اسلام مسلمانان رابه صبر دربرابر مصائب ومشکلات دعوت کرده.اما درمورد مصائب وارده بر ائمه به خصوص امام حسین دعوت به عزاداری وگریه بر آنان کرده.در روایات است که بر حسین وآل او گریه کنید حتی به اندازه ی بال مگسی،تامورد شفاعت قرار گیرید.
دربیشتر ویا همه ی مجالس حسینی از جگونگی شهادت امام واسارت اهل بیت ایشان گفته می شود،تا دل مردم بسوزد وگریه کنند.وهر سخنوری که بیشتر بتواند اشک بریزاند محبوب تر می شود .هرچه فکر می کنم دلیلی پیدا نمی کنم برای گریه کردن وعزاداری.
متشکرم
فلسفه و حكمت عزادارى را مىتوان در امور ذيل، رهيابى كرد:
الف. محبت و دوستى:
قرآن و روايات، دوستى خاندان رسول اكرم (ص) و اهلبيت (ع) را بر مسلمانان واجب كرده است(1). روشن است كه دوستى لوازمى دارد و محبّ صادق، كسى است كه شرط دوستى را- چنان كه بايد و شايد- به جا آورد. يكى از مهمترين لوازم دوستى، هم دردى و هم دلى با دوستان در مواقع سوگ يا شادى آنان است(2) از اين رو در احاديث، بر برپايى جشن و سرور در ايام شادى اهلبيت (ع) و ابراز حزن و اندوه در مواقع سوگ آنان، تأكيد فراوان شده است.
حضرت على (ع) در روايتى مىفرمايد: «شيعه و پيروان ما در شادى و حزن ما شريكند». «يفرحون لفرحنا و يحزنون لحزننا»(3) امام صادق (ع) نيز فرمودند: «شيعتنا جزء منا خلقوا من فضل طينتنا يسوؤهم ما يسؤنا و يسرّهم ما يسرّنا»(4) «شيعيان ما پارهاى از خود ما بوده و از زيادى گل ما خلق شدهاند آنچه كه ما را بدحال يا خوشحال مىسازد، آنان را بدحال و خوشحال مىگرداند.»
اين وظيفه عقلانى و شرعى، ايجاب مىكند كه در ايام عزادارى اهلبيت (ع)، حزن و اندوه خود را به «زبان حال» يعنى، با اشك، آه و ناله و زارى، از نظر خوراك، با كم خوردن و كم آشاميدن مانند افراد غمزده(5) و از نظر پوشاك، با پوشيدن لباسى كه از حيث جنس و رنگ و نحوه پوشش در عرف، حكايتگر اندوه و ناراحتى است، آشكار سازيم.
ب. انسانسازى:
از آنجا كه در فرهنگ شيعى، عزادارى بايد از سر معرفت و شناخت باشد همدردى با آن عزيزان، در واقع يادآورى فضايل، مناقب و آرمانهاى آنان بوده و بدين شكل، آدمى را به سمت الگوگيرى و الگوپذيرى از آنان سوق مىدهد.
فردى كه با معرفت در مجالس عزادارى، شركت مىكند شعور و شور، شناخت و عاطفه را درهم مىآميزد و در پرتو آن، انگيزهاى قوى در او پديدار گشته و هنگام خروج از مراسم عزادارى، مانند محبى مىشود كه فعّال و شتابان، به دنبال پياده كردن اوصاف محبوب در وجود خويشتن است.
ج. جامعهسازى:
هنگامى كه مجلس عزادارى، موجب انسانسازى گشت تغيير درونى انسان به عرصه جامعه نيز كشيده مىشود و آدمى مىكوشد تا آرمانهاى اهلبيت (ع) را در جامعه حكمفرما كند.
به بيان ديگر، عزادارى بر اهلبيت (ع) در واقع با يك واسطه زمينه را براى حفظ آرمانهاى آنان و پياده كردن آنها فراهم مىسازد. به همين دليل مىتوان گفت: يكى از حكمتهاى عزادارى، ساختن جامعه براساس الگوى ارائه شده از سوى اسلام است.
