دعا

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
خداوند به تك‌تك مخلوقاتش علاقه دارد و براي آن ها ارزش قائل است. زمان دعا كردن بايد اين كار را با اعتقاد و ايمان كامل انجام دهيد و برای همگان دعا کنید؛ چون دعای عمومی ظرفیت معنوی انسان را بالا می برد.
در دعاى ابوحمزه‏ى ثمالى از قول امام سجاد عليه‏السّلام اين‏طور عرض مى‏شود: "و ليس من صفاتك يا سيّدى أن تأمر بالسّؤال و تمنع العطيّة و انت المنّان بالعطيّات على اهل مملكتك". (1) از صفات تو نیست که به بندگانِ خودت دستور بدهى كه از تو بخواهند، اما بنا داشته باشى كه خواسته‏ى آن ها را عملى نكنى؛ اين امكان ندارد.
فلسفه «فراشمولی» (تعمیم) در دعا:
أول) تعمیم دادن و عمومیت بخشیدن به دعا (برای همه دعا کردن) از آداب آن به حساب می آید. امام صادق (ع) می فرماید:"هرگاه یکی از شما دعا کند؛ عمومیت دهد و همه را دعا کند، زیرا به اجابت نزدیک تر است". (2)
دوم) علاوه بر آن، تعمیم دعا، بیانگر عاطفه و نوع دوستی و همدردی با دیگران است. کسی که دلسوزانه برای بیماران و فقراء دعا می کند، از این طریق محبت خود را اظهار می کند.
امام باقر (ع) در تفسیر آیه: " دعای کسانی را که به خدا ایمان آورده و کردار پسندیده ای دارند، اجابت می نماید و از فضل خود به آنان زیادتر می دهد" (3)، می فرماید: " مراد مومنی که برای برادر غایب خود دعا می کند، پس فرشته ای به او خطاب می کند:" به سبب محبتی که به او داری، مانند آنچه برای او درخواست کرده ای، برای تو نیز خواهد بود". (4)
سوم) هر چند در جامعه همیشه گرفتاری و بیماری وجود داشته است؛ اما کم شدن ناهنجاری های اجتماعی و بهداشتی بعید نیست. اگرچه باید واقع گرایانه عمل کنیم؛ أما باید آرمانی فکر کنیم و به دنبال ایجاد جامعه ای به دور از هر گونه ناهنجاری ها و کاستی ها باشیم. این خواسته، در دعا در درگاه الهی نمودار می شود. از خدا می خواهیم که هرگونه بیماری و فقر و آفت از جامعه اسلامی رخت بربندد؛ و این تقاضای معقولی است که بیانگر آرمان گرایی مسلمانان است.
چهارم) دعاهای بزرگ و همگانی نشانه بزرگی و بزرگواری روح دعا کننده است. آدمی در دعای گسترده، از خودمحوری خارج شده و به افق های دور دست نظر می أفکند. بر این أساس در نماز نیز سلام ما بر همه بندگان صالح و شایسته است. (5)
نکته پایانی:
خداوند کلیدهای گنجینه های خویش را در دستان تو گذاشته است! چرا که به تو اجازه داده است که از او بخواهی؛ پس هرگاه بخواهی می توانی درهای نعمتش را با دعا بگشایی و ریزش باران رحمتش را طلب کنی؛ حال که می توانی دعا کنی، چرا مانند فاطمه (س) بر همه دعا نکنیم؟!
برای مطالعه بیشتر:
1. محمدسبحانی نیا؛ دعاشناسی (پرسش ها و پاسخ ها5 ) ؛ناشر: هستی نما؛ چاپ اول؛ تهران، زمستان 1387.
2. غلامرضا حاتمی؛ دعا؛ ناشر: انتشارات کتاب شفاء؛ چاپ اول؛مشهد 1388.
پی نوشت ها:
1. طوسى، محمد بن الحسن‏؛ مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد؛ ج2ص583؛ ناشر: مؤسسة فقه الشيعة؛ چاپ: اول‏؛ بيروت‏:1411 ق‏.
2. ثقه الاسلام كليني، الكافي، ج2ص487؛ الناشر: دار الكتب الاسلاميه، طهران، سنه النشر/1365 ه.ش.
3. شوری (42) آیه 26.
4. ابن فهد حلی ، عدة الداعی، ص158؛ ناشر: دار الکتاب الاسلامی ، 1407 ه ق.
5. محمدسبحانی نیا؛ دعاشناسی (پرسش ها و پاسخ ها 5) ؛ ص11؛ ناشر: هستی نما؛ چاپ اول؛ تهران، زمستان 1387.