سلام بر شما

پرسش 1:
سلام بر شما
شرح : سلام، جسارتا من چند تا سوال داشتم: 1-دليل بلند خواندن نماز صبح ومغرب و عشاء براي مرد چيست؟ 2
پاسخ:
پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز
فلسفه و حکمت بيش تر احکام و مقرارت اسلام براى ما مشخص نيست . تنها از باب تعبّد آن ها را پذيرفته ايم , و چون خداوند متعال و نبى گرامى اسلام (ص) و ائمه اطهار(ع) فرموده اند ، يقين داريم تمام دستورهاي آن ها مبتنى بر مصالح و مفاسد واقعي است ؛ از اين رو با جان و دل از آن هااطاعت مى کنيم، اگر چه علت گفتارشان را ندانيم . ما از دستور دکتر که مى گويد: فلان دارو را بخور, فلان آمپول را تزريق کن و از خوردن فلان غذا خوددارى کن و..., پيروي مي کنيم، با اين که نمى دانيم خاصيت فلان دارو و آمپول چيست .
بلند و آهسته خواندن يا جهر و اخفات در نماز نيز تعبدى است . ما فلسفه آن را به طور کامل نمى دانيم . البته وقتى به روايات مراجعه مى کنيم، به اشاراتى از ائمه معصومين (ع) و پيامبر اکرم (ص) برخورد مى کنيم , اما نمى توان آن را علت حقيقى و فلسفه واقعى جهر و اخفات دانست . به اين معنا که تمام فلسفه و حکمت در آن خلاصه شود و چيز ديگري نباشد.
محمّد بن حمزة نقل كرده كه محضر امام صادق عليه السّلام عرض نمودم: براى چه در نماز فجر و مغرب و عشا قرائت بلند خوانده مى‏شود و ساير نمازها مثل ظهر و عصر ايّام را بلند نمى‏خوانند؟ براى چه تسبيح در دو ركعت آخر افضل و برتر از قرائت مى‏باشد؟
حضرت فرمودند: به خاطر آن كه وقتى نبى اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلم را به آسمان بردند، اوّلين نمازى كه حق تعالى بر آن سرور واجب نمود، نماز ظهر روز جمعه بود .پس از آن فرشتگان پشت سر حضرتش به نماز ايستادند، خدا به نبى گراميش امر فرمود كه قرائت نماز را بلند بخواند تا بر فرشتگان فضل و برتريش نسبت به آن ها معلوم و آشكار گردد . پس از نماز ظهر، نماز عصر را بر پيامبر فرض و واجب گردانيد.هنگام خواندن آن احدى از فرشتگان را خداوند
به پيامبرش نيفزود و به او امر نمود كه قرائت را مخفى‏ و آهسته بخواند ، زيرا پشت سر آن جناب كسى نبود . پس از آن نماز مغرب را بر او واجب كرد . سپس فرشتگان را به آن حضرت افزود . پس امر كرد كه قرائت اين نماز را نيز بلند بخواند . همچنين در نماز عشا. وقتى نزديك طلوع فجر رسيد ، نماز صبح را خدا بر حضرتش واجب نمود . امر كرد كه آن را نيز بلند بخواند تا فضل او بر ديگران معلوم گردد ، همان طورى كه بر فرشتگان معلوم گرديد. به همين خاطر نماز صبح را بايد بلند خواند.(1)
البته نظرات ديگري هم در اين خصوص مطرح شده مثلا آيت الله مکارم در مورد فسفه آهسته و بلند خواندن نماز چنين فرموده اند:
با توجه به اين که در صدر اسلام مساجد فاقد وسيله روشنايي مناسب بود، مسلمانان موظف بودند نمازهايي را که در تاريکي خوانده مي شد (نماز صبح و مغرب و عشا) بلند بخوانند تا ديگر مسلمانان متوجه آنان باشند و به صف جماعت ملحق شوند؛ ولي نسبت به نماز ظهر و عصر نيازي به اين کار نبود. پس از آن که مساجد به وسايل روشنايي مجهز شد، سنت مذکور به حال خود باقي ماند. (2) البته بايد توجه شود که در صورت صحت اين نظر باز اين امر حكمت حكم است، نه علت آن در نتيجه وقتي اين مساله تبديل به قانون شد کماکان بايد به آن عمل نمود .

پي نوشت ها :
1. شيخ صدوق‏، علل الشرائع ، انتشارات داورى‏، چاپ اول ، ج 2 ،ص 322-323.
2. آيت الله مکارم، بخشي از مسائل کثير الابتلا، م 20.

پرسش 2:
فردي که مرده و از اقوام من بوده(حالا چه دور چه نزديک) آيا من بايد به آن مرده احترام بگذارم و در جشن عروسي کسي ديگر که بايد بروم آيا بايد نروم؟(و اصلا چيزي به نام احترام گذاشتن براي مرده مثل ريش گذاشتن و پيراهن سياه پوشيدن در اسلام آمده يا نه؟)
پاسخ:

همان گونه که احترام به انسان مومن زنده لازم است احترام به انسان مومن مرده هم واجب است.
اما مصاديق احترام و بي احترامي بستگي به نظر عرف مردم دارد و آداب ورسوم مناطق مختلف و دور ويا نزديک بودن ميت تاثير بسياري در مصاديق احترام دارد.
بنابراين تشخيص بي احترامي بودن يک کار و يا بي احترامي نبودن آن به عهده خودتان مي باشد.
اما دليل لزوم احترام مرحوم صاحب وسائل ره بابي در کتابش به اين موضوع اختصاص داده و روايات متعددي ذکر کرده است از جمله از امام صادق ع نقل مي کند که فرمود پيامبر ص فرموده است : حرمه المسلم ميتا کحرمته و هو حي سواء . احترام به مسلمان مرده بسان احترام به مسلمان زنده است . (1)
و در حديث ديگري امام صادق ع به مناسبتي فرمود : ...حرمته ميتا اعظم من حرمته و هو حي . احترام (مومن ) پس از مرگ بزرگتر از احترام در حال زنده بودن است
مطلبي را که شما پرسيده ايد از يک طرف مربوط به احترام خود متوفي مي باشد و از سوي ديگر به باز ماندگان او و ميزان و معيار احترام يا بي احترامي بستگي دارد به عرف منطقه شما از اين رو شايسته است هر کاري که نسبت به آنان بي احترامي تلقي مي شود انجام ندهيد
پي نوشت :
1. عاملي . حر . محمد بن حسن . تفصيل وسائل الشيعه الي مسائل الشريعه . موسسه آل البيت عليهم السلام . ج 29 . ص 329.
پرسش 3:
آيا در نماز خواندن دست را تکان بدهيم ايرادي دارد؟(مثلا سر را بخوارانيم)
پاسخ:

نماز در فرض سوال ،اشکالي ندارد.
به طور کلي، حرکت دادن دست ها و انگشتان به مقدار کم در نماز اشکال ندارد.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله بهجت، توضيح المسائل، م792 .
پرسش 4:
آيا در حين نماز خواندن به چيز ديگري فکر کنم و به معني نماز توجه نکنم و همين طور فقط نماز را بخوانم آيا نمازم ايراد دارد؟
پاسخ:

در صورتي که شرايط و واجبات نماز مراعات شود نماز صحيح مي باشد هر چند که بدون حضور قلب باشد.
اما توجه داشته باشيد نمازي مورد قبول درگاه الهي قرار مي گيرد و باعث قرب و نزديکي به خداوند مي شود که انسان در آن نماز حضور قلب داشته باشد.(1)
پي نوشت :
1. آيت الله بهجت، توضيح المسائل ،ص 120، احکام نماز.

پرسش 5:
اگر بخواهم تنها يک آيه اي از وسط سوره اي بخوانم آيا اول بايد تنها " اَعوذُ بالله من الشيطان الرجيم " را بگويم يا تنها "بسم الله الرحمن الرحيم" يا بايد هر دو را بگويم؟
پاسخ:

بهتر آن است که هر تلاوتي با "بسم الله الرحمن الرحيم" شروع شود و گفتن "اعوذ بالله من الشيطان الرجيم" هم به تنهايي کافي است و جمع هر دو هم خوب است و مانعي ندارد.