بنده داراي مغازه اي با مشتري بسيار مي باشم.گاهي در اثر شلوغي قيمت جنسي مقدار ناچيزي 50 تا100 تومان بالا وپايين مي شودويا در اثر نبود پول خرد 100 تومان ما بدهكار ويا بستانكار مي شويم.اما ان شخص بعدها يادش مي رود كه بيايد پولش را بگيرد ويا پول ما را بياوردواحساس مي كنم در اين صورت ما مديون مي شويم.

وحتي گاهي اتفاق مي افتد به يك مغازه دار يك مقدار 100 تا200 تومان بدهكارم ولي يادم رفته ويا ان مغازه دار، مغازه خود را جمع كرده ومن دسترسي به ايشان ندارم.
وحال5 تا10 سال هم از ان موقع گذشته ومن اصلا بخاطر نمي اورم.

ويا حتي زماني كه محصل يا دانشجو بوديم يك مداد يا پاكن يا دفتر، كتابي در كلاس پيدا كرده ويا سر شوخي مخلوط با دفتر كتابهايمان شده است.

چگونه مي توان اين دين را ادا كرد.ايا اينها مصداق مخلوط شدن مال حرام به مال حلال من است(در حالي كه من زحمت بسياري براي كسب مال حلال مي كنم)
لطفا پاسخ جامع وكاملي بدهيد.
چون نمي خواهم مديون كسي در دنيا باشم.

با تشكر از پاسخگويي شما

با سلام و تشکر از ارتباط با این مرکز
پرسشگر گرامی ، تا آنجا که ممکن است باید مراقب باشید که به کسی بدهکار نشوید و یا جنس را کم و یا زیاد نفرشید.
اما اگر به کسی بدهکار هستید، هر چند که مقدار بدهی کم باشد، خوب است آن را یاداشت کنید تا فراموش نکنید و یا این که از طلبکار بخواهید که در مراجعه بعدی طلب خود را درخواست کند.
اما در صورتی که به کسی بدهکار باشید، هر چند سال که طول کشیده باشد؛ اگر او را می شناسید، باید بدهی او را ادا کنید و اگر او را نمی شناسید، باید مقداری تحقیق کنید، اگر از یافتن صاحب آن مایوس شدید، باید با اجازه از دفتر مرجع تقلید خود، آن بدهی را از طرف صاحبش به فقیر صدقه بدهید.
همین کار را باید در مورد حق الناس های که در دوران تحصیل و یا بچه گی به عهده شما آمده است، انجام بدهید.
اگر احتمال می دهید که به کسی بدهکار هستید، تکلیفی ندارید؛ فقط در مواردی که یقین دارید باید بدهی را ادا کنید.
البته برخی از مومنین برای اینکه حق احتمالی به عهده آن ها نباشد، پولی را به عنوان «رد مظالم» به فقرا صدقه می دهند؛ اما این کار واجب نیست؛ ولی کار خوبی می باشد.
بنا بر این باید سعی کنید که در حساب کردن و یا دادن اجناس دقت داشته باشید تا کم و یا زیاد نشود و اگر می دانید به کسی بدهکار هستید، باید او را پیدا کنید؛ اگر از یافتن صاحبش مایوس هستید، با اجازه صدقه بدهید. (1)
پی نوشت :
1. امام خمینی، استفتائات، ج3، سوالات متفرقه، رد مظالم.