سلام خلیفه سوم ل به دست چه کسی به درک واصل شد؟؟؟؟ بعد از آن چه اتفاقی رخ داد ؟؟
با سلام و آرزوی قبولی طاعات و عبادات شما در این ماه عزیز؛ و تشکر به خاطر ارتباطتان با مرکز؛
کشنده یا کشندگان عثمان دقیقاً معلوم نیست.
مردم مدینه علیه او قیام کردند و کشتند. برخی نقل کردهاند که محمد بن ابی بکر و محمد بن ابی حذیفه و ابن حزم، او را به قتل رساندند. برخی گویند: کنانة بن بشر، عمرو بن حمق خزاعی، عبدالرحمن بن عدیس و سودان بن حمران او را کشتند.(1)
علی(ع) به فتنهها و معضلاتی که در پی قتل عثمان در جامعه اسلامی رخ داد اشاره دارد. بعد از کشته شدن عثمان که مردم به خانه علی(ع) ریختند و دور او را گرفتند و اصرار داشتند که با او بیعت کنند، حضرت میفرماید:
«دعونی والتمسوا غیری؛(2) مرا رها کنید و به سراغ دیگری بروید».
چون اوضاع خیلی آشفته بود، امام میفرماید:
« آیندة روشنی در پیش نداریم، (3) آیندهای داریم با چند چهره و چند رنگ مختلف، افقها را مه گرفته است، مثل وقتی که مه زیاد پیدا شود و انسان جلوی چشم خویش را نبیند».
سپس میفرماید:
«شاهراه به صورت کوره راه درآمده و ناشناخته است، (4) مردم دیگر شاهراه را تشخیص نمیدهند».
اولین معضلی که وجود داشت، داستان کشته شدن عثمان بود، علی(ع) وارث خلافتی میشود که خلیفه پیش از او توسط انقلابیون به قتل رسیده، حتى انقلابیون اجازه دفن او را هم نمیدهند . اعتراضات فراوانی به اعمال خلاف اسلام خلیفه قبل دارند، حال این گروه انقلابی به علی(ع) پیوسته، مردم دیگر چه نظری دارند؟ همه مردم که مانند این انقلابیون فکر نمیکنند . خود علی(ع) روش خاص خود را دارد، علی(ع) با عثمان و کارهای خلاف او مخالف است. در عین حال با خلیفه کُشی هم مخالف است، عثمان طرفدارانی دارد، گروه زیادی از مردم با کارهای عثمان مخالفند ،ولی کشتن وی را به صورتی که انجام شد، نیز مردود میدانند. کشته شدن عثمان موجب فتنه و چند دستگی میان مسلمانان را فراهم ساخت.
در کشتن عثمان حتى گروهی از طرفداران عثمان نقش داشتند، چون پیشبینی میکردند که بعد از این جریان آشوبها بهپا میشود و جامعه آشفته میگردد . آنان از این آشفته بازار به منافع خود میرسند، برخی از هواداران عثمان چون معاویه و مروان، میتوانستند با کشته شدن عثمان، بهره فراوانی ببرند. آنان کشته شدن عثمان را بهانه کردند . در کار علی(ع) و پیشبرد اهداف عالی حضرت، خلل و سستی به وجود آوردند. مردم ساده و کم اطلاع که اکثریت جامعه را تشکیل میداد، نسبت به حقانیت هواداران سرسخت علی(ع) و در نتیجه حقانیت حکومت حضرت را دچار تردید نمودند و از آغاز توانستند جنگ داخلی راه بیندازند.
طلحه و زبیر که از شخصیتهای بزرگ اسلامی بودند و به جهت گرایش فوقالعاده مردم به علی(ع)، با حضرت بیعت کردند، چون علی(ع) مقام و منصبی به آنان نداد و آنان را شایسته پذیرش مسئولیت مهم نمیدانست، به بهانه خونخواهی عثمان و اینکه مظلومانه کشته شده و باید قاتلان او معرفی و مجازات شوند، مخالفت و کارشکنی در امر حضرت را با تمام توان آغاز کردند. آن دو، رهسپار مکه شدند و هواداران عثمان را جمع کردند . با کمک عایشه، جنگ مسلحانه علیه حکومت قانونی و شرعی و مردمی علی(ع) را آغاز گردید.
