقت در اطراف خود متوجه می شویم که گردش امور هستی، بر اساس اسباب و وسایل و به تعبیری دیگر توسل است. آب و مواد غذایی از طریق ریشه، تنه و شاخه درخت، به برگ آن می رسد . ریشه درخت از طریق برگ، نور و هوا را دریافت می‌کند. باران که می‌بارد، به واسطه ابر است . ابر به وسیله گرم شدن آب دریا در اثر نور خورشید ایجاد می شود .در حدیثی از امام صادق (ع) آمده:
«ابی الله ان یجری الاشیاء الا باسبابها؛ (2)خدا ابا دارد که کارها بدون سبب و علت و واسطه جریان پیدا کند». پس خداوند برای هر کاری واسطه قرار داده. در قرآن درباره توسل آمده: «و ابتغوا الیه الوسیله؛ (3) وسیله ای برای تقرب به خدا جست و جو نمایید». حال باید دید آن وسیله چیست؟
در هر کاری وسیله خاصی ممکن است موثر باشد، ویکی از وسایل ، توسل به معصومان است که بهترین راهکار برای دریافت فیض خداوند است. این با توحید هیچ گونه تعارضی ندارد ، زیرا مومنان با توسل به اهل بیت حاجات خود را از خداوند می خواهند . خداوند حاجت های آنان را برآورده کرده و مشکلات شان را برطرف می سازد. اهل تنها واسطه و وسیله کارند. (4)
نکته دیگر این که باتوجه به به آنچه بیان شد بدست آمد که خود اولیا ء برای ما به طور مستقل کاری نمی کند بلکه آنها در این باره مثل سا یر اسباب نقش واسته دارند در نتیجه این مسله که آنها چگونه از ایمان ویا عدم ایمان ما خبر دارند در حا لی که برخی نظیر جناب عباس امام نیست تا از حال ایمان ما خبر باشد و مانند آن پاسخش روشن است . چون اولیا در هر سطح باشند در رابطه به حل مشکل ما نقش واسطه را دارند پس علم آنها به احوال ما چه داشته باشند وچه نداشته باشند تفاوت در مسله ایجاد نمی کند . آنچه به عنوان برآورده شدن حاجت می شناسیم و آن را نوعی عنایت خاص می دانیم که در نتیجه برخی اعمال ویژه و توسل به خداوند یا برخی بزرگان دین رخ می دهد ، غیر از نتیجه گرفتن و رسیدن به مطلوب از مجاری مختلف است ؛ در بسیاری از موارد آنچه خیلی از ما به برآورده شدن دعاها یا نتیجه گیری از عملی خاص می خوانیم ، فرایند طبیعی است که در هر صورت به این نتیجه ختم می شد .
البته در مورد ما مسلمانان و یا پیروان ادیان آسمانی که به خداوند و پیامبران آسمانی معتقدیم، توجه و درخواست از خدا در همه چیز مطلوب و پسندیده است. هر چه به ما می رسد، از جانب خداست .در خواست ما از خداوند به خودی خود ارزشمند و دارای فضیلت است، اما به این معنا نیست که اگر در مورد خاصی دعا نمی کردیم، به نتیجه مورد نظر نمی رسیدیم و خداوند چنین عنایتی را به ما نمی کرد ؛

نکته ی دیگر این که اگر در پی توسل به اولیا گاهی مشکل ما حل نمی شود شاید اسراری بسیاری در این باره نهفته باشد که یکی از آنها مصلحت ما است چه بسا ما متوسل به اولیا ء خدا می شویم وچیزی را می خواهیم که به مصلحت ما نیست لذا خداوند آن را بر آورده نمی کند .
اما در باره این که جناب عباس چون امام نیست پس علمی به مسله ندارد . باید گفت اولا چنان که اشاره شد اولیا واسطه فیض اند وحاجات را خدا وند می دهد پس علم آنها به مسله ضرورتی نادرد . ثانیا اولیا ی چون حضرت عباس گرچه امام نیستند ولی توسل به روح آنان بر قرار می شود وروح آنها محیط بر عالم ماده است ممکن است از این گونه امور آگاه بشوند .
پی نوشت ها :
1. مائده ، آیه 35.
2. محمد باقر مجلسی بحار الانوار نشر دار الاحیا لتراث العربی، بیروت، 1403 ش.، ج 2، ص 90.
3. مائده (5) آیه 35.
4. محسن قرائتی، اصول عقایدنشر دفتر فرهنگی درس هایی از قرآن، 1384 ش. ص 99 - 100.