سوالات متفرقه

پرسش 1:
متاسفانه بعد از ماه مبارک رمضان دير بيدار مي شوم و نمازهايم قضا مي شود در حالي که دوست دارم. حتي نماز شب بخوانم. حال طبق نظر اسلام –و حتي نظر علم روز-چه کارهايي بايد انجام دهم تا بتوانم زود بيدار شوم؟و شب ها نيز بتوانم زود تر بخوابم.
پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مرکز
براي بيدار شدن به هنگام براي نماز، اولين شرط آن است که خود شخص بخواهد و وقتي اراده آن را پيدا کند، راهکارهايي که ارائه خواهد شد، عملي خواهد بود.
قضا شدن نماز، علت هاي مختلفي مي تواند داشته باشد. ديرخوابيدن و عادت به خواب صبح، از جمله مواردي است که ممکن است موجب قضاي نماز صبح شود. هم‏ چنين برخي گناهان توفيق نماز صبح را از انسان سلب مي‏کند.
شناخت هر چه بيش تر فضليت و معنويت و حقيقت نماز، به همراه راهکارهاي عملي موثر براي تقويت روحيه نماز باوري موثر در انجام و مراقبت بر آن است.
عاملي که روح عبادت و معنويت مناجات و راز و نياز را از انسان مي گيرد و آسيب جدّي به روح و روان انسان مي زند، سستي در نماز و آن را در اوّل وقتش نخواندن است.
بزرگ ترين عاملي که از انسان سلب توفيق مي کند و انسان موفق به اقامه فرايض نمي شود, گناه است .گناه موجب مي شود انسان دچار غفلت شود . انسان غافل از بسياري توفيق ها محروم مي شود. در قرآن کريم شيطان به عنوان منع کننده از نماز و ذکر خداوند معرفي شده است . (1)
اعمال انسان اگر شيطاني بود, دل دچار غفلت مي شود . انسان توفيق اقامه نماز شب و اقامه نماز صبح را ندارد. از اين رو بايد سعي کردد گوهر جان را به گناه و ستم و مال حرام آلوده نکرد تا امکان عبادت به راحتي ميسور گردد . ظرف و بستر مناسب مهيا شود . توفيق اقامه نماز صبح از انسان سلب نشود. انسان سعي کند با وضو بخوابد و با شکم پر نخوابد, به محاسبه اعمال روزانه خود بپردازد, به تدريج بر توفيقات او افزوده مي شود. در اين مسير نه تنها سقوط نمي کند. بلکه به سمت تعالي و کمال حرکت مي کند.
بيدار شدن براي نماز بستگي به اراده خود فرد دارد و تلاش شما بدون اراده او اگر چه موثراست. اما فايده چنداني ندارد. در هر صورت راهکارهاي عملي به منظور بيدار شدن از خواب مطرح مي شود:
1- استعانت از خداوند:
انجام عبادت، به ويژه نماز خواندن توفيق مي خواهد. شايد بر همين اساس معصومان (ع) و بزرگان دين از خدا مى خواستند که به آنان توفيق عبادت دهد.
2- از آن جا که ممکن است اشتغال در روز و خستگي ، باعث قضا شدن نماز صبح شود. لازم است حجم کاريتان را در روز کم تر کنند که لازمه آن براي داشتن برنامه دقيق براي اوقات شبانه روز است
3- برنامه خواب خود را منظم کنيد و ساعت خاصي را براي خوابيدن و بيدارشدن در شب و حتي روز در نظر بگيرد. شب ها را نيز زودتر بخوابند تا صبح با نشاط بيش تر برخيزند . از ساعت زنگ دار يا دعاهايي که براي بيدار شدن آمده ، استفاده کنند. حتما قضاي نماز ترک شده را در اولين فرصت بخوانند.
4- در آثار و نتايج نماز که د رروايات آمده تامل فراوان نماييد از جمله در اينکه ؛
- نماز، تقدير و سپاس‌گزاري از خداوند است.
- موجب آرامش انسان است.
- موجب ياد خداست.
- نماز زمينه پرهيز از گناه را در انسان فراهم مي‌کند.
- تأکيد بر نظافت و سلامتي است.
- موجب انضباط و وقت‌شناسي است.
- داراي آثار وحدت بخش اجتماعي است.