د. انتقالدهنده فرهنگ شيعى به نسل بعد:
كسى نمىتواند منكر اين حقيقت شود كه نسل جديد در سنين كودكى، در مجالس عزادارى با فرهنگ اهلبيت (ع) آشنا مىشوند. به راستى عزادارى و مجالس تعزيه، يكى از عناصر و عوامل برجستهاى است تا آموزههاى نظرى و عملى امامان راستين، به نسلهاى آينده منتقل شود. مراسم عزادارى، به دليل قالب و محتوا، بهترين راه براى تعليم و تربيت نسل جديد و آشنايى آنان با گفتار و كردار اهلبيت (ع) است.
از انتظارات مهم تمام امامان مخصوصاً امام صادق (ع) اين است كه شيعيان از گناه به شدت دوري نمايند و هرگز به بهانه شفاعت و محبت اهل بيت و يا عزاداري براي آنها ، دور گناه نروند، چرا كه گناه راه رسيدن به محبت و ولايت اهل بيت را نيز سد مي كند، متأسفانه امروزه درجامعه بر اين باورند كه مي توانند هر گناهي انجام دهند، و هر عمل زشتي را مرتكب شوند، آن گاه به گريه و عزاداري در محرم و صفر واظهار محبت به اهل بيت (ع) همه را جبران كنند. از طريق ربا و كلاه برداري پول در مي آورند ولي مقداري از آن را نذر امام حسين (ع) مي كنند به خيال اينكه حساب پاك شده است. خمس و زكات مال خود را نمي پــردازند ولي به زيارت ثامن الحجج يا به عتبات عاليات (كربلا و نجف) مشرف مي شوند، نماز نمي خوانند اما در شب عاشورا تا نصف شب سينه مي زنند و... اينان بدانند كه هرگز ائمه ما از آن ها راضي نمي شوند، مگر دست از گناه بردارند امام باقر (ع) دراين باره مي فرمايد.به خدا قسم كسي به خدا تقرب نمي يابد مگر بوسيله طاعت و بندگي، ما مدركي براي دوري از آتش در دست نداريم و نه كسي به نفع خود از خدا حجتي گرفته است، (بنابراين) هر كس مطيع و فرمانبر خدا باشد او براي دوست و نزديك است و هر كس خدا را معصيت كند دشمن ما شمرده مي شود، و (بدانيد كه) رسيدن به ولايت و دوستي ما جز از راه عمل و دوري از حرام ميسر نيست»(6)علي (ع) فرمود:«دوست ونزديك پيامبر اسلام كسي است كه خدا را فرمان برد، اگر چه خويشاوندي اش با آن حضرت دور باشد، و دشمن رسول خدا(ص) كسي است كه خدا را فرمان نبرد، هر چند از نزديكان نسبي آن سرور باشد.»(7)
پىنوشت:
1. نگا:شورى (42)، آيه 23 ؛ هود (11)، آيه 29 ؛ محمدي ري شهري ، ميزانالحكمه،دارالحديث،سال 1416هـ .ق ، ج 2، ص 632.
2. نگا: محمد محمدي ري شهري ،المحبة فى الكتاب والسنة، دارالحديث ،بي تا ، صص 170- 169 و 181- 281.
3. علامه مجلسي ، بحارالانوار،بيروت ، موسسه الوفاء ، 1404 هـ.ق ، ج 44، ص 782.
4. شيخ طوسي ، الامالى،قم ، انتشارات دارالثقافه ، 1414 هـ.ق ، ص 299.
5. طبق فرموده امام صادق عليه السلام به معاوية بن وهب،« عزاداران سيدالشهدا در روز عاشورا از آب و غذا دورى جويند تا آن كه يك ساعت از وقت فضيلت نماز عصر بگذرد، و در حد لزوم به غذاى معمول صاحبان مصيبت، سدّ جوع و عطش كنند ». نگا: نبيل رضا علوان ، تاريخ النياحة الامام الشهيد الحسين بن على، مركز اطلاعات و مدارك اسلامي ، بي تا ، ج 1، صص 751- 951.
6. شيخ كليني ، اصول كافي،تهران ، دارالكتب الاسلاميه ، سال 1365 ، ج 2، ص 74 .
7. نهج البلاغه ، حكمت92.
