سلامومی خواستم بدونم میشه اکه مرجعی که انتخاب کردی بعضی از فتوای که داده سخته انجام دادنش میشه مرجع رو عوض کرد و یه مرجعی که فتواهاش رو بهتره میتونی عمل کنی انتخاب کنی
پرسشگر گرامی، با سلام و سپاس از ارتباط شما با این مرکز.
مکلف بعد از این که مرجع خود را به شیوه صحیح انتخاب نمود، لازم است به تمام نظراتش، اعم از راحت و سخت، عمل کند و فقط در مسائلی که مرجع او فتوا نداده و به احتیاط واجب نظر داده است، می تواند به مرجع اعلم بعدی رجوع کند و هر چه ایشان نظر داده اند، عمل نماید. (1)
گفتنی است که در مورد تغییر مرجع و عدول از مرجعی به مرجع دیگر، علما اختلاف نظر دارند. (2)
تمام مجتهدان، رجوع از مجتهد غير اعلم به اعلم را لازم ميدانند؛ هر چند در عدول از مجتهد به مجتهد ديگر كه تساوي دارند، اختلاف دارند؛ يعني اگر کسي مطمئن شد، مرجع ديگري غير از مرجع او اعلم است، بايد مرجع خود را به اعلم تغيير دهد؛ اما اگر مساوي با مرجع خودش باشد، فتواي فقها در تغيير مرجع مختلف است.
آيت الله بهجت ميفرمايد: «عدول از مجتهد زنده به مجتهد زنده ديگر، در صورت تساوي دو مجتهد در اعلميت در جميع مسائل يا در بعضي از مسائل كه با هم ارتباط ندارند، جايز است؛ ولي احوط ترك عدول است، مگر به (مجتهد) اعلم... ». (3)
از آيت الله فاضل لنكراني سؤال شده: چنانچه پس از تقليد از مجتهدي معلوم گردد، ديگري اعلم است، آيا ميتوان رجوع كرد؟ پاسخ داده اند: «لازم است رجوع شود». (4)
آيت الله خامنهاي فرموده: «عدول از مرجع تقليد زنده به مجتهد ديگر، جايز نيست، عليالاحوط؛ مگر در صورتي كه مرجع دوم، اعلم از مرجع اول و فتواي او در مسئلهاي مخالف فتواي مجتهد اول باشد». (5)
آیت الله مکارم می فرماید: «عدول، یعنی تغییر تقلید از مجتهدی به مجتهد دیگر، جایز نیست، بنا بر احتیاط واجب، مگر آن که آن مجتهد دوم، اعلم باشد و اگر بدون تحقیق عدول کرده، باید برگردد. (6)
بنابراين، در صورتي که شک داريم مرجع ديگر از مرجع خودمان اعلم هست يا يقين داريم که مرجع خودمان اعلم است، نمي توانيم به ديگري عدول کنيم. در صورت تساوي دو مرجع، اختلاف نظر است که ذکر شد.
در ارتباط هاي بعدي، نام مرجع خود را ذکر کنيد.
پي نوشت ها:
1. امام خمینی، توضیح المسائل، م 7.
2. توضيح المسائل مراجع، ص 30 به بعد.
3. همان، ص 20.
4. همان، ص 29.
5 و 4. همان، ص 35 - 36.
6. توضیح المسائل، م 16.