پي نوشت‏:
1. مائده (5) آيه 91.

پرسش 2:
نرد وپاسور وشطرنج به فتواي آيت الله سيستاني چه حکمي دارد؟
پاسخ:

بازى با شطرنج و پاسور، جايز نيست؛ بله، اگر احراز شود که در هيچ كجا بازى با برد و باخت مالى با آن معمولاً انجام نمى شود، بازى با آن جايز خواهد بود؛ ولى ظاهراً اين فرض محقق نيست. (1)
پي نوشت:
1. سايت آيت الله سيستاني، بخش پاسخ به سؤال ها، واژه شطرنج.

پرسش 3:
3-دوست دارم به زندگي ام نظم وترتيبي بدهم.و برايش برنامه ريزي انجام دهم.خواستم در اين مورد نظر اسلام را هم بدانم. تا در زندگي ام اجرا کنم.
پاسخ:

خداي توانا و حکيمي که نظم را در دستگاه پهناور و عظيم خلقت قرار داده است، همين نظم را در زندگي انسان ها و روابط اجتماعي آنان مي پسندد. از اين رو، شايسته است که انسان در زندگي فردي و اجتماعي خويش، نظم و ترتيب و تدبير در امور را مراعات کند؛ زيرا «احتياج به نظم و ترتيب، جزء احتياجات اساسي رواني محسوب مي گردد، رنگ و شکل و خاصي به زندگي مي دهد، افراد ميل دارند زندگي فردي و جمعي خود را تحت نظم و قاعده مشخصي در آورند.
نگاهي گذرا به حجم زياد کتاب هاي قوانين و مقررات و بودجه هاي هنگفتي که صرف قانون گذاري و تنظيم آنها مي شود و اهميتي که همه ملل جهان به آن ها مي دهند ضرورت و لزوم نظم فردي و اجتماعي را در زندگي بشر آشکار مي سازد.
اسلام نيز به عنوان دين جهاني و کامل به نظم و برنامه ريزي در زندگي اهميت فراوان داده و به پيروان خويش سفارش کرده که تمام کارهاي خود را طبق قانون و به صورت منظم انجام دهند و از بي برنامگي بپرهيزند. چرا که تمام احکام اسلامي؛ واجبات، مستحبات، محرّمات، مکروهات و... در اين راستا و در جهت برنامه دقيق و منظم دادن به مسلمانان قرار داده شده که آنان را تحت نظم خاصّي در آورد.
در احاديث معصومان (ع) وارد شده که وقت خود را به سه بخش تقسيم کنيد :
بخشي از آن را به کار و کسب روزي حلال.
بخش ديگر را به عيادت و ديدار دوستان و ساير لذت هاي حلال.
بخش ديگر را به خلوت با خدا و عبادت او بپردازيد. (1)
به طور کلي، براي رسيدن به نظم و انضباط درکارها و استفاده از تمام لحظات زندگي به نحو احسن ، راهکارهاي زير مفيد است:
1- وجود هدف در زندگي و کوشش براي رسيدن به آن ،انسان را وادار مي کند تا براي رسيدن به آن در کوتاهترين زمان ،نظم و برنامه داشته باشد.
2- تنظيم برنامه صحيح و منطقي براي اوقان شبانه روزي با در نظر گرفتن شرايط و امکانات ، و انجام دقيق آن .
3- پس از استفاده از هر چيزي آنها را در جاي مشخص خود قرار دادن.
4- توجه داشتن به آثار نظم و پيامد هاي بي نظمي مشوق انسان به سوي نظم در کارهاست.
5- و بالاخره توجه به اين که "موفقيت فقط و فقط در گرو نظم و انضباط در کارهاست" مشوق نظم در امور است.
با اين توضيحات توصيه مي شود نياز ها، علاقه ها ي وانتظارات (ورزش، همنشيني با دوستان، گردش و فعاليت هاي لذت بخش، مسائل عبادي و . . . ) دوره سني خود را نوشته و براي رسيدن به آنها برنامه ريزي کنيد.
نکته :
کليد راهبردي استمرار نظم در زندگي، اعتدال و ميانه روى و دوري از افراط و تفريط در برنامه زندگي است.
راه پرهيز از افراط و تفريط، و عملياتي کردن اعتدال در زندگي از نظر پيشوايان ديني، بالا بردن سطح آگاهي و شناخت است. امام علي (عليه السلام) منشأ افراط و تفريط را ناداني مي داند:
لا يري الجاهل الاّ مفرطاً أو مفرّطاً؛ نادان افراط يا تفريط مي کند. (2)
موفق و مويد باشيد.

