آیا قرآن در زمان فعلی جوابگوی مسائل انسانها می باشد یا نه؟

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
اشکلات مذکور نشأت گرفته از غفلت و عدم توجه آنها به هدف قرآن کریم است. قرآن کریم معجزه جاویدان پیامبر اسلام (ص) و کتاب هدایت است و همه آنچه برای هدایت انسان ها تا آخر الزمان لازم است در آن بیان شده، اما این بیان قرآن به دو نحو می باشد: برخی از مسائل به صورت تفصیلی بیان شده و برخی دیگر از مسائل به صورت اجمالی و مختصر بیان شده و تفسیر و تبیین آنها بر عهده رسول خدا (ص) و اوصیای ایشان قرار داده شده است چنانکه خداوند متعال فرموده:« وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ»؛ (1)
« و ما اين ذكر [قرآن‏] را بر تو نازل كرديم، تا آنچه به سوى مردم نازل شده است براى آنها تبیین نمایی».
و لذا اطاعت از پیامبر (ص) و اولی الامر که همان ائمه معصومین (علیهم السلام) هستند را واجب دانسته و فرموده:
« يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللَّهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ...»؛ (2)
« اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! اطاعت كنيد خدا را! و اطاعت كنيد پيامبر خدا و اولو الأمر [اوصياى پيامبر] را».
بنابراین نباید انتظار داشته باشیم که همه مسائل به صورت تفصیلی در قرآن بیان شده باشد چنانکه همه مسائل زمان پیامبر (ص) نیز در قرآن به صورت تفصیلی بیان نشده است و خود پیامبر (ص) یا سایر معصومین (علیهم السلام) به تبیین و توضیح آنها پرداخته اند و در عصر حاضر نیز گرچه از ارتباط حضوری با امام زمان(عج) محروم هستیم. اما ما با میراث عظیم روایات معصومین (علیهم السلام) مواجه هستیم که احکام و قواعد کلی احکام در این روایات بیان شده و به سفارش خود معصومین (علیهم السلام) مکلفان به عالمان دینی و فقهای واجد شرایط ارجاع داده شده اند و عالمان دینی نیز با جستجوی در کتاب و سنت معتبر، به استنباط احکام شرعی می پردازند و گرچه برخی از مسائل در عصر ما پدید آمده اما اصل حکم و قاعده کلی آن در روایات بیان شده و فقهای معاصر، مسائل معاصر را با این کلیات تطبیق داده و حکم شرعی آنرا استنباط می کنند و لذا هیچ از مسائل شرعی مکلفان در عصر حاضر بی پاسخ نمانده است.
بنابراین منبع استنباط احکام شرعی طبق سفارشات خود قرآن کریم، منحصر به قرآن نیست تا این سوال پدید آید که آیا قرآن جوابگوی نیازهای زمان ما هست یا نه؟!
از سوی دیگر باید توجه داشت که گرچه به فلسفه و علت برخی از احکام در روایات اشاره شده، اما علت وضع بسیاری از احکام برای ما روشن نیست و عقل ما هم گرچه ممکن است برخی از علل یک حکم خاص را کشف نماید؛ اما علت اصلی که عامل وضع حکم شرعی توسط شارع مقدس بوده برای ما روشن نیست و لذا نمی توانیم با بر طرف شدن علت وضع ، حکم آن را هم بر داریم. به عنوان مثال گرچه یکی از فواید حکم نماز و روزه مسافر تسهیل و راحتی شخص مسافر است. اما به صرف تغییر ابزار مسافرت در عصر حاضر و راحت شدن آن، نمی توانیم اصل حکم مسافر را تغییر دهیم. زیرا علت اصلی وضع حکم مسافر از سوی شارع مقدس برای ما مشخص نیست. و گرچه ممکن است راحتی مسافر یکی از علل آن باشد اما معلوم نیست که علت منحصره باشد و ممکن است علل دیگری هم داشته که ما از آن آگاه نیستیم. (3)
براي اطلاعات بيشتر با بخش تلفني ما به شماره 09640 هم مي توانيد تماس بگيريد.

پی نوشت ها:
1. نحل (16) آیه 44.
2. نساء (4)‌ آیه 59.
3. برای مطالعه تفصیلی مسأله اسلام و نیازهای زمان مراجعه شود به کتاب اسلام و نیازهای زمان ج 1و 2 (اسلام و مقتضیات زمان) تألیف شهید مطهری (ره).