موسيقي

احساس مسئوليت شما نسبت به انجام وظيفه مهم امر به معروف و نهي از منکر، قابل تقدير است. براي شما آرزوي موفقيت داريم.

خواهر گرامی!

امر به معروف و نهى از منکر مسئوليت بزرگى است که بايد با ظرافت خاصی انجام گيرد. طبيعى است که اگر اين فريضه الهى به طور شايسته عملى نگردد، چه بسا اثر معکوس خواهد داشت. از اين رو اسلام آداب و شرايط خاصى را براى امر به معروف و نهى از منکر در نظر گرفته است که شخص ابتدا بايد از آن ها آگاهي داشته باشد.

شرايط امر به معروف در رساله های توضيح المسائل بيان شده است که از جمله آنها عبارتند از:

1- خود آمر و ناهى از آن چه مى خواهد نهى و يا ارشاد کند، آگاهى داشته باشد.

2- بداند حرفش اثر دارد.

3- براى خودش و خانواده و بستگانش ضرر جانى و مالى و آبرويى و ... نداشته باشد.

با توجه به این شرایط در صورتی که احتمال می دهید سخن شما را نپذیرند و یا آسیبی به شما برسانند، وظیفه ای ندارید و تنها باید خود را از گناه حفظ کنید. در صورتی که احتمال تاثیر می دهید، می توانید تذکر دهید، لکن باید آدابی را رعایت کنید که مهم ترين آنها عبارتند از:

1- حُسن برخورد:

قرآن مجيد خطاب به پيامبر اکرم (ص) مى فرمايد:

«اى پيغمبر! به بندگانم بگو که با مردم با نيکوترين وجه صحبت نمايند». (1)

خداوند از حضرت موسى (ع) مى خواهد با فرعونى که ادعاى خدايى دارد، با نرمى و ملاطفت تکلم کند و به ايشان بگويد: آيا ميل دارى که پاکيزه شوي؟ آيا مى خواهى تو را به راه خداوند هدايت کنم تا به درگاه او خاشع شوي؟ (2)

هرگز نمى توان با خشم و خشونت افراد و به خصوص جوان را از گناه باز داشت. روح جوان بسيار آسيب پذير است و در برابر برخورد قهر آميز واکنش نشان مى دهد؛ از اين رو بايد مواظب بود تا لطمه اى به شخصيت افراد وارد نشود. استفاده از جملاتى مانند: «اين عمل در شأن شما نيست» و «شأن شما بالاتر از اين ها است»، «سرمايه هاى اين مملکت هستيد و جامعه و تاريخ به شما اميد دارد» بسيار مؤثر است.

امام خمينى در اين باره مى گويد:‌

سزاوار است آمر به معروف و ناهى از منکر،‌ در امر و نهى خود و مراتب انکارش، چون طبيبى دلسوز و پدرى مهربان که مصلحت مرتکب را رعايت مى کند، باشد و انکارش بر او خصوصاً و بر امت عموماً لطف و رحمت باشد. (3)

2- جلب اعتماد:

‌امر به معروف و نهى از منکر در صورتى با موفقيت انجام مى گيرد که اعتماد طرف مقابل جلب شود. بدون جلب اعتماد نمى توان در شخصى نفوذ کرد، از اين رو امام علي(ع) مى فرمايد:

‌«دل هاى مردم دیر آشنا است، پس هر کسى بتواند با آن ها الفت برقرار کند، به او روى خواهند آورد». (4) براى اين کار بايد به خطاکار شخصيت داد و از به کار بردن الفاظ تحقير آميز خوددارى کرد.

3- در نظر گرفتن وضع روحى و رواني:

در اجراى صحيح امر به معروف و نهى از منکر بايد شرايط مخاطب را در نظر گرفت. اگر عصبانى است، نمى توان نصيحت کرد. امام علي (ع) مى فرمايد:‌

«براى دل هاى آدميان، علاقه و اقبال و گاهى تنفر و ادبار است. هنگامى که مى خواهيد کارى را انجام دهيد، از طريق علاقه ‌اشخاص وارد شويد، زيرا هنگامى که کسى را مجبور بر کارى کنيد، نابينا مى شود». (5) يعنى خود را به کورى و کرى مى زند.

4- محترم شمردن عقايد افراد:

‌دختر خانمى که لباس مبتذل پوشيده و يا جوانى که سر و وضع خاصى دارد و يا دختر و پسري که با يک ديگر روابطي دارند، ‌و یا کسی که ماهواره را می بیند و یا موسیقی حرام گوش می کند، اين ها را ارزش تلقى مى کند. نشانه شخصيت مى داند. اگر چه از ديد ما اين نظريه باطل است؛ اما بايد توجه داشت که توهين کردن به عقيده و نظر آن ها توهين به همة وجودشان خواهد بود.

با توجه به آنچه گذشت پیشنهاد می کنیم:

اولاً: از تذکر در ميان جمع و حضور دیگران جدا خودداری کنید.

دوم: با زبان نرم و لطيف با او برخورد کنید. وقتى حضرت موسى به مقام نبوت رسيد، از طرف خداوند مأموريت پيدا کرد به اتفاق برادرش هارون پيش فرعون بروند. او را امر به معروف و نهى از منکر کنند.

خداوند به آن ها فرمود: وقتى پيش او رفتيد، با خشونت برخورد نکنيد. با زبان خوش و شيرين به او متذکر شويد. (6)

سوم: ابتدا به صورت کنايه و غير مستقيم متذکر شويد.

موفق باشید.

پي‌نوشت‌ها:

1. اسراء (17) آيه ‌53 .

2. نازعات (79) آيه 18 و 19 .

3. تحرير الوسيله، ج1، ص 481 .

4. نهج البلاغه،‌قصار 47 .

5. همان، قصار 193 .

6. طه (16) آيه 43.