پي نوشت ها :
1. علامه مجلسى، بحار الأنوار، مؤسسة الوفاء بيروت - لبنان، 1404 هجرى قمري، ج1، ص 88 .
2. نهج البلاغه، فيض الاسلام، چاپ آفتاب تهران،کلمات قصار 67.

پرسش 4:
گاهي که موارد گناه وشهوت راني(مثلا در اينترنت) برايم فراهم مي شود نمي توانم بر نفسم غلبه کنم.براي افزايش ايمانم چه کنم؟

پاسخ:

طبق آيات قرآن‌، شيطان دشمن قسم خورده انسان است‌. نبايد انتظار داشته باشيم به راحتي دست از سر ما بردارد. در هر لباسي که باشي و در هر کجا که باشي ،شيطان در کمين نشسته است . شيطان‌، موجودي است که ما را مي‌بيند و ما او را نمي‌بينيم‌. کار او فقط وسوسه کردن و زينت دادن به گناهان يا دشوار نشان دادن امور نيک ‌است‌. براي در امان ماندن از او بايد به کسي پناه ببريم که شيطان را مي‌بيند; ولي شيطان او را نمي‌بيند که خداوند قاهر بيناست‌. قرآن مي‌فرمايد:
"وَإِمَّا يَنزَغَنَّکَ مِن‌َ الشَّيْطَـَن‌ِ نَزْغ‌ٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّه‌ِ إِنَّه‌ُو سَمِيع‌ٌ عَلِيم‌؛ (1) اگر از شيطان وسوسه‌اي به تو رسد، به خدا پناه بر! زيرا او شنواي داناست‌".
خداوند مي‌فرمايد: پناه ببر، نه اينکه بگو پناه مي‌برم‌. مثل اينکه وقتي آژير خطر مي‌زنند، فوراً بايد به پناهگاه رفت. اگر با زبان بگويد:خدايا! به تو پناه مي‌برم‌، ولي عملاً کاري انجام ندهد، فايده‌اي ندارد. چطور وقتي شيپور خطر را به صدا در مي‌آورند، انسان مي‌لرزد و مضطرب مي‌شود؛ وقتي شيطان وسوسه مي‌کند، نيز انسان بايد ‌بترسد و به پناهگاه برود. شيطان اول وسوسه مي‌کند. بعد به دام مي‌اندازد. بعد سواري مي‌گيرد.
دوست گرامي!
از اين كه به ما اعتماد كرديد و مشكل خود را صادقانه با ما در بيان گذاشتيد خرسنديم. صداقت در گفتار حاكى از ضمير و فطرت پاك شماست . نشان مى دهد نمى خواهيد مبتلا به آلودگى نفسانى شويد. از آلوده شدن به گناه نگران هستيد. اين حالت علامت ايمان و اعتقاد قوى به ارزش هاى الهى و انسانى است. اميدواريم در اين برهه حساس زندگى بتوانيد ايمان خود را حفظ كنيد . با همت و تلاش، معصيت را ترک کنيد. در اين جا لازم مى دانيم ، به عنوان دوستي امين و دلسوز نكاتى را خدمت شما عزيز گرامى عرض كنيم:
1- مهم ترين ابزار در ترک معصيت و فرار از دام شيطان، اراده و قوي در ترک اعمال زشت و ناپسند است. مهم ترين کاري که بايد انجام دهيد، اين است که اراده و اعتماد به نفس خودت را تقويت نمايي تا در مقابل طوفان وسوسه هاي شيطاني تاب بياوري.
2- لازم است بدانيد:
شهوت و غريزه جنسي يكى از امورى است كه با طبيعت انسان در آميخته و خداى متعال كه به حكمت بالغه اش اين غريزه را در نهاد انسان گذارده، تا نسل انسان باقى بماند، از روى رحمت و هدايت خود راه هاى آسان و معقول كنترل و ارضاي آن را پيش پاى او قرار داده است . نسبت به بيراهه ها و انحراف از مسير درست نيز، هشدارهاى لازم را به انسان داده است، راه هايى كه بايد با شناخت و عمل به آن ها، سلامت جسم و جان خويش را پاس بداريم. از خطر و پى آمد كارهايى همچون خود ارضايى و مانند آن برهانيم.
