خیرات

از روایت استفاده می شود که: خیرات و طلب آمرزش برای اموات در وضعیت آن ها در برزخ و آخرت تاثیر خواهد داشت. برای اموات از هر چیز بهتر و مفیدتر صدقه و احسان به فقرا و اهدای ثواب آن برای مردگان است. رسول گرامی اسلام (ص) فرمود: «صدقه حرارت قبرها را از بین می‌برد». (1)
بهترین دعا برای اموات این است که انسان برای آنان از خدای مهربان طلب عفو و مغفرت کند. بخواهد خداوند رحمت و بخشش و نعمت‌هایش را بر آنان نازل فرماید. می‌توان دعای 24 صحیفه سجادیه را برای پدر و مادر که دارای مضامین عالی آموزشی و تربیتی است، در شب یا روز خواند، همچنین این آیه دعای خوب و تحفه‌‌ای زیبا برای گذشتگان است:
«ربّنا اغفر لی و لوالدیّ و للمؤمنین یوم یقوم الحساب؛ (2) پروردگارا ! روزى که حساب برپا مى ‏شود، بر من و پدر و مادرم و بر مؤمنان ببخشاى».
روایتی از حضرت صادق (ع) نقل شده، که از آن استفاده می‏شود ثواب‌هایی که در عالم برزخ به مؤمن می‏ رسد، تا قیامت ادامه خواهد داشت. حضرت فرمود:
«هر کس نزد قبر مؤمنی هفت مرتبه سوره إنّا أنزلنا را بخواند، خداوند فرشته‏ای می ‏فرستد که پیش قبر میت، خدا را عبادت کند. خداوند ثواب عبادت آن فرشته را برای میت و کسی که إنّا أنزلنا را خوانده می‏ نویسد، تا زمانی که خداوند وی را به واسطه این عمل وارد بهشت کند».
سپس حضرت فرمود: «بعد از سوره حمد، هفت مرتبه إنّ أنزلنا و هر یک از قل أعوذ بربّ الفلق، قل أعوذ بربّ الناس، قل هو الله أحد، و آیه الکرسی را سه مرتبه بخواند». (3)
یکی از صحابه از حضرت رسول (ص) نقل کرده : «برای مردگان خود هدیه بفرستید»، گفتم: هدیه مردگان چیست؟ فرمود: «صدقه و دعا» و در اضافه فرمود: «ارواح مؤمنان هر جمعه به آسمان دنیا مقابل خانه‌های خود می‌آیند و فریاد می‌کنند... ای خانواده من، پدر ، فرزندان و خویشان من، بر ما مهربانی کنید. آن چه در دست ما بود، عذاب و حساب آن ها بر ما است . نفعش برای غیر ما. ای خویشان ما، به درهمی یا قرص نانی یا جامه‌ای ما را کمک کنید تا خداوند شما را از جامه‌های بهشت بپوشاند». (4)
از روایات برداشت می‌شود که لازم نیست به زیارت قبر مردگان بروید، بلکه در هر کجا برای آنان صدقه بدهید و دعا و فاتحه بخوانید، ثوابش به آن ها می‌رسد. البته رفتن سر قبر بهتر است، چون اثرات دیگری غیر از فاتحه دارد.
در روایتی دیگر می‌فرماید:
«هر صدقه‌ای که برای مرده داده می‌شود، فرشته‌ای آن را می‌گیرد . در طبقی از نور ... می‌گذارد . بر لب قبر می‌ایستد. با صدای بلند می‌گوید: ای اهل قبور، درود بر شما، بگیرید این هدیه را که بستگان تان برای شما فرستاده‌اند». (5)
اگر به احادیث ذکر شده دقت شود، متوجه خواهیم شد که مرده‌ها چشم به راه و چشم انتظار هدیه، دعا و ... فرزندان و خانواده خود هستند.
رفتن به زیارت قبور غیر از فوایدی که برای اموات دارد، برای زندگان نیز مؤثر است؛ زیرا انسان را به یاد آخرت می‌اندازد. هدایا و ثواب‌هایی که برای اموات می‌فرستند، برای زندگان نیز مؤثر است و برای خودشان هم ثواب دارد. کسی که سوره حمد یا آیت الکرسی یا صدقه یا نماز برای اموات می‌خواند، اول ثوابش به خود زنده می‌رسد، بعد برای میت.
مفهوم خیرات و صدقه اعم است. شامل هر نوع کار خیر ، یا حتی نیت و فکر و اندیشه خیر برای مردم و یا اسلام می شود. می توان هر عمل خیری که به قصد قربت انجام می شود ، ثواب آن را به روح اموات نثار کرد.

پی‌نوشت‌ها:
1. ری شهری، محمد، میزان الحکمه، دارالحدیث ، قم ، 12426 ه ق ، ماده صدقه، شماره 10342.
2. ابراهیم (14)آیه 41.
3. کامل الزیارات، ص 222.
4 . محدث قمی، مفاتیح الجنان ، بخش زیارت قبور مؤمنین.
5 . همان.