کلامی

پرسشگرگرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با مركز ملي پاسخگويي به سوالات ديني
دو روایت فوق در کتابی از کتب شیخ صدوق آمده اند که گرچه به اعتبار کتب چهارگانه حدیثی نیستند ، ولی در مرحله بعد از آنها از کتب معتبر می باشند و برای بررسی سند ، باید بررسی شود که آیا سند تا معصوم متصل است یا بریدگی دارد و افراد سند آیا از نظر عالمان رجالی معتبر ، عادل و ثقه شمرده شده اند یا نه ؛ که کاری زمان بر است و نتیجه چندانی بار نمی آورد؛ زیرا این دو روایت هر دو در باب عصمت امام است که از مباحث اعتقادی است و در مباحث اعتقادی روایت و خبر واحد حجت نیست؛ زیرا اعتقاد باید بر مبانی یقینی (100 درصد) استوار باشد و خبر واحد دلالتش ظنی (بیش از 50 درصد) است و نمی تواند مبنای اعتقاد و باور باشد مگر این که در آن روایت برهان یقین آوری آمده باشد.
اما دو روایت فوق علاوه به این که توسط محدث ارزشمندی چون صدوق بیان شده ، از لحاظ محتوا هم قابل خدشه نیستند و متکی به برهان می باشند. دو روایت به شرح زیر می باشند:
1. علي بن الحسين قال : الامام منا لا يكون إلا معصوما و ليست العصمة في ظاهر الخلقة فيعرف بها و لذلك لا يكون إلا منصوصا . فقيل له : يا ابن رسول الله فما معنى المعصوم ؟ فقال : هو المعتصم بحبل الله و حبل الله هو القرآن لا يفترقان إلى يوم القيامة ، والامام يهدي إلى القرآن والقرآن يهدي إلى الامام ، وذلك قول الله عز وجل : " إن هذا القرآن يهدي للتي هي أقوم .
امام سجاد فرمود: امام حتما معصوم از گناه است و عصمت (مانند زیبایی جسمی) در ظاهر خلقت نمایان نیست تا افراد ،شخص دارای عصمت را بشناسند (بلکه یک امر درونی و پنهان از نگاه و دید است) پس برای شناسایی معصوم چاره ای جز معرفی خدا و پیامبر نیست .
از ایشان سؤال شد: معنای عصمت چیست؟ فرمود: معصوم کسی است که به ریسمان خدا که همان قرآن است ، چنگ زده و آن را سرلوحه فکر و اخلاق و عمل خود قرار داده است از این رو قرین و همراه قرآن شده و تا قیامت بین او و قرآن برای آن و لحظه ای جدایی نمی افتد و امام هدایت کننده به سوی قرآن (کتاب خدا) است و قرآن هدایت کننده به سوی امام (مفسر و مبیّن قرآن) است و این است معنای جمله : "ان القرآن یهدی للتی هی اقوم= این قرآن به راهی که مستقیم است ، هدایت می کند".
2 - حدثنا حسين الأشقر ، قال : قلت لهشام بن الحكم : ما معنى قولكم : " إن الامام لا يكون إلا معصوما " ؟ فقال : سألت أبا عبد الله عليه السلام عن ذلك فقال : المعصوم هو الممتنع بالله من جميع محارم الله ، وقال الله تبارك وتعالى : " ومن يعتصم بالله فقد هدي إلى صراط مستقيم
راوی گوید از هشام بن حکم پرسیدم : این که می گویید امام حتما باید معصوم باشد ؛ یعنی چه ؟ هشام گفت از امام صادق این سؤال را پرسیدم و ایشان جواب داد: معصوم کسی است که به عنایت خدا ، خود را از جمیع معاصی نگه داشته و این است معنای کلام خدا که فرمود: "هر کس به خدا اعتصام کند و خود را به پناه خدا بدهد ، به صراط مستقیم هدایت شده است."
این دو حدیث مؤید تعریف معقول و برهانی عصمت است . عصمت ناشی از خواست بنده و به عنایت خداست. معصوم بنده ای است که برای پوییدن بندگی ، تمام تلاش خود را به کار گرفته و به خدا پناه برده و از خدا عصمت و حفظ طلبیده و خدا هم او را پذیرفته و برگزیده و در کنف حمایت خود گرفته و حامی صیانت او شده است.