بنا بر اين غريزه جنسي موهبت الهي است که به طور قطع نياز به ارضاي صحيح دارد، ولى به صورتى كه با نظام طبيعت و شريعت سازگار باشد تا که از كنترل خارج نشود، سرمايه هاى عظيم انسانى را به خاكستر تبديل نكند.
3- براي حفظ و تقويت ايمان بايد به برخي امور توجه داشت . اما رعايت دو نکته در اين زمينه بسيار موثر است:
الف. انتخاب دوست مناسب :
دوستان نقش مهمي در شکل گيري رفتار جوانان دارند. چه بسا جواناني که در اثر همنشيني با دوستان ناباب به انحراف کشيده شده اند .
ب. پرکردن اوقات فراغت و انس با مراکز و محافل ديني :
بيکاري و فراغت نوجوانان را به انحراف مي کشاند. براي حفظ ايمان و تقويت آن بايد از بيکاري دوري کنيد و اوقات فراغت آن ها را با برنامه هايي مانند ورزش و تفريح سالم پر نماييد. بنابراين توصيه مي کنيم براي 24 ساعت خود برنامه‌ريزي سبک و سهل الوصول انجام دهيد. با اشتغال ذهني به امور مثبت از هر گونه اشتغال فکري به تفکرات تحريک‌زا پرهيز نماييد. وقت فراغت براي خود قرار ندهيد و بي خود در جاهاي تحريک کننده مانند اينترنت پرسه نزنيد. با وجود آماده بودن شرايط محيطي و ... ترک گناه بسيار مشکل و حتي نامقدور است.
اگر مي‌خواهيد موفق به اين عمل گرديد، به شما توصيه مي‌کنيم :
1ـ عزمتان را براي ترک مراجعه به سايت هاي غير اخلاقي اينترنت حداقل ده برابر کنيد. با عزم‌هاي شکننده‌ حتماً نخواهيد توانست از پس حل اين معضل برآييد.
2ـ در امر پاکسازي محيط جدي باشيد . مردانه محيط پيراموني خود را از هر نوع وسيله محرک و شهوت‌زا عاري کنيد. به عنوان مثال CDهاي فيلم و عکس‌هاي مهيج و... را معدوم سازيد. تا مدتي به سراغ اينترنت نرويد.
3ـ اگر گوشي همراه شما قابليت ارسال و پخش کليپ‌هاي مستهجن را دارد، براي مدت حداقل 3 ماه گوشي خود را با گوشي ساده و کم امکانات تعويض کنيد.
4ـ از صحبت‌با نامحرم ( دوست دختر، دختران فاميل و ...) به شدت بپرهيزيد.
5ـ از نوارهاي صوتي مهيج براي مدتي دوري کنيد.
6ـ ورزش‌هاي سنگين که عرق شما را درمي‌آورد، انجام دهيد.
7ـ از محيط‌هاي تداعي‌گر صحنه‌هاي شهواني پرهيز کنيد.
8ـ رژيم غذايي مناسب که شامل مواد محرک کمتري است، تهيه بفرماييد.
9ـ رابطه خود را با دوستاني که آلوده به اين مسائل هستند ،کمتر کنيد.
10ـ با خواندن کتاب‌ها عزت نفس فراموش شده خود را ارتقا ببخشيد.
11ـ از انجام فرائض مثل نماز و روزه و... غفلت نورزيد.
12ـ چنانچه اراده ترک يکباره برايتان امکان ندارد ، سعي کنيد با فاصله انداختن بين دفعات به تدريج از اين عادت ناپسند براي هميشه دور شويد.
منتظر نامه هاي بعدي شما هستيم.
پي‌نوشت‏:
1. اعراف (7) آيه 200.