طبری نقل میکند: سخنگوی شورشیان اعلامیه و دیدگاه آنان را میان مردم مکه چنین اعلام میدارد:
آگاه باشید که امالمؤمنین(عایشه) و طلحه و زبیر عازم بصره هستند. هر کس میخواهد اسلام را عزیز گرداند و با کسانی که خون مسلمانان را حلال شمردهاند نبرد کند و آن کس که میخواهد انتقام خون عثمان را بازستاند، با این گروه حرکت کند. هر کس مرکب و هزینه رفتن ندارد، مرکب و هزینه مسافرت او فراهم است. (5)
گروه شورشی رهسپار بصره شدند، آن جا را تصرف کردند و گروه زیادی را کشتند. عثمان بن حنیف استاندار علی(ع) را مورد ضرب و شتم قرار دادند، موهای سر و ریش او را کندند، سپس در قتل او به مشاوره پرداختند و سرانجام تصویب کردند که او را رها کنند، زیرا از آن میترسیدند که اگر او را بکشند، واکنش تندی از طایفه او بروز میکند. (6)
علی(ع) با آنان نبرد کرد . سران شورش چون طلحه و زبیر و گروه زیادی از طرفین به قتل رسیدند.
این حادثه اولین جنگ میان مسلمانان بود که از زمان ظهور اسلام تا آن وقت به این صورت پیش نیامده بود. در این جنگ بر اساس برخی نقلها حدود بیست و پنج هزار نفر از طرفین کشته شدند. (7)
بعد از پایان جنگ جمل که آثار و عواقب زیانباری در جامعه اسلامی ایجاد کرد، شورشیان باقیمانده به سوی شام رفته و به معاویه ملحق شدند . معاویه نیز به بهانه خونخواهی عثمان، جنگ دیگری که بسی شدیدتر و خونبارتر از جنگ جمل بود، بر علی(ع) تحمیل کرد.
این جنگ بیش از یک سال به درازا کشید و انسانهای زیادی از طرفین کشته شدند. تعداد کشتههای طرفین که همه مسلمان و اهل نماز بودند، طبق بعضی نقل ها به حدود هفتاد هزار تن میرسد. (8)
حوادث جنگ صفین، زمینه جنگ دیگری را نیز فراهم کرد . این بار نبرد میان دو گروه از سپاهیان علی(ع) رخ داد. همان هایی که در جنگ جمل و صفین هر دو در کنار علی(ع) بودند، الآن به جهت فریبکاریهای معاویه و عمرو عاص و ساده لوحی برخی از سپاهیان علی(ع) با هم میجنگند و یکدیگر را میکشند. این جنگ به نام جنگ نهروان مشهور است.
هر کدام از این حوادث فتنههای مهمی بود که بعد از قتل عثمان در جامعه اسلامی رخ داد. علل اصلی این حوادث خودخواهی، مقامپرستی، دنیاطلبی، سادهاندیشی و بیبصرتی گروهی زیادی از مسلمانان بود، همچنین پیروی نکردن از راهنمائیها و ارشادات علی(ع)، در ایجاد این فتنهها مؤثر بود.
به کتاب فروغ ابدیت از آیت الله سبحانی مراجعه نمایید.
پینوشت:
1. تاریخ یعقوبی، مؤسسة نشر فرهنگ أهل بيت عليهم السلام - قم - إيران، ج 2، ص 176.
2.ابي جعفر محمد بن جرير طبري، تاريخ الطبري،تحقيق : مراجعة و تصحيح و ضبط : نخبة من العلماء الأجلاء،بيروت، مؤسسة الأعلمي للمطبوعات ، ج 3، ص 156.
3. همان.
4. نهج البلاغه، خطبه 90.
5. همان، ص 123.
6 جعفرسبحانی ، فروغ ولایت، انشارات صحیفه ، 1368 .ص 332 ـ. 388.
7. همان، ص 417.
8. همان، ص 617.
