آيا نيات انسان هم مورد مؤاخذه قرار مي‌گيرد؟

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
بعضی از نیت ها خود نوعی عمل است که مربوط به قلب و دل انسان است؛ مثلا کسی که پشت سر دیگری عیب و نقص او را بیان می کند در ظاهر یک فعل انجام داده و مطلبی را گفته که مخاطب از آن بی اطلاع بوده است. اما در باطن و قلب گوینده انگیزه ای که سبب شده او این سخن را بگوید می تواند متفاوت باشد گاهی برای تادیب او یا خیر خواهی و راهنمایی مشورت کننده است که گناه نیست. اما گاهی با انگیزه و نیت تنقیص و عیبجوئی از اوست که گناه است. لذا گفته اند نیت نیز عمل جوانحی و قلبی است (1) و یا در روایت دارد: «نیه المومن خیر من عمله و نیه الکافر شر من عمله؛ (2) نیت مومن برتر از عمل او و نیت کافر بدتر از عمل اوست و نیت سوء کیفر دارد».
و يا مراد نياتي است كه جزء شاكله و خوي و سرشت انسان شده است كه در سوره مباركه اسراء آمده: «
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلىَ‏ شَاكلَِتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدَى‏ سَبِيلا؛ ( 3)
بگو: هر كس بر پايه خلق و خوى و عادت‏هاى اكتسابى خود عمل مى‏كند، پس پروردگارتان به كسى كه راه يافته‏تر است، داناتر است.
بنا بر این تعارضی بین آیه و احادیث مز بور نمی باشد و هریک ناظر به یک نوع عمل هستند.
پی نوشت ها :
1. آیه الله جوادی آملی . عبد الله . تفسیر تسنیم و انتشارات اسرا. ج 8 ص 355.
2. کلینی . محمد بن یعقوب . دار الکتب الاسلامیه . ج 2. ص 84.
3. اسراء (17) آيه 84.