شرعی

با عرض سلام وقبولی طاعات وعبادات دراین ماه پربرکت و تشکر از ارتباطتان با این مرکز.
پرشگر گرامی؛سوال خوبی را عنوان کردیدکه ممکن است سوال اشخاص دیگر هم باشد.
نکته اول:
راز عدم استجابت دعا ؛ گاهی با وجود تمام شرایط دعا، دعا مستجاب نمی‏شود، چون به مصلحت ما نیست، یعنی چیزی را طلب می‏كنیم كه به سود ما نیست، اگر چه به نظرناقص خودمان به
نفع ما است.و چون خدای عزوجل ارحم الراحمین است(1) و به بندگانش لطف دارد، قطعا مصلحت بنده اش را می خواهد و لذا اگر در حالی که مطلب درخواستی به مصلحت سؤال کننده نباشد ، به اجابت برسد ، قطعا قبیح است و خدای سبحان از هر قبیحی منزه است یا اینکه ممکن است مطلب درخواستی غیر ممکن باشد یا دارای مفسده ای - چه در کوتاه مدت و چه در دراز مدت - برای درخواست کننده باشد.
گاهی دعا مستجاب می‏شود، ولی از روی مصالحی تحقق عملی آن به تأخیر می‏افتد، .در روایت است خداوند وقتی بنده‏ای را دوست داشته باشد، اجابت دعای او را به تأخیر می‏اندازد تا بنده‏اش با او راز گوید.از این رو مؤمنان ثابت قدم هیچ گاه از تكرار دعا مأیوس نمی‏شوند(2) بلكه همانندآن شاعر می‏گویند:
دسـت از طلب نـدارم تا كـام من برآید یا جان رسد به جانان یا جان ز تن درآید.
نکته دوم: تأخیروعدم اجابت دعا، نشان كم لطفی و كم محبتی خدا نیست، بلكه گاهی بر عكس، هرچه بیشتر تأخیر شود، دلیل بر بیشتر دوست داشتن خدا است. امام صادق(ع) می فرماید: "وقتی كه مؤمنی دعا می كند،‌خداوند به ملائكه می فرماید: دعایش را مستجاب نمودم، ولی آن را نگه دارید و عطا نكنید كه من دوست دارم صدای این بندة مؤمن را بشنوم. بنده‌ای هم هست كه دعا می كند و خداوند می فرماید: زود حاجتش را بدهید كه آوازش را دوست ندارم".اگر كسی بداند خداوند در عوض عدم اجابت دعا در دنیا، چه پاداشی برای او در آخرت در نظر گرفته است، هرگز نا امید نمی شود. امام صادق(ع) می فرماید: "روز قیامت خداوند متعال می فرماید: ای بندة من!‌تو مرا خواندی و من اجابتت را به تأخیر انداختم. اكنون ثواب و پاداش تو چنین و چنان است. پس مؤمن آرزو می كند كه كاش هیچ دعایی از او در دنیا اجابت نمی شد، برای آن ثواب و پاداش نیك كه می بیند".از روایات استفاده می شود كه هیچ دعایی بی اثر نیست و هر دعایی در دنیا و آخرت تأثیر مناسب خود را دارد.
امام سجاد(ع) می فرماید: "دعای مؤمن یكی از سه فایده را دارد: یا برای او ذخیره می گردد یا در دنیا برآورده می شود یا بلایی را كه می خواست به او برسد،‌از وی می گرداند".
علاوه بر مطالب یاد شده، همیشه به این نكته توجه داشته باشید كه نماز و روزه و دعا و غیره، مطلوبیت ذاتی دارند و فلسفه دعا تنها بر آوردن حوائج به ویژه خواسته های دنیوی نیست، بلكه نفس دعا و مناجات با خدا،‌صرف نظر از اجابت یا عدم اجابت، موضوعیت دارد و به اصطلاح طلب مهم تر از مطلوب است.(3)ما به دعا امر شده ایم و باید به این وظیفه عمل كنیم و نتیجه را به خداوندواگذارنماییم.
نکته سوم: خداوند عادل است و اساساً محال است از او ظلم و تبعیضی سر بزند. او جهان هستی را به بهترین و نیکوترین شکل آفریده؛ به گونه‌ای که جهانی بهتر و نیکوتر از آن قابل تصور نیست. فیض و عطای خداوند بر جهان هستی یک گونه می‌بارد و هیچ تبعیضی در کار نیست. فرق است ميان تبعيض و تفاوت؛ تبعيض يعنى در شرايط مساوى ميان افراد و موجودات فرق گذاردن كه اين ظلم است امّا تفاوت مربوط به شرايط مختلف است، مثلاً: اگر تمام شاگردان يك كلاس به طور مساوى درس استاد را فراگرفته‏اند و معلّم ميان نمره آنان فرق بگذارد اين تبعيض و ظلم است امّا اگر تفاوت نمره‏هاى معّلم به خاطر تفاوت آشنايى شاگردان با درس باشد مانعى ندارد.
كارخانه‏اى را فرض كنيد كه هم پيچ و مهره كوچك مى‏سازد و هم تاير ماشين بزرگ، آيا به خود اجازه مى‏دهيد به خاطر تفاوت ميان پيچ و مهره و تاير به مؤسس كارخانه نسبت ظلم دهيد؟ و آيا خود پيچ و مهره حقّ اعتراض دارد؟ شكّى نيست كه جواب منفى است، زيرا زمانى هيچ يك از اين دو نبودند و مؤسس كارخانه طبق مصلحت، اين دو را براى دو كار مختلف ساخته است. در اينجا فقط يك صورت براى ظلم باقى مى‏ماند و آن اينكه ما كار تاير را از پيچ و مهره بخواهيم، امّا اگر هر قطعه براى كارى ساخته شد و بيش از ظرفيّت هم چيزى بر آن تحميل نشد، در اين صورت ظلمى قابل تصوّر نيست.
نکته پایانی:
جهان خلقت ، دارای نظم و قانون است و هر چیزی علت و سببی دارد و موفقیت انسان هم در گرو شناخت و رعایت این قوانین و به کار گیری آنهاست و لذا اگر فردی به این قوانین عمل کند( اگر چه بدون آگاهی و توجه)، نتایج آن را دریافت می کند و اگر فرد مومنی عمل نکند (اگر چه دعای فراوان بکند) به نتایج لازم نمی رسد.اصل حرکت و تلاش ، اصل عقلانیت و علم و درایت ، اصل آرامش و هشیاری ، اصل مشورت ، اصل همکاری و یاری گرفتن ،و اصل مثبت بینی ،از اصول مهمی هستند که عمل آنها موفقیت را برای انسان به دنبال می آورد. موفق باشید
معرفی کتاب:
1-در كرانه استجابت(مروري بر نحوه دعا در انديشه اسلامي) دكتر عبدالله اميدي فرد.
2-شرح دعای توفیق الطاعه.علی اصغر حداد .
3-بر درگاه دوست . آیت الله مصباح یزدی.
4-راه نجات در دعاي سمات .دكتر فضل‌الله رضاي الهي.

پی نوشت ها:
1.اعراف(7)آیه 151.
2.زمر(39)آیه53.
3. بر درگاه دوست، آیت الله مصباح یزدی،ناشر:موسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی(ره).چ2،سال:1382 ص 56.