نماز

پرسشگر گرامی با سلام و سپاس از ارتباطتان با این مرکز
از اینکه همنشینی با خدای متعال برای تان دغدغه شده ، گویای صفای باطن شماست.خدا را شاکر باشید که نگاه خاص خود را از شما دریغ نکرده است.
مهم ترين راهي كه خداوند براي بندگان خود قرار داده تا با او ارتباط مستمر داشته باشند، نماز مي باشد. در هر شبانه روز پنج وقت براي نماز قرار داده شده است تا ارتباط معنوي با خالق هستي قطع نگردد. در دين اسلام تاكيد فراواني بر به جا آوردن با شكوه نماز در اوقات پنج گانه شده است. يادگيري و تذكّر اين تاكيدات باعث مي شود انسان به خواندن نماز بيش تر اهميت دهد. ما در اين نوشتار ابتدا عواملي را كه باعث تنبلي ما نسبت به نماز مي شود ،به اختصار بيان مي كنيم، سپس راه هاي حلّ معضل را بيان خواهيم كرد كه ان شاء الله سودمند واقع شود.
علت ترک نماز از روی عمد و عوامل سستي در نماز:
پرسشگرگرامی؛اگر توضیح می دادید که در چه حالات و اوقاتی حس بی حوصلگی و بی خیال بودن به سراغ تان می آید،بهتر می توانستیم راهنمایی تان کنیم. چون در این مساله زمان، مکان، فضای روحی، فضای جسمی، تغذیه و.....بی تاثیر نیست.
به نظر کارشناسان علت اصلی مشکل به عدم شناخت صحیح نماز و تبعات منفی ترک نماز بر می گردد.
1. عوامل دروني و مربوط به خود افراد: مهم ترين عامل دروني نمازگريزي آسيب پذيري مقطع نوجواني و جواني است. اين مقطع سنّي، مقطع حساس و بحراني براي جوانان و نوجوانان است، مسايل و بحران هاي بلوغ از يك طرف، شكّ و ترديدهاي مذهبي از طرف ديگر، ناپختگي و بي تجربگي و گرايش سريع به الگوهاي غيرواقعي كه اهل نماز نيستند، زمينه هايي است كه در خود فرد وجود دارد و باعث مي شود كه جوانان و نوجوانان علاقة چنداني به نماز نداشته باشند.
2. عواملي بيروني و محيطي: اين عوامل، بعضي قابل جبران است و بعضي غير قابل جبران. به اختصار عوامل را بيان مي كنيم:
الف ـ كم توجهي يا بي توجّهي خانواده ها نسبت به تربيت ديني فرزندان.
ب ـ نگرش منفي بعضي از خانواده ها نسبت به مسائل ديني مخصوصاً نماز.
ج ـ برخوردهاي نادرست والدين و مربيان نسبت به نماز خواندن كودك، نوجوان يا جوان باعث زدگي آن ها از نماز مي شود.
د ـ تهاجم فرهنگي دشمنان به وسيلة شبهه در اعتقادات ديني، ايجاد بدبيني نسبت به كانون هاي مذهبي، بازداري جوانان از شركت در مراسم عبادي، نماز جمعه و جماعت و ... ترويج فرهنگ غربي باعث مي شود جوانان نسبت به نماز رغبتي نشان ندهند.
هـ ـ دوستي و معاشرت با افراد بي تقوا و بي نماز به مرور در انسان تأثير منفي خواهند گذاشت.
و ـ ندانستن و يا غفلت و فراموشي فلسفه و آثار نماز كه باعث مي شود توجّه به نماز در ما كم تر شود.(1)
راه هاي درمان سستي نسبت به نماز:
1. سعي كنيد نمازهاي واجب خود را اوّل وقت بخوانيد. نماز اوّل وقت در دنيا عمر انسان را زياد مي كند، مال و اموال او را زياد مي كند، اولاد او را صالح مي گرداند . در موقع مرگ او را از ترس مرگ ايمن مي كند. او را داخل بهشت مي گرداند. در قبر سئوال نكير و منكر را بر انسان آسان مي گرداند، قبر او را وسيع مي كند، دري از درهاي بهشت را به روي او مي گشايد. در محشر صورت او مثل ماه، نورافشاني مي كند، نامة عملش به دست راستش داده مي شود، حساب را براي او آسان مي گرداند . در موقع عبور از صراط، خداوند از او راضي مي شود، به او سلام مي دهد، نظر رحمت به او مي فرمايد.(2)
در مورد نماز اوّل وقت تاكيدات بسيار فراواني از طرف بزرگان ديني به ما رسيده كه حاكي از اهميت فوق العادة نماز اوّل وقت دارد. از طرفي اثر آرام بخشي و تذكّر نماز در صورتي حاصل مي شود كه در اوقات معيني كه شرع قرار داده انجام گيرد و گرنه نماز ديگر اثر آرام بخشي و اطمينان قلبي دادن به انسان را از دست مي دهد.
2. سعي كنيد بر اينكه در نمازهاي تان سستي نكنيد. نمازهاي تان را با جماعت بخوانيد. آثار بسياري براي نماز جماعت ذكر شده كه به اختصار بيان مي كنيم:
1. توفيق اجباري براي خواندن نماز در اوّل وقت
2. ثواب چند برابر كه در روايت آمده كه فرشتگان توانايي نوشتن ثواب آن را ندارند.
3. باعث وحدت مسلمانان و نزديكي دل ها و تقويت كنندة روح اخوّت و برادري مي باشد.
4. نوعي حضور و غياب بي تشريفات و بهترين راه شناسايي افراد است.
5. نماز جماعت بهترين، بيش ترين، پاك ترين و كم خرج ترين اجتماعات دنياست.
6. نوعي ديد و بازديد مجّاني و آگاهي از مشكلات و نيازهاي يكديگر و زمينه ساز تعاون اجتماعي بين مسلمانان است.
7. نماز جماعت نشان دهندة قدرت مسلمانان است.
8. نشانة حضور در صحنه و پيوند بين امام و امت است.
9. منافقان را مأيوس مي كند، بيم در دل دشمنان مي افكند، و خار چشم بد خواهان است.
10. همه در نماز جماعت در يك صف قرار مي گيرند . امتيازات موهوم صنفي، نژادي، زباني، مالي و ... كنار مي رود.
11. نماز جماعت باعث احساس دل گرمي و قدرت و اميد در مؤمنان مي باشد.
12. عامل نظم و انضباط وقت شناسي است.
13. روحية فردگرايي و انزوا و گوشه گيري را از بين مي برد.
14. كينه ها و كدورت ها و سوء ظن ها را از ميان مي برد . سطح دانش و عبوديّت و خضوع را در جامعة اهل نماز افزايش مي دهد.
به خاطر اين آثار مي باشد كه پيامبر به افراد نابينا هم اجازة عدم حضور در مساجد را نمي دادند. با افرادي كه در نماز جماعت شركت نمي كردند ،برخورد مي كردند.(3)
3. سعي كنيد در مواقع نماز به آثار نماز فكر كنيد تا انگيزه شما نسبت به نماز بيش تر شود . اين كار را هميشه دنبال كنيد. با ترويج اين آثار در بين دوستان و آشنايان نگذاريد تا نسبت به اهميّت و آثار نماز غافل شويد. (4)
برای این که توفیق نماز صبح را از دست ندهید، بهتر است چند نکته رعایت شود:
1-از خداوند کمک بخواهید. چه خوب است که در این کار از خود نماز یاری بجویید. دو رکعت نماز بخوانید . بعد از نماز، با خلوص نیت از خدا بخواهید شما را برای درک فضیلت اوّل وقت نماز صبح یاری کند.
2- اراده کنید و مصمم باشید که همیشه اول صبح بیدار شوید. سحر خیزی هم برای دنیا و هم برای آخرت مفیداست ، چنان که گفته اند: سحر خیز باشد تا کامروا باشی. اگر خودت بخواهی و جدی تصمیم بگیری ، مطمئن باش موفق خواهی شد.
3- شب ها زود بخواب تا زود بیدار شدن برایت بر اثر کم خوابی مشکل نباشد.
4-چندین روز پشت سر هم به هر ترتیب شده موقع اذان صبح بیدار شوید. پس از حدود یک ماه ادامه این کار(زود بیدار شدن ) برای شما عادی و آسان خواهد شد.
5- شام کم میل کنید.
6- درصورت قضا شدن نماز صبح ، خود را تنبیه کنید (مثلاً نخوردن یک وعده غذا در آن روز)
7- می توانید نذر کنید که که اگر نماز قضا شد ، به جای آن یک روز روزه بگیرید ، یا مالی را برای مستمندان یا عمل خیری خرج کنید.
8- خواندن آیه آخر سوره کهف نیز در بیدار شدن صبحگاهی مفید است: « قل انّما بشرٌ مثلکم.. . ».
9- مطالعه و شناخت آثار و برکات نماز در وقت خواندن می تواند انگیزه شما را قوی تر سازد.

برای مطالعه بیش تر می توانید به منابع ذیل مراجعه کنید:
الف- «اسرار الصلوة» اثر میرزا جواد ملکی تبریزی.
ب- «پرواز در ملکوت یا اسرار الصلوة»، اثر امام خمینی(ره). البته اگر شروع مطالعات با کتاب‏های آقای محسن قرائتی در باب نماز باشد، بهتر است.
ج- گلشن ابرار، جمعی از پژوهشگران حوزه علمیه قم
پی نوشت ها :
1. حضور قلب در نماز، علل و درجات حواسپرتي در نماز، ... ، علي اصغر عزيزي تهراني، انتشارات دفتر تبليغات اسلامي، چاپ چهارم، 1380 ص 196 ـ 164.
2. حيات عارفانه فرزانگان، حسن صدري، انتشارات ميراث ماندگار، چاپ اوّل، 1380، ص 10.
3. پرتوي از اسرار نماز، محسن قرائتي، مركز فرهنگي درس هايي از قرآن، چاپ دوّم، 1381، ص 214.
4. مجلة معرفت، شمارة 84، «نماز: بررسي آثار تربيتي ـ روان شناختي»، علي احمد پناهي، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني،ص